مرگ كودكمادران در زايمان پنج برابر بيشتر از بزرگسالان

Shargh - - جامعه -

ســپهر استیری:

براساس آمار، استان خراســانرضوی رتبه نخست کشور در زمینه ازدواج کودکان کمسنوســال را دارد. برهمیناســاس پنجشنبه 22 تیر نشســتی با عنوان «آسیبشناســی ازدواج کودکان» در این شهر برگزار شد و ســخنرانان حاضر در نشســت از ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی، پزشکی و جامعهشــناختی موضوع را بررســی کردند. در این نشست شیرین احمدنیا، جامعهشناس و عضو هیئتعلمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، براساس کنوانســیون حقوق کــودک، افراد کمتر از 18 ســال را کــودک معرفی کرد و افزود: «ازدواج کودکان مســئلهای مختص به ایران یا اســتانی خاص نیست، بلکه ابعاد فراگیر بینالمللی دارد. براساس آخرین آمار موجود در کشورهای درحالتوســعه نزدیک به یک دختر از ســه دختــر در دوران کودکی به عقد ازدواج درمیآیند و برآورد شده است که میتوان گفت امروزه نزدیک به 700 میلیون زن در ســنین کودکی به عقد ازدواج درآمدهاند». بررسی دلایل رخداد این آسیب اجتماعی دیگر موضوعی بود که مورد توجه این جامعهشناس قرار گرفت. او بر این باور بود که شــیوههای سنتی همســرگزینی که امروزه نیز در برخی از نقاط کشــور در جریان است، بر این رسم است که دختر باید در سنین پایین ازدواج کند. احمدنیا در بخش دیگری از صحبت خود گفت: «پیوندهای اقتصادی و سیاسی، دیگر عامل تأثیرگذار بر ازدواج کودکان در گذر تاریخ بوده اســت که گاهی در راســتای تقویت پیوندهای اقتصادی، دختران را در سنین پایین به قبیلهای دیگر واگذار میکردند. فقر نیز یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر ازدواج کودکان اســت، ازدواج کودکان در این راستا بهمثابه یک نانخور کمتر تعریف میشود». این استاد دانشگاه در انتهای صحبتهای خود مبارزه با فقر اقتصادی و فرهنگی، توانمندســازی کودکان و نوجوانان، بازبینی قوانینی که ازدواج کودکان را تسهیل یا تشــویق میکند و اصلاح رویههای فرهنگی را از جمله راهکارهای مقابله با این مهم برشمرد.

ازدواج کودکان و مشکلات قانونگذار

بررسی بُعد حقوقی ازدواج کودکان، یکی دیگر از موضوعات مورد بحث در این نشســت بود. در همین راســتا محمدمهــدی صفاکیش، حقوقدان و عضــو هیئت علمی حقوق دانشــگاه آزاد اســلامی مشــهد، ضمن تأکید بر وســعت جهانی ازدواج کــودکان، به بررســی کنوانســیونهای متعدد بینالمللــی پرداخــت. صفاکیــش در ادامه صحبتهای خود به بررســی چالشهــای قانونگــذار داخلی در ایــن زمینه پرداخت و گفت: «مشــکل نخســت ما در این بخش افراط و تفریط حتی در بُعد حقوقی ماجراســت؛ برای نمونه ماده 1041 سابق را در نظر بگیرید که اوایل بر ازدواج دختران در 15 سال و پسران در 18 سال )با شرط معافیت از سربازی( تأکید میکرد؛ اما محاکم چون با قوانین شــرعی و آداب و رسوم مردم آشنا بودند، به دختران زیر 15 سال نیز در صورت داشتن مصلحت جسمی اجازه ازدواج میدادند و خب همین موضوع سبب افزایش ازدواج افراد نابالغ شده بود. در ادامه این امر ماده 23 قانون حمایت از خانواده در ســال 53 تصویب شد و به سمت یک افراط وحشــتناک رفتیم و ســن ازدواج دختران 18 و پســران را 20 سال تعییــن کردند، اما در ادامه با انتقاد از این موضوع که تکلیف این غریزههای سرکش چه میشود، ازدواجها صورت میگرفت ولی ثبت نمیشد. مشکل دیگر در حــوزه قانونگذاری، وجــود نهادهای همعرض متعدد اســت که مشخص نمیشود چه کسی موظف به حمایت از حقوق کودک است؛ برای نمونــه انجمن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان در ســال 73 تشــکیل شــد، مرجع ملی کنوانســیون حقوق کودک که در دادگستری تشکیل شده و ســندی با عنوان ســند ملی حقوق کــودک هم تصویب کــرد، پیشبینی شــورای حمایت از اطفال و نوجوانان که در لایحه حمایت از حقوق کودک و نوجوانان آمده و بهتازگی نیز شــنیدهام دفتــری نیز با عنوان دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان در قوه قضائیه تشــکیل شــده است، بالاخره در کشور متولی حقوق کودکان و نوجوانان چه کسی است؟». برخورد مسائل شرعی با مصلحتهای اجتماعی و تأخیرهای بیشازحد در تصویب قوانین از دیگر مشکلات قانونگذاری کشور بود که این حقوقدان از آن انتقاد کرد.

