کارورزی دلبری دولت از بازار سرمایه

Shargh - - اقتصاد - اسماعیل محمدولی . فعال کارگری

کارورزی، مهارتآموزی؛ اسمهایی که این روزها بین اخبار گم شــدهاند، روزی چنان مهم میشــوند که تاریخمان را با آنها نشــانهگذاری کنیم. اکنون در شــروع داســتان، طبیعتا چیز زیادی نمیدانیم. این اسمها زمانی مهم میشــوند که اثرشان را به شکل بیبازگشــتی بر زندگی و اطرافمان گذاشــته باشند. زمانی که وقت مرور بیخاصیت ریشــههای بحران میرسد.

آن زمــان خواهنــد گفــت کــه در تیرمــاه 96، دولت مجموعــه طرحهای ارزانســازی نیروی کار بــه قصد ایجاد اشــتغال انبــوه را آغاز کــرد. اولین طــرح با نــام کارورزی زمانی اجرا شــد که با وجود شــاغلفرضکردن هــر فردی که )به قــول وزیر کار وقــت( در هفته یک بار رختخواب والدینش را جمع میکرد، آمار بیکاری نزدیک به 13 درصد بود.

در این طــرح دولت از جانــب دانشآموختگان دانشــگاهی، پرداخت دوســوم از حداقل مزد و حق بیمــه تأمین اجتماعــی را به کارفرمایــان متقاضی اســتخدام آنان میبخشــید. این طــرح باعث ایجاد نوع جدیدی از کارگر در بازار کار ایران شــد. کارگرانی که پس از گذراندن دانشــگاه، برای ورود به بازار کار به مرحله تازهای میرســیدند کــه نیازمند گذراندن دورهای 11ماهــه و قابــل تکرار با دریافــت نامنظم یکسوم حداقل مزد بودند.

در آینــده، وقتــی از ریشــههای بحــران حــرف میزنیم، کلمه مندرآوردی «کارورزی» جلب توجه خواهد کرد. پرسیده میشود با وجود آشنایی مردم با واژه کارآموزی، چه لزومی به معرفی کلمهای دیگر بود آنهم در شــرایطی که دولــت تلاش میکرد به مردم بقبولاند این کارورزی همان کارآموزی است.

پاســخ این ســؤال ناامیدکننده خواهــد بود: یک کلک دمدســتی حقوقی. چون تعریــف قانون کار از کلمه کارآموز و دوره کارآموزی با شرایطی که دولت برای کارورزی در نظر داشت، متفاوت بود )از جمله شرط سنی 15 تا 18 سال(، دولت برای تغییر شرایط کارآموزی تنها یک راهحل قانونی داشت که لایحهای را بــرای تغییر فصــل پنجم قانــون کار به مجلس ببــرد. اما راه دوم را انتخاب کــرد. ابتکارش این بود که بــا تغییر کلمــه کارآموز بــه کارورز، یک مفهوم حقوقــی جدید خلق کند. این روش در کشــورهایی که قانونمبنا باشــند، بهگونهای اســت که دولتها هوس امتحانش را نمیکنند. کشــورهای قانونمدار چند لایــه نظارتی برای ممانعــت از قانونگذاری از سوي قوه مجریه دارند. اساسا مجلس بههمیندلیل اختراع شــده است. در غیبت مجلس جناح سیاسی رقیب ورود میکند. سکوت این دو نهاد در برابر رفتار دولت برای آنان معنیدار خواهد بود.

کســانی که قرار است ریشههای بحران را بررسی کنند خواهنــد گفت کارورزی طرح یک دولت نبوده. این طــرح از نادر محصولات مشــترک هر دو جناح عمده سیاسی بوده است. جناح مقابل نیز هفت سال قبلتر از آن، طرحی مشــابه با نام «استاد-شاگردی» را اجرا کرده بود. در آینده نیز اگر مثل امروز رسانهها به دنبال اســمگذاری روی چیزها باشند، کارورزی را فرزند خلف استاد- شاگردی صدا میزنند.

در آینده وقتی به مرور ریشــههای بحران برسیم، کارورزی تنها شــروع داســتان خواهــد بود. بخش هیجانانگیــز و غافلگیرکنندهاش مربــوط به وقایع چند ماه بعد از اینروزهاســت. زمــان اجرای طرح «مهارتآموزی در محیط کار واقعي».

اگــر مخاطبــان کارورزی دانشآموختــگان متقاضــی کار بودنــد، طــرح تکمیلــی آن، مهارتآمــوزی، برای کارگران شــاغل و بیکار در تمام ســطوح تحصیلی و با هر سطحی از سابقه کار و مهارت، شرایط مشابه و در مواردی سختتر از کارورزی تدارک دیده اســت. این طرح رونمایی کامل از آن چیزی اســت که کارورزی با لکنت به دنبالش بود. رســیدن به هــدف عرضه ارزانترین نیروی کار منطقه. برای کســانی که قرار است در آینده با کنار هم قراردادن سلســلهوقایع به مردم توضیــح دهند ماجــرا چطور اتفاق افتاد، شــرح موبهموی اتفاقات این روزها بــه کار میآید. آنها خواهنــد گفت اقتصاددانان مســتقر در دولت به جای ساختن شــغلهایی که زندگی یک خانواده را تأمیــن کنند، شــغلهایی با یکســوم حداقل مزد ســاختند که برای زندگی یک نفر هم کفایت نمیکــرد. آنها از زمانــهای میگویند که امنیت و دورنمای یک شغل در محدوده یک ماه تا یک سال قرارداد موقت تعریف میشد اما متفکران دولتی آن امنیــت مصنوعی را هم مانع ســرمایهگذاری معرفی کردنــد. آنها از ســرمایهگذاران موهومی خواهند گفت که دولتهــا در دورههای مختلف با طرحهای پرهزینهای ســعی در جلبنظرشان داشــتهاند: تغییــر قراردادهای ثابــت به موقت، خارجکردن کارگران مناطق آزاد از حمایت قانون کار، انواع معافیتهای بیمهای، ایجاد بازار ســیاه اشــتغال، خروج کارگاههای زیر پنج و ســپس زیر 10 نفــر از شــمول قانون کار، طرحهــای ضربتی پرداخت وام اشتغالزایی و... . وقتی مجبور شویم مجموعــه تلاشهای نهاد دولــت در ایران برای جلب ســرمایهگذاران را مرور کنیــم، چهرهای از عاشق دردمند اشعار کلاسیک فارسی را میبینیم که برای دلبری از معشوق به هر دری میزند،

ادامه در صفحه 15

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.