کیارستمی یک تفکر بود

Shargh - - سينما -

مریــم درویش : نمایشــگاه یک تکه زندگــی که شــامل ۷۷ عکس از ۷۷ هنرمند اســت، ایــن روزها در گالــری ایوان برپاســت. این نمایشــگاه به مناســبت هفتادوهفتمین سالگرد تولد عباس کیارســتمی و نخستین سالگرد وفات او به کوشــش پـــرهام دیدهور تدارک دیده شــده اســت. دیدهور که سابقه 15 ســال فعالیت در زمینه عکاســی دارد، نمایشــگاههای متعددی در خارج از کشــور و در ایــران برگزار کرده و فارغالتحصیــل طراحی گرافیک و کارشناســی ارشــد رســانه دیجیتال از دانشــگاه OCAD کاناداست. در این نمایشــگاه آثــاری از صابر ابر - کوروش ادیـــم - بابــک برزویه - غوغا بیات- جعفر پناهی- ابراهیم حقیقی- جاوید رمضانی- زروان روحبخشــانمســعود زندهروحکرمانی- مریم زندی- ســیفاله صمدیان- بیژن صیفوریاکبــر عالمــی- کیارنگ عایــی- بهنــام کامرانی- ژیــا کامیــاب- محمود کاری- رضا کیانیان- کاوه گلســتان- هنگامه گلســتان- مهــران مهاجر و... به نمایش درآمده است.

نمایشگاه «یک تکه زندگی» چگونه شکل گرفت؟

به نظر من جامعه هنری ایران باید در اولین ســالگرد درگذشــت اســتاد عباس کیارستمی به شکل شایستهای به ایشان ادای دین میکرد. درعینحال به رویدادهایی که تا امروز برای بزرگداشت ایشان برگزار شده بود، نقد داشتم و فکــر میکردم چرا در اغلب آنها به جای اینکه به بینش کیارســتمی توجه شود، به چهره او پرداخته شده اســت. کیارستمی به خاطر چهرهاش مطرح نبود، بلکه به خاطر نوع نگاهی که به زندگی داشــت و آن را در فیلم، عکس و شعرهایش دیدهایم، توانســت چنین جایگاهی به دست آورد. بنابراین لازم اســت حال که در قید حیات نیست، آن نوع نگاه را از یاد نبریم، نه اینکه تنها به چهرهنگاری از او بپردازیم.

از دیــد من وقتی هنرمندی نوعی از نــگاه را در جامعه ترویج میکند پس از فوت او نیز آن نگرش از بین نمیرود. پس کیارســتمی هنوز زنده و در میان ماست و با توجه به اینکه امسال هفتادوهفتمین سال تولد عباس کیارستمی اســت، ۷۷ هنرمنــد از جمله خود من انتخاب شــدند تا هر کــدام با دیدگاه خودشان یک تکه از زندگی را ثبت کنند.

چرا مدیوم عکاســی را انتخاب کردید و آیا عکسهای این نمایشــگاه ارتباطی با آثار عباس کیارستمی دارند؟

شــاید چون عکس الزاما مانند فیلم قصهای را در زمان روایت نمیکند یا مانند نقاشــی صرفا برگرفته از تجسم و احوالات درونی هنرمند نیست، بلکه در کسری از ثانیه میتواند زندگی را آنطور که به واقع هست، ثبت کند و من هم میخواستم اصالت زندگی در این کارها حفظ شود.

از نظر موضوع کارها هم بعضی از هنرمندان چهره خود استاد کیارستمی را بهعنوان یک تکــه از زندگی در نظر گرفتند و عدهای دیگر نیز زوایای متنوع دیگری از زندگــی را از منظر خویش انتخاب کردند. بنابراین عکسها شــاید انسجام بصری ندارد و طبیعی است که هر هنرمند رویکرد متفاوتی به زندگی داشته باشد. اما برای ایجاد انســجام در آثار، آنها را در قابهایی یکسان قرار دادیم و ابعاد تقریبا مشابهی برای آنها انتخاب شد. حتی قیمتهای یکسانی برای آثار انتخــاب کردیم؛ به این دلیل که این نمایشــگاه جایی برای تفکیک سطح هنرمندان نبود و میخواستم این نمایشگاه چیزی فراتر از ارائه شخصی هنرمندان باشــد. چیزی که برای ما اهمیت داشت جمعی است که گرد هم آمدند تا در یک سطح به کیارستمی ادای احترام کنند.

