تقی ظهوری در سفارت بريتانيا

Shargh - - سينما - کمال پورکاوه

صحنه مهمی در فیلم «اکسیدان» هست که بسیاری از تماشــاگران پس از اتمام فیلم، آن را برای دوســتان و آشنایانشــان تعریف کرده و با ذکــر خندهداربودن آن، دیگران را نیز برای دیدن فیلم تشویق و ترغیب میکنند. اصــان - جواد عزتــی- که خودش را در کســوت یک پدر روحانی جا زده اســت، به همراه وردســتش بهمن – امیــر جعفری – برای اجرای مراســم غســل تعمید کودکی تــازه بهدنیاآمده به کلیســا میروند تا بتوانند با تصویربرداری از این ســنت مسیحی، مدارک معتبری را برای اثبات مســیحیبودن خود و دریافت ویزای خروج از کشور برای خود دستوپا کنند. اینجاست که فرصتی به فیلمســاز دســت میدهد تا با ارجاعات دلپذیر خود به فیلمفارســیهای دهههای ۳۰ و ۴۰، تقی ظهوری را در قالب شــخصیت بهمــن از درون فیلم «ظالم با» - محصول ســال ۱۳۳۶ و به کارگردانی سیامک یاسمی - بیرون بکشد.

حضور شــخصیت هیــز و چشــمچران در کنار زن پــولدار و اغواگری که کاری جز برانگیختن احساســات کاراکترهای فیلــم ندارد، بهعنــوان مهمترین مؤلفهها و شــاخصههای فیلمفارســی پیش از انقاب و احیای دوباره آن در فیلم «اکســیدان»، نشان از حضور قدرتمند و همیشــگی این جریان- در ادامــه نمایش آثاری مانند «کما» (۱۳۸۳( و «آسوپاس» (۱۳۹۵( - در ســینمای امروز ما دارد؛ حضور قدرتمندی که بیپرواتر از همیشه و بیاعتنــا به داســتانگوییهای نیمبنــد رایج اینگونه آثار، فقط به نمایش مســخرگی و شــوخیهای سطح پایین بســنده کرده و مشابه اساف ســابقش، خود را با نتیجهگیری انتهایی اثر تطهیر میکند. «اکســیدان»، به شکل شــگفتآوری تمام عناصر فیلمفارسی را منهای مؤلفههایــی ماننــد رقص و کاباره، در خــود گردآوری کرده تا با دســتی پر به سراغ عاقهمندان و دانشجویانی برود که برای شــناخت مختصات و ویژگیهای اینگونه آثار ناچار از مطالعات تاریخی و غرقشــدن در سینمای دهههای پیش هســتند. جــوان بامرام و ســادهای که نامــزدش به او خیانــت کرده و با پولهای او از کشــور خارج شده است، با همراهی وردست هیز و شارلاتانش به دنبال راهی برای خروج از کشــور است، اما وقتی در انتهای فیلم درمییابد که نامزدش در آنجا ازدواج کرده، فرمول جاودان فیلمفارسی به کمک نویسنده فیلمنامه میآید تا با اتکا به اصل «سروسامانگرفتن قهرمان فیلم با شــروعی تازه»، زن جوان مدیری را وارد ماجرا کند که در انتها باید سهم قهرمان داستان ما باشد. اما با توجه به اینکه وردست قهرمان ما که با وجود هیزبودنش، انسان رفیقبــاز و همراهی اســت و طبق اصــول و اخاقیات فیلمفارسی او هم نمیتواند سرش بیکاه بماند و باید سروسامانی بگیرد، پس با زن تنهای پولدار اغواگر فیلم ازدواج میکند تا مبادا چیزی از مؤلفههای فیلمفارسی از قلم افتاده باشــد؛ درســت همانگونه کــه ازدواج با فروزان پاداش مــرام و صداقت فردین میشــود و ثریا بهشتی هم سهم شلنگتختهانداختنهای تقی ظهوری. اما شاید بتوانیم با مطالعهای دقیقتر به نتایج مهمتری نیز برسیم.

«اکســیدان» را حامــد محمدی نوشــته و ســاخته است؛ کســی که ســالها پیش، متن فیلمنامه درخور اعتنایــی ماننــد «طا و مــس» را به نام خــود ثبت و عاقهمنــدان را امیدوار به ظهور اســتعدادی تازه کرده بود. اما نشانهشناسی فیلم اخیرش ما را بیاختیار به یاد فیلمسازی مانند «رضا میرلوحی» میاندازد که در ابتدا با اقتباسی از رمان «موشها و آدمها»ی جان اشتاینبک، در ســال ۱۳۵۱ فیلم «تپلی» را میسازد، اما درست یک سال بعد از آن با کنارگذاشتن قواعد دستو پا گیر اقتباس ادبی و چارچوبهای سینمایی، با ساختن« آقای جاهل» و «پاکباخته»، به رونویســی دســتِچندم از فرمولهای رایج فیلمفارسی روی میآورد. نمایش بدل دستدوم تقی ظهوری در سینماهای تهران ۱۳۹۶، درست ۶۰ سال پس از اکران فیلم «ظالم با » – اولین فیلمی که شمایل و شــخصیت هیز تقی ظهوری را در سینماها به نمایش درآورد – ســقوطی تلخ و ریشــخندآمیز برای سینمایی اســت که عواملش پیش از اکــران، وعده پرفروشترین فیلم سال را به مخاطبان خود میدهند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.