جلال طالباني ، شاه، صدام و قرارداد الجزایر

Shargh - - ديپلماسي - رشید مظفریسردشتی

ســال ‪(1964 1343‬ ميــادي( پــس از اختافنظر در نحوه مبارزه با حكومت عبدالكريم قاســم، بين حــزب دموكرات كردســتان عراق به رهبري مامصطفــي بارزاني و جــال طالباني و همفكرانــش، عاقبت گروه آقــای طالباني به اين نتيجه ميرســد كه چاره ديگــري جز بيرونآمدن از درون حــزب نــدارد. البته ناگفته نماند بيشــتر افراد اين گروه باســواد، تكنوكرات و اديب بودند؛ ازجمله اســتاد ابراهيم احمد، پــدرزن مام جال كه روزنامهنگار، شــاعر و وكيل دادگســتري بود. آنها تصميم ميگيرند بــرای جلوگيري از هرگونه حــوادث غيرمترقبه، به ايران رفته تــا براي آينده خــود تأملي كننــد؛ بنابراين در تابســتان 1343 از طريــق منطقهاي در شــمال شــهر ســليمانيه و پشــت شــارباژير ‪shar Bazher(‬ ) و شهر ماووت، از رودخانــه زاب كوچك عبور كــرده و وارد خاك ايران شدند. تعداد افراد آنگونه كه در افواه گفته ميشــد، 600 تا 650 نفر بودند كه 450 تا 500 نفر از آنها، افراد مســلح )پيشمرگه( بودند و به شهر سردشت آمدند. مقامات در شهر سردشت مراتب را به تهران اعــام كردند و پس از چند ماه توقف و ماندگاري، از آنان خواســته شد به طرف تهران حركت كنند. در تهران پس از مدتي، به آنان گفته شد ميتوانند به شهر همدان رفته و مقيم شوند. ناگفته نماند پس از ورود به شــهر سردشت، تمام ساح و تجهيزات جنگيِ همراه و وسايل مخابرات نظامــي و ابزار مختص به خود را به طور امانت و موقــت، به پادگان نظامی شــهر تحويل دادند كه گويا تا دو ســال پس از انقاب هم ضمن تقاضای مكرر، به آنها مسترد نشد.

ســكونت در همدان و اطــراف همدان، كفاف خواســته و آرمان ايــن چندصد نفــر را نمیداد؛ بنابرايــن تصميم گرفتند پس از چند ماه توقف كه در حدود كمتر از پنج ماه بود، عازم بغداد شــوند و مام جــال بــا پيشزمينه قبلی با عبدالســام عارف و توصيه جمال عبدالناصر، رئيسجمهوري مصــر، به ديدار عــارف رفته و پــس از تبادلنظر، رئيسجمهــوري عــراق با مقدمهچينــی عملی، ابتدا تعداد چند نفر از جوانان كُرد را در شهربانی )شرطه( و ســاير ادارات دولتی اســتخدام كرد و چندصد نفر را در درون ارتش جا داد و بودجهای بــا تأكيد تام و تمام برای عمــران و آبادی مناطق كردنشــين اختصاص داد و حتی قصد داشــت با مامصطفی بارزانی هم گفتوگوی پايان جنگ را شروع كند؛ اما كارهای درخور توجهی را پيشنهاد نمیكرد. به هر تقدير، ناگهان عبدالسام عارف به علت ســقوط هليكوپتر در استان بصره، فوت كرد و بــرادرش عبدالرحمن عارف به جای او به مقام رياســتجمهوری عراق انتخاب شد. عبدالرحمن عــارف تنها كاری كــه كرد، اين بود به كردســتان عــراق رفت و بــا مامصطفی بارزانــی ماقات و مذاكره كرد. پس از مدت كوتاهی در ســال 1968 ژنرال حسن البكر و حزب بعث كودتا كردند.

در اين شــرايط، مام جال و افــراد پيرامون او، پــس از مدتها توقــف و صبر و انتظــار، عاقبت تصميم بــه خروج از عراق گرفتند. گرچه حســن البكر و صدامحســين در خال ســالهای 1970 و 1971 بــه تبعيت از عبدالرحمن عــارف بهمنظور مذاكره به ديدار بارزانی به كردســتان رفتند و قول حكومت عــدم تمركز )بالاتــر از خودمختاری( را به كردها دادنــد؛ اما به لحاظ پــارهای اختافات در موضوعهای ديگر، اين قول از ســوی بغداد به نتيجه نرسيد و ناتمام ماند.

مام جال از عراق خارج شــد و به كشورهای ســوريه و لبنان رفت و بهشدت عليه حزب بعث عــراق و حســن البكر و بانــد همــراه او، بهويژه صدام حســين، دســت به حركت و تبليغ گسترده زد. بــا مقامهای ردهبالای ســوريه، لبنان، مصر و ليبی ماقات كرد و بــا روزنامهنگاران صاحبنام كشــورهای عربی به گفتوگو پرداخت. به قولی مام جال در طرح دوستی با ديگران، تبحر خاص خود را دارد. او حتی با دشــمنان خود نيز دوست اســت. طالبانی در ايران نيز با شــادروان داريوش فروهر دوســتی صميمانهای داشــت. مام جال كماكان در كشــورهای عربی به فعاليت سياســی ســرگرم بود تا اينكــه ناگهان صدام و شــاه ايران با پادرميانــی بوتفليقه، وزير خارجــه الجزاير، در كنفرانس اوپک توافــق كردند. صدام در آن وقت معاون شــورای انقاب عراق بــود و مذاكرهاش با شــاه، منتهی بــه صدور قــرارداد مارس 1975 الجزيــره شــد. كردهای عراق و كردهای سراســر جهان و احزاب وابســته، اين توافق را يک توطئه بينالمللی بين شــاه، صدام و بوتفليقه نام بردند و نفــرت از شــاه و صدام به حد اعا رســيد. مام جال بافاصلــه در بيانيهای در روزنامه الســفير لبنان، اعام كرد به طور قطــع، بهزودی عليه آن اقدام خواهد كــرد و به طور تلويحی و ضمنی به شاه و صدام گفت بهزودی سكوت كوهستانهای كردســتان را درهــم خواهيم شكســت و صفير گلولههای پيشــمرگان كُرد، جواب شما را خواهد داد و در نهايــت هزاران خانواده كرد به گونههای مختلف به كشورهای غربی، عربی و ايران پناهنده شدند.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.