خشونت عریان و قربانیانش

Shargh - - هنر - جواد طوسی

در جامعهای که اجرای فیزیکی خشونت از استثنا پا فراتر گذاشــته و نمونههای متفــاوت و درعینحال هولناکــش را در صفحات اول و حــوادث روزنامهها میخوانیــم، تــا چه حــد در حوزههای رســانهای و نمایشی میتوان به تحلیل و آسیبشناسی خشونت پرداخت؟ دو نمونه پرسروصدای اخیرش آزار جنسی و قتــل فجیع آتنا هفتســاله در پارسآبــاد مغان و مضروبشــدن یک روحانی و مأمــور نیروی انتظامی با چاقو و کشتهشدن فرد ضارب با تیراندازی مأموران در ایستگاه مترو شــهرری بود. در شرایطی که توسل به خشــونت از پیدایش آفرینش و داســتان هابیل و قابیــل تاکنون وجود داشــته و نشــانههای عینیاش را در جنگهــا و قدرتنماییهای سیاســی و قومی و عشــیرهای و عصبیتهای فــردی و روابط نامتعادل غریــزی و اختلالات روحی و روانــی آدمها میبینیم. ســینما به عنوان یک رسانه وســیع ارتباطی همواره نقشی بسزا در ثبت و نمایش این واقعیات و تمایلات بیمارگونه داشته است. حال این سؤال مطرح میشود که نگاه محتاطانه اخلاقی به این خصیصه پایانناپذیر بشــری و پرهیز از نمایش آن یک امر ضروری است یا برعکس )بهویــژه در جوامعی که به جهات گوناگون در کانون خشونت قرار گرفتهاند( داریم صورتمسئله را پاک میکنیم؟ البته پرداختن به خشونت در سینما شــیوهها و علل و انگیزههای گوناگون داشته و دارد. مثلا در ژانر «وحشت»، استفاده از خشونت بخشی از قواعد بازی اســت. این حجم انبوه تولیدات «زامبی» در سینمای آمریکا در سالیان اخیر، بیانگر این واقعیت است که تماشــاگران علاقهمند این فیلمها با خون و خشونت تفریح میکنند و شکلی متفاوت از فانتزی را مورد تأیید قرار میدهند. اما نوع برخورد با خشــونت در واقعیت جاریِ جوامع ملتهب و درگیر با تنشهای روانی و فقر فرهنگی، شــیوههای نمایشی و کاربردی متفــاوت دارد. ثبــت و ضبط پژوهشــی و آموزشــی اینگونه پرخاشگریها و عصبیتها و رفتار نامتعادل آنی و انحرافات جنسی، یکی از وظایف اصلی مبحث «جرمشناسی» است. با این منابع تصویری و آرشیوی میتوان به روانشناسی بالینی افراد بزهکار پرداخت و از طریق آن، علل و ریشههای ارتکاب جرم و جنایت را مورد بررســی همهجانبه قــرار داد و درصدد رفع معضلات و ناهنجاریهــای مرتبط با آن )اعم از فقر فرهنگی و اقتصادی، کمبودها و اختلالات شخصیتی، ضربات روحی و روانی واردشده به مجرمان در مقاطع حساس سنی، بیهویتی و بحران در ساختار خانواده، تبعیضها و تضادهای فردی و اجتماعی و...( برآمد. متأسفانه تجربههای سالهای دور و نزدیک در نحوه رســیدگی به پروندههــای جنایی نشــان میدهد که سیستم قضائی به راحتی این سوژهها و موقعیتهای بهدستآمده را از دســت میدهد و به جای برخورد تخصصــی و سازماندهیشــده بــا آنهــا بــا حضور جرمشناسان، روانشناســان، قضات و وکلای مجرب در این حوزه )در قالبی مستندگونه( که حداقل بتواند در آرشــیو آن مجموعه نگهداری شود، هرچهسریعتر میخواهد برای خواباندن غائله و فروکشکردن تب تند جامعه از شــر این پروندههــا و مجرمانش راحت شود و تنها چاره را در رسیدگی خارج از نوبت و اجرای سریع حکم اعدام و قصاص در ملأعام میبیند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.