روزهای پس از آن شب سیاه

Shargh - - هان -

او از متحدان اروپایی هم به دلیل انتقاد از سرکوبهای پساکودتا و حمایتنکردنشــان از اصلاح قانون اساســی ترکیه دلِخوشــی ندارد. مقامهای اروپایی پنهان و آشکار نسبت به نقض حقوق بشر در ترکیه و قبضهشــدن قدرت به وسیله ســلطاناردوغان هشدار دادهانــد. اما آنچه آتش این تنشها را تند کــرد به یازدهم نوامبر بازمیگردد؛ زمانی که ســردبیر روزنامــه جمهوریت، قدیمیترین روزنامه مخالف دولت، در حال بازگشت از سفر به آلمان بازداشت شــد. پیش از او نیز 16 روزنامهنگار دیگر از این روزنامه بازداشــت شــده بودند. جوامع غربی بازداشت روزنامهنگاران را خط قرمزی میدانســتند که اردوغان از آن عبور کرده بود. اینبار اتحادیه اروپا از تذکر پا را فراتر نهــاد و در روزهای پایانی ماه نوامبر، توقف روند پیوســتن ترکیه به اتحادیه اروپا را تصویب کرد. پاسخ اردوغان به این حرکت، تهدید کشــورهای اروپایی به بازکــردن مرزها به روی پناهجویان بود. با ادامه تنشها، مارس 2017 چندین کشور اروپایی کمپینهای تبلیغاتی همهپرسی اصلاح قانون اساسی ترکیه را که قرار بود با حضور شــهروندان ترکیهای و وزیــران دولت اردوغان برگزار شــود، لغو کردند. جنگ لفظی ترکیه با دولتهای اروپایی بالا گرفت و اردوغان در چند نوبت با اشاره به مخالفت اروپاییها با اصلاح قانون اساسی ترکیه صراحتا دولتمردان آلمانی و هلندی را به نازیها تشــبیه کرد. سوئیس، ســوئد، هلند، اتریش، دانمارک و آلمان ازجمله کشــورهایی بودند که سخنرانی یا راهیپماییهای تبلیغاتــیای را که از ســوی دولت حاکم ترکیــه برای جلب آرای مثبت ترتیب داده شده بود، لغو کردند.

اردوغان همین چند روز پیش با اشــاره دوباره به دلخوریاش از متحدان غربی به شــبکه خبری فرانس24 گفته است: «در شب کودتا هیچیک از کشــورهای غربی این اقــدام را محکوم نکردند و به نظر میرسد که کودتا را بر دموکراسی ترجیح میدادند. چطور میتوان ســکوت آنها را توجیه کرد؟ به نظر میرسد برخی از این موضوع استقبال کردند. اولین محکومیتها از جانب این کشورها یک هفته بعد از کودتا صورت گرفت درحالیکه دوســت داشتیم این اتفاق همان شب میافتاد».

پیروزی شکننده در همهپرسی

با وجود تبلیغات گســترده و تلاش بسیار اردوغان برای کسب رأی قاطع در همهپرسی اصلاح قانون اساسی، آنچه در 16 آوریل به دست آورد یک پیروزی شکننده بود؛ که البته میتواند سلطنت او را تــا 2029 میلادی تضمین کند. بنابر آخرین آمار منتشرشــده 51.37 درصد از شــهروندان ترکیه با انجــام اصلاحات موافقت کردند. مخالفان اردوغان بهطور گســترده مشروعیت همهپرسی را زیر ســؤال بردند و حزب ســکولار جمهوری خلق CHP() به رهبــری کمال قلیچداراوغلو و حزب دموکراتیک خلقهای ترکیه HDP() بــه رهبری صلاحالدین دمیرتاش )که در زندان اســت( ســوگند یاد کردند نتیجه همهپرسی را به چالش خواهند کشید. ناظران و کارشناسان شورای اروپا هم بر این باورند که همهپرسی اصلاح قانون اساسی ترکیه با استانداردهای اتحادیه اروپا منطبق نبــوده و از دولــت ترکیه خواســتهاند که دربــاره اعتراضهای واردشــده به روند رأیگیری و شــمارش آرا در این همهپرســی تحقیقات جامعــی انجام دهد. با اصلاح قانون اساســی ترکیه، پــس از انتخاباتهای ریاســتجمهوری و پارلمانــی در نوامبر 2019 نظام سیاســی ترکیه از پارلمانی به ریاستجمهوری تغییر خواهد کرد. منتقدان میگویند حتی قانون اساسی مصوب دولت نظامی پس از کودتای 19۸2 هم اســتقلال قضات دادگستری را به رســمیت شناخته بود، اما با بازشــدن دست رئیسجمهور در شــورای عالی قضات و دادستانها، اســتقلال قوه قضائیه از بین میرود. همچنین با حزبیشــدن ریاستجمهوری، رئیسجمهور در صــورت در اختیارداشــتن اکثریت کرســیها، هدایت مســیر پارلمان را در دست خواهد گرفت و عملا امکان نظارت پارلمان و قوه قضائیه بر او از بین خواهد رفت.

