تجربه حزب کارگر برزیل

Shargh - - جهان - محمدعلی کدیور

تجربــه حــزب کارگــر در برزیل را بایــد یکی از تجربیات موفق یک حرکت سیاســی چند دهه اخیر در ســطح جهانی دانســت که تلاش بــرای تحقق دموکراســی را بــا دغدغههای عدالــت اجتماعی درآمیختــه و توأمــان پیش برده اســت. گروهی از مخالفان اقتدارگرایی نظامی، اتحادیههای کارگری، روشــنفکران و فعالان مذهبــی متعلق به الاهیات رهاییبخش حــزب کارگر برزیل را در ســال ۱۹۸۰ پایهریزی کردند. در این زمان برزیل تحت دیکتاتوری نظامــی بــود و انتخابــات بــه صورت محــدود و تحتنظــارت نظامیــان اقتدارگرا در برزیــل برگزار میشــد. حزب کارگــر در انتخابات پارلمانی ســال ۱۹۸۲ شــرکت کرد، ولی توفیق چندانی حاصلش نشــد. به دنبال این شکســت انتخاباتی حزب کارگر تمرکــزش را بر ســازماندهی پایگاهــش در میان اتحادیههای کارگــری و جنبشهای اجتماعی قرار داد. حزب کارگر یکی از کنشــگران مهم در جنبش دموکراســیخواه برزیل بود که موفق شد سرانجام گذار به دموکراســی در برزیــل را در نیمه دوم دهه ۱۹۸۰ رقــم زند. حــزب کارگر در اولیــن انتخابات ریاســتجمهوری مســتقیم در برزیل شــرکت کرد اما رهبر این حزب لوییز ایناســیو لولادوسیلوا )لولا( در انتخابــات شکســت خــورد. مهمتریــن توفیق انتخاباتی حــزب کارگر اما در انتخابات شــوراهای شــهر ازجمله شهر ســائوپائولو در سال ۱۹۸۹ بود. به ایــن ترتیب حــزب کارگر این امــکان را یافت تا بعضی از برنامههایش مانند بودجهریزی مشارکتی، تشکیل شوراهای مشارکتی برای موضوعاتی مانند بهداشت، آموزش و مســکن و برنامههای جدیدی برای فراهمکردن کالاهای عمومی در شرایط مالی نامســاعد را در ســطح محلی به اجرا بگذارد. این شــوراهای مشــارکتی مجراهایــی را فراهم کردند تا جنبشهــای اجتماعی و اتحادیههــای کارگری بتوانند به طور مســتقیم در سیاستگذاری شهری نقــش بــازی کننــد. موفقیــت لــولا در انتخابات ریاســتجمهوری ســال ۲۰۰۳ حزب را قــادر کرد تــا ابتــکارات محلیاش در گســترش مشــارکت شــهروندان را در ســطح ملی نیز گســترش دهد. پیروزیهای ابتدای حزب کارگر در انتخابات شوراها خصوصا در ســائوپائولو و پورتوالگــره راه حزب را برای اجرای یک رشــته برنامههای رفاهی ابتکاری حزب همــوار کرد. شــهرداریهای تحــت فرمان حزب کارگر بــه طور مثال از جنبشهای مســکن، پروژههای خانهســازی خودجوش و رســمیکردن حلبیآبادهای غیررســمی حمایت کردند. پیروزی در انتخابات ریاســتجمهوری در ســال ۲۰۰۳ این امکان را به حزب داد تا برنامههایش برای گسترش برابریهای اجتماعی را در ســطح ملی ادامه دهد. یکی از برنامههای معروف حزب کارگر در این زمینه برنامه پرداخت مســتقیم پول به اقشــار روستایی زیــر خط فقر بود. حزب کارگــر قبلا این برنامه را به طور آزمایشــی در بلوهوریزونچی به اجرا گذاشــته بــود که بعــدا آن را به ســطح ملی تحــت عنوان کمکهزینه خانــواده ‪Bolsa Familia(‬ ) گســترش داد. این برنامه هماکنــون بزرگترین برنامه انتