ناصرالدینشاه؛ محبوب یا منفور؟

Shargh - - جامعه -

او شخصا دســت به دوربین میشد و بسیاری از عکسهای آن دوران به دســت خود او ثبت شــده اســت. در بســیاری از این عکسهــا، او خود نیز در تصویــر حضور دارد و حتی در بعضی از آنها فقط از خودش عکس )سلفی!( گرفته است.

ناصرالدینشاه از 22 شهریور سال ۱22۷ شمسی )۱۸۴۸ میلادی( تا ۱2 اردیبهشت سال ۱2۷۵ شمسی پادشاه ایران بود که از این بابت عنوان طولانیترین مدت پادشاهی در حکومت قاجار و یکی از طولانیتریــن دورههای حکومت در تاریخ ایران را دراختیاردارد. ناصرالدینشاه در جریان ســفرهایش، شــانس دیدار با چهرههای مهمــی از سیاســتمداران اروپا را به دســت آورد. او توانســت با الکســاندر دوم تزار روسیه، گیوم اول امپراتور و بیســمارک صدراعظم آلمان، لئوپولد دوم پادشاه بلژیک، الکساندرینا ویکتوریا ملکه انگلیس، مارشــال مک ماهون رئیسجمهور فرانسه، ویکتور امانوئل دوم پادشــاه ایتالیا، فرانســوا ژوزف امپراتور اتریش و بسیاری دیگر از چهرههای سرشناس جهان دیدارکند. کارسادهاینبودکهکشوررا بــرای چند ماه به امان خدا رها کرد و توقع داشــت که نبودن شــاه در کاخ، لطمهای به حکومت نزند. چاره کار اســتفاده از یک بدل بود! شــخصی به نام یوسف بخشی، بدلِ ناصرالدینشاه بود که گاهی در شهرهای دوردست ایران و گاهی در تهران در اوقاتی که به سفرهای چندماهه فرنگ میرفت، نقش شاه راایفامیکرد. هرچند که شاههای دیگری نیز در دوران حکومتشان کشته یا ترور شــدهاند؛ اما ناصرالدینشاه نخستین پادشاه ایرانی اســت که با تفنگ یا اســلحه گرم ترور شده اســت. همین نوع از مرگ، باعث شد که به او لقب شاهشهیدرابدهند. دربین همه پادشــاههای قاجاری، ناصرالدینشاه نخستین و تنها پادشاهی اســت که در نزدیکی تهران )حرم حضرت عبدالعظیم در شــهر ری( دفن شده است. البته ســنگ قبر مرمری او در کاخ گلستان نگهداری میشود.

دوران پادشاهی: مسافر: عــکاس: شاعر: نقــاش: خطــاط: دیدار با بزرگان جهان: شاه بَدَلدار: ویژگیهایشخصی داستانسرا: سفرنامهنویس: خاطرهنویــس: طولانیترین اولین شاه ترورشده با تفنگ!: شــاه مدفون در تهران:

بخش دیگری از ویژگیهای ناصرالدینشــاه به ویژگیهای شــخصی یــا توانمندیهای شــخصی او بازمیگــردد که بخــش درخورتوجهی از آنها به هنردوستی او مربوط میشود.

اینکه پادشاه باشی و با همه سختیهای سفر در آن دوران، شال و کلاه کنی و برای چهار ماه تــاج و تخت را رها کنی و به ســفر بروی، روحیهای است که تا پیش از ناصرالدینشاه در سایر پادشاهان قبلیاش ســراغ نداریم. درست است که او کمتر از ســختیهای ســفر چیزی درک میکرد؛ اما همین روحیــه «مســافر»بودنش که او را عــازم اروپا کرد، چیزی اســت که او را متمایز از سایر شاهان پیش از او کرده است.

او پیش از آنکه شــاه شــود، با دوربین عکاسی آشنا شده بود؛ اما همچنان بعد از شاهشدن نیز این علاقه را دنبال کرد. اگر پروژه عکاسی از تخت جمشید که به وســیله او کلید زده شد، انجام شده بود، امروز گنجینهای پرارزش را در اختیار میداشتیم. هرچند که همین عکسهایی که از او به جای مانده، خود گنجینهای بسیار ارزشمند و ماندگار است.

روحیه لطیف پادشــاه را از عاشقپیشگی او به ســادگی میشد تشــخیص داد. او که چند بار در زندگیاش عاشــق شد، دســتی به سرودن شعر هم داشــت و با شــعرگفتن، بخشــی از هیجانات احساســیاش را بروز میداد. از ناصرالدینشاه یک دیوان شعر به جا مانده است.

ناصرالدینشاه به نوشتن بسیار علاقه داشت و گاهی با نوشتن داستان، این علاقه را پیگیری میکرد. یکی از داستانهایی که به او منسوب است، حکایت پیر و جوان اســت که به سبک داستانهای رایج قرن نوزدهمی اروپا نگارش شده است.

سفرنامهنویسبودن از آن دسته علاقهمندیهایی اســت که در کمتر پادشــاهی در تاریخ ســراغ داریم. او به زیبایی سفرنامه مینوشت و توصیفاتــش از تجربههای ســفر به قدری جذاب و ملموس اســت کــه گاهی در هنــگام خواندنش فراموش میکنیم که اینها را یک پادشاه نوشته است، نه یک سفرنامهنویس حرفهای!

ناصرالدینشــاه جــدای از ثبت ماجراهــای ســفرهایش، در زمان حضــور در کاخ نیــز عادت به نوشــتن وقایــع روزانه یا بــه عبارتی خاطرهنویســی داشــت. او خاطرهنویســی را خود شــخصا انجام میداد و برای این منظور، دفترهایی را داشــت کــه در آن یادداشــتهای روزانهاش را مینوشت.

یکــی دیگــر از هنرهایــی که پادشــاه هنردوســت قاجار به آن علاقه داشت، نقاشی بود و برای هنرمندان نقاش، تســهیلاتی را فراهم میکرد. او خود دستی بر آتش داشت و هرازگاهی دست به قلم میشد و نقاشیهایی میکشید که برخی از آنها در موزههای تهران قابل بازدید است.

ســلطان صاحبقران دســتخط زیبایی داشــت و برای داشتن مهارت بیشتر در خوشنویسی به آموختن این هنر اهتمام میورزید. خوشنویســی در دوران حکومت او رونق فراوانی داشت و پیوسته چندین خوشنویس در دربار او حضور داشته و دارای جایگاه ارزشمندی بودند. نوشتههای ناصرالدینشاه در حاشــیه عکسها و نقاشــیهایش گواه علاقه و مهارتش در هنر خوشنویسی اوست.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.