راهپیمایی عدالت از آنکارا تا استانبول

پس از اینکه انیس بربوغلو، یکــی از نمایندگان پارلمان ترکیه، به اتهام درز اطلاعات طبقهبندی به یک روزنامه به 25 سال زندان متهم شد، هزاران نفر در پاســخ به فراخوان کمال قلیچداراوغلو، رهبر حزب ســکولار جمهوری خلــق، در 15 ژوئن به «راهپیمایی عدالت» از آنکارا تا اســتانبول پیوســتند. قلیچداراوغلو با اشاره به برقراری وضعیت فوقالعاده در 20 جولای ســال گذشته از سوی رئیسجمهــور ترکیه، اردوغان را «کودتاچــی 20 جولای» خوانده است. رهبر مخالفان ترکیه گفته نتیجه اعلام وضعیت فوقالعاده در ترکیه، ســرکوب و قلعوقمع گســترده مخالفــان اردوغان بوده است. او با خودکامهخواندن شیوه حکومتداری اردوغان هشدار داده که کارایی پارلمان و استقلال دستگاه قضائی از دست رفته و ترکیه با دستورهای اردوغان اداره میشود. به باور ناظران، جنبشی که کمــال قلیچداراوغلــو در مخالفت با اردوغان آغــاز کرده این پتانسیل را دارد که چشمانداز سیاسی ترکیه را تغییر دهد.

محمود چنگیز، کارشــناس سیاســی منتقد دولت، با اشاره به تحولات پــس از کودتا در ترکیه، مینویســد: «تاریخ پر از حوادث مشــکوکی اســت که رهبران مســتبد از آنها بهعنوان ابزاری برای ســرکوب مخالفــان خود اســتفاده کردهانــد و از آنجــا که تمام نهادهــای دولتی مطیع رهبــر خودکامه هســتند، تقریبا هیچگاه از جزئیــات بهطور کامل خبردار نمیشــویم. همین ماه پیش یک هلیکوپتــر ســاختمان دادگاه عالی در ونزوئلا را هــدف قرار داد و نیکلاس مــادورو، رئیسجمهوری این کشــور، کــه اعتراضهای سیاســی علیهاش به اوج خود رســیده ادعا کرده که تروریستها قصد کودتا داشــتهاند. اما واقعا چه کسی در پس پرده این حمله بود؟ مشخص نیســت. عبدالفتاح السیسی، ژنرال نظامی مصری، هم زمانی که با توسل به زور قدرت را از محمد مرسی )از اعضای اخوانالمســلمین( ربــود، بلافاصله اخوان را گروهی تروریســتی خوانــد. در ترکیه هــم همین اتفاق افتاده و اردوغــان که کودتا را «هدیهای از جانب خداوند» خوانده، امروز تقریبا تمامی مخالفان خود را تروریست میخواند».

مخالفــان دولت ترکیه سرســختانه بر این باورنــد که اردوغان با گامهــای پیدرپی از حکومــت فردی اقتدارگرا بــه دیکتاتوری خودسر تغییر جهت داده است. او سرسختانه بهدنبال ویرانکردن دموکراسی نیمبند ترکیه اســت؛ دموکراسیای که پایههای آن در ســالهای اخیر متزلزل شده بود. پاکســازیهای وسیع در ارتش، اخــراج گروههــای بیشــماری از دســتگاه اداری، زندانیکــردن روزنامهنــگاران، مســدودکردن راههای ارتباطی از طریق وســایل ارتباط جمعی و تشــدید جنگی خونین علیه کردها حتی در سوریه و عراق ازجمله مواردی اســت که کارنامه اردوغان را در یک سال گذشته سیاه کرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.