سنتهای آسیبزا و خرید سن

کامیــل احمدی، انسانشــناس و پژوهشــگر نیز از دیگر ســخنرانان این نشســت بود. او که حدود دو ســال بــه پژوهش در حــوزه ازدواج کودکان پرداخته اســت و بهتازگی نیــز مجموعه پژوهشهای خــود در این باب را در کتابی با عنوان «طنین ســکوت» منتشــر کرده، بر این باور است که وجود ســنتها را میتوان خوب ارزیابی کرد و این وظیفه مردم است که در حفظ آنها کوشــا باشــند؛ اما باید توجه کرد کــه برخی از ســنتها مانند ازدواج کودکان که گاهی با توجیهاتی نیز همراه اســت، سنتهای آسیبزا به شمار میروند. احمدی با استناد به آمارهای رسمی خراسانرضوی را دارای رتبه نخست ازدواج کودکان برشمرد و تصریح کرد: «با توجه به آمارهای موجود 13.7 درصد ازدواجهای مناطق شــهری و 19.6 درصد ازدواجهای مناطق روســتایی در کمتر از 18سالگی انجام میشــود که اگر این آمار را به نسبت دختران و پسران نســل جوان ایران در نظر بگیریم، بخش درخور توجهی را شامل میشود. در ســال 94 در مجموع 287.077 دختر و پسر زیر 18 سال ازدواج کردند و جالبتر آنکه در ســال 93 از 32.587 پسر زیر 18 سالی که ازدواج کرده بودند، نزدیک به 372 نفر در همان سهماهه اول طلاق گرفتند. شــمار «کودکمادران» نیز در مقایســه با کودکپدران 560 بار بیشتر است؛ البته نباید از یاد برد که پســربچههای بســیاری نیز قربانی این سنت آسیبزا شده و بار زندگی را در سنین بسیار پایین به دوش میکشند و گرچه آسیبها از لحاظ جنســی و روانی در پسربچهها کمتر است؛ ولی فشارهای اجتماعی و عاطفی بسیاری نیز بر این قشر تحمیل میشود».

این پژوهشــگر در ادامه به معرفی پدیدهای به نام خرید ســن پرداخت و افــزود: «در شهرســتانها بــه دلیل نظــارت کمتر، افرادی هســتند که از راههای مختلف رابطه و ضابطه ســن را توجیه میکنند که ســن این دختر کمسنوسال یک سن شرعی و قانونی است و این نشان میدهد که در برخی از شهرســتانهای کوچک ازدواج کودکان کمتر از 13 و حتی 9 سال رایجتر و گرفتن حکم ازدواج از دادگاه نیز بهمراتب آسانتر است».

احمدی در انتهای صحبتهای خــود تقویــت فرصتهــای تحصیلــی و اقتصــادی بــرای دختــران، غیرقانونی و جرمانگاری ازدواجهای کودکان و ازدواجهای اجباری، تعیین سن قانونی ازدواج، ضمانــت وجــود سیاســتهای اجرائی مناســب بــرای جلوگیری از ازدواج کــودکان، درگیرکــردن شخصیتهای مذهبی براي ایجاد تغییــر در پارادایم مذهبــی و... را از مجموعه راهکارهــای مبارزه با ازدواج کودکان برشمرد.

مصائــب کودکــی، ازدواج و بارداری

در انتهای نشســت یــکروزه «آسیبشناســی ازدواج کودکان» که به همت کانون زنان حقوقدان شــورا در شــهر مشهد برگزار شد، دکتر حوریه شمشــیری، جراح و متخصص زنان و عضو هیئت علمی دانشــگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، به بررسی این آسیب اجتماعی از منظر پزشکی پرداخت. شمشــیری با اشــاره به این مهم که موضوع نوجوان، ازدواج و حاملگی یک موضوع کاملا عینی اســت در نتیجه دیگر مصلحت نیســت که هرکس برای خود تفسیری متفاوت داشته باشد، افزود: «امروزه در دنیا احتمال مرگومیر دخترانی که حامله میشــوند چهار یا پنجبرابر بیشــتر از زنانی است که پس از 20ســالگی حاملگی را تجربه میکنند. نوجوانی مرحله گذار از کودکی به بزرگســالی اســت، مرحلهای که هنوز اسکلت، اســتخوانبندی و لگن به درســتی شــکل نگرفته و تمام منابعی که برای حاملگی لازم است، تأمین نشده. وقتی در چنین وضعیتی کودکی وادار به زایمان میشود، فکر میکنم بهنوعی جرمی به وقوع پیوسته است، چراکه فرد را به کام بیماری و ناسلامتی کشاندهاند». این متخصص زنان در ادامه صحبتهای خود به این مهم اشاره میکند که قریببه یکسوم دخترانی که ازدواج زودرس دارند، در ســال اول حامله میشــوند، یعنی بدنی که هنوز به خوبی رشــد نکرده و شکل نگرفته باید منیزیم، کلسیم و... خود را با جنینی در رحم شــریک شود و نتیجهاش این میشود که امروزه برخی از زنان 40 یا 50 سال بهبالای ما دارای پاهایی پرانتزی هستند.

استاد دانشگاه علوم پزشکی شــهید بهشتی در ادامه صحبتهای خود یادآور شــد: «یکســوم این کودکان در ســال اول حامله میشوند و با خطر چهــار، پنجبرابــری مرگ زایمان میکننــد و همچنین یکســوم اینهایی که زایمان کردند، ســال بعد حامله میشــوند؛ یعنی بر وضعیت سلامتی آنها خطر دیگری افزوده میشــود. با حاملهشدن کودکان احتمال مرگ جنین در رحم و زایمان زودتر از موعد زیاد اســت و بهطورکل عوارض مامایی درباره حاملگــی نوجوانان افزایش پیدا میکند؛ یعنی این یک مســئله کاملا عینی است، بعد ما مینشینیم و صحبت میکنیم که آیا ازدواج کودک بله یا نه؟! میگوییم بنا بر مصلحت ممکن اســت بشــود ازدواج انجام شود، خب چه کســی این مصلحت را تأیید میکند؟» شمشــیری در انتهــا افزود در برخی مــوارد در زایمانهایی که این مادران کمسنوســال دارا بودند شــاهد بروز آســیب در بخشی از بافت تناسلی هســتیم که پیامد آن بیاختیاری ادرار و مدفوع و ســرانجام انزوا از جمع اســت. زخمهای فراوان کانال زناشویی و زایمان، مرگ مادر، مرگ داخلرحمی نوزاد، وزن کم در زمان تولد و مشکلات نسل بعدی، عدم تطابق روحی، روانی، کمخونی، بیحوصلگی و افسردگی، وســواس، خودکشی و همسرکشی از دیگر پیامدهای ازدواج کودکان بود که مورد اشاره این متخصص زنان قرار گرفت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.