چرا همه عکسها سیاه و سفید هستند؟

یک دلیل آن همانطور که پیشتر اشــاره شــد، ایجاد انســجام بصری در موضوعات مختلف بود و دلیل دیگر هم اینکه کیارســتمی اول تیرماه به دنیا آمد و ۱۴ تیر درگذشــت. اگر این ســیاه و سفید اســتعارهای از مرگ و زندگی باشــد، در میانه آن یک تکه زندگی شــکل میگیرد. در پوســتر نمایشگاه هم که به وســیله مجید عباســی طراحی شــده، یک کادر ســاده خاکستری قرار گرفته که به ســادگی یک تکه از زندگی را نشــان میدهد. زندگی مملو از این روزمرگیهای زیبا اما مغفولمانده اســت، ماننــد حرکت موج و چوب که در

فیلمی از کیارســتمی شاهد هســتیم که در اوج سادگی باشکوه است. تفاوت کار کیارستمی با ســایر هنرمندان این است که سادهترین اتفاقاتی که پیرامون ما میافتد و ما آنها را نادیده میگیریم، ثبت میکرد. همه ما یاد گرفتهایم که بیحوصله باشــیم و به دنبال فردایی بدویم که معلوم نیســت چگونه باشد، اما کیارســتمی ما را روی صندلی مینشاند تا با صبر دوباره به این نادیدههای زندگی نگاه کنیم. در میان هنرمندان حاضر در این نمایشــگاه نقاش، فیلمســاز و بازیگر ↙ هم دیده میشــود. چرا عاوه بر عکاسان از هنرمندان رشتههای دیگر هم دعوت کردید؟

ای کاش شــخصا شــاعری را هم میشــناختم تــا از او دعــوت کنم. در واقع از خودم ســؤال کردم آیا کیارستمی فیلمســاز را میتوان از کیارستمی عکاس تفکیک کرد؟ یا میتوانیم بگوییم او شــاعر و نقاش نبود؟ کیارســتمی صحنههــای فیلمی مانند طعم گیاس را با نگاهی نقاشــانه دیده و با حالی شــاعرانه ساخته اســت. بنابراین کیارســتمی یک تفکر بود و نمیتوانیم او را صرفا فیلمساز بدانیم.

مگــر یک بازیگــر یا نقاش نمیتوانــد زندگی را آنطور که هســت ثبت و زیباییها را لمس کند؟ مگر هنر و زیبایی مرز دارد که بتوانیم بین رشــتههای هنری تفکیک قائل شویم؟ من بهعمد از هنرمندان شاخههای مختلف دعوت کردم و خواســتم تلنگری زده باشــم تا همانطور که کیارســتمی توانســت هنرمندی چندوجهی باشد، برای دیگر هنرمندان هم این امکان را قائل باشیم. عاوه بر ۷۷ عکس هنرمندان، یک عکس اثر کیارستمی و تعدادی متن ↙ یادبود هم در نمایشگاه دیده میشود. درباره آنها توضیح دهید.

عکســی که از کیارســتمی در نمایشگاه دیده میشــود تنها عکس رنگی مجموعه اســت. با توجه به اینکه کیارســتمی دیگر در مرز بین بود و نبود و تولد تا مرگ نیســت، جایگاه متفاوتی برای او قائل شدیم و کار او ورای سیاه و ســفید و خاکستری قرار گرفته اســت. در این نمایشگاه از راهنمایی و حمایت استادان آیدین آغداشــلو، ابراهیم حقیقی و سیفاله صمدیان بهرهمند شدم و هر کدام از ایشــان یادداشــتهایی به یاد کیارستمی و ویژه این نمایشگاه در اختیار من قرار دادند. عکسها از آرشــیو هنرمندان انتخاب شدند؟ و آیا ویژگیهای خاصی ↙ برای آنها در نظر گرفته شده بود؟

تعدادی از آثار آرشــیوی هســتند و تعدادی هم برای این نمایشگاه آماده شدند. ولی من بهعنوان ایدهپرداز چون مفهوم یک تکه زندگی از منظر هنرمند را در نظــر داشــتم، چندان دخالتی در انتخاب آثار نکردم و دســت آنها را باز گذاشــتم تا یک تکه از زندگی خودشــان را ثبت کنند. جالب است که بسیاری از آنهــا زندگی را در مناظر طبیعی و روســتاها یافتهانــد، اما به نظر من حتی اشیاي اطراف ما که در زندگی روزمره نقش دارند هم تکهای از زندگی هستند.

بعضی از هنرمندان چهره خود استاد کیارستمی را بهعنوان یک تکه از زندگی در نظر گرفتند و عدهای دیگر نیز زوایای متنوع دیگری از زندگی را از منظر خویش انتخاب کردند. بنابراین عکسها شاید انسجام بصری ندارد و طبیعی است که هر هنرمند رویکرد متفاوتی به زندگی داشته باشد. اما برای ایجاد انسجام در آثار، آنها را در قابهایی یکسان قرار دادیم و ابعاد تقریبا مشابهی برای آنها انتخاب شد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.