کدام «حق به شهر»؟

Shargh - - انديشه -

نســبت مســتقیمی وجود دارد میان آثــار رکود اقتصــاد جهانی و ناپایــداری و ویرانگری انواع شهرنشــینی نولیبرالی. در پرتو این روندها، شــناخت نحوه قرارگیری شــهرهای مختلف نظام جهانی در مدارهای بهشــدت ناپایدار مالی انباشت سرمایه بســیار ضروری به نظر میرسد. در این میان، جنبشهای اجتماعی تأثیرگذاری پیرامون آن شکل گرفتند که از منظر «حق به شهر» بسیار مهماند. چراکه نبردهای طبقاتی امروز بیش از پیش در شــهرهای بزرگ رخ میدهد و «حق به شــهر» مانعی در برابر افراط ســرمایهداری و نولیبرالیسم است. ازاینرو، در سالهای اخیر شــعار «حق به شــهر» فراخوانــی بوده برای اقــدام اجتماعی و مبارزه علیه فرایندهای تبعیضآمیز جهانیکردن، الغای کالاییســازی و خصوصیســازی فضای شــهری - خاصه فضاهایی که الهامبخش جنبشهــای اجتماعــی جهانیاند- اصلاحــات قانونــی بنیادین در آمریــکای لاتین و مبارزات محلی علیه فقر شــهری. حال مفهوم «حق به شهر» وارد گفتارهای دانشگاهی هم شده و سازمانهای بینالمللی مثل یونســکو و هبیتات ملل متحد )برنامه اســکان بشــر ملل متحد( بهطور مشــترک پروژهای پژوهشی با عنوان «سیاستهای شهری و حق به شــهر» را آغاز کردهاند که هدفش رســیدن به اهداف توسعه هزاره ملل متحد و کاهش فقر شــهری از طریق قانونگــذاری و برنامهریزی شهری و کسب مشــارکت زنان، جوانان، و مهاجران در مدیریت شهری است. این پروژه نیز همچون موارد مشابه وطنی پروژهای است با هدف سیاســتزدایی از مفهوم «حق به شــهر» که اساســا مفهومی اســت رادیکال برای تغییر نظام اجتماعی، اقتصادی و سیاســی یعنی نظامی کــه در اصل پدیدآورنــده نهادهای موجود و ســازمانهای بینالمللی مثل ســازمان ملل متحد است. بهرغم اســتقبال فراگیر از این مفهوم و شعارهای فراگیرش، محتوای آن بسیار انتزاعی، مبهم و فاقد چارچوبی کاربردی اســت و در اجرا با چالشهای بسیاری روبروست. این موضوع ذهن و کار نظری متفکران بسیاری را به خود مشغول کرده و کتابهای بسیاری دربارهاش نوشته شده اســت: از جمله «شهرها برای مردم نه برای ســوداگری» (2012( که یکی از جدیدترین آثار در این حوزه اســت و بهتازگی با ترجمه محمود عبداللهزاده به فارســی منتشر شده است. کتاب حاضر مجموعهمقالاتی است از مهمترین متفکران این حوزه که با ویراســتاری نیل برنــر، پیتر مارکوزه و مارگیت مایر میکوشــد مفهوم «حق به شــهر» را از چنگ گفتارهای سوســیالدموکرات و شــرکتها و نهادهــای بینالمللی رها ســازد. در ســالهای اخیر نظریه شــهری انتقادی کاربرد بســیاری در توضیح و تحلیــل بحرانهای مالی جهانی و شــکلگیری جنبشهای اجتماعی در سراسر جهان داشته است و در این قاموس کتاب حاضر را میتــوان روزآمدی نظریات مهم مطالعات شــهری دانســت. درمجموع این کتاب میکوشــد به سه پرسش مهم پاسخ دهد: معنای حق به شهر چیست؟ درباره حقوق چه کسی است؟ منظور کدام حق است؟

کتاب را میتوان الگویی در نظر گرفت برای نظریه شهری انتقادی و نیز تحلیل انتقادی و عملگرا از شــهر امروزی به منظور نشاندادن «راههای آینده» بهســوی حقــوق تعمیمپذیر به شــهر و جهانهای شــهری عادلانهتر. این کتاب شــانزده فصل دارد کــه تقریبا میتوان به ســه بخش تقســیم کرد: بخش اول معطوف به تحلیل ریشهها و توســعه نظریه شهری انتقادی اســت. بعد از مقدمه کلی ویراستاران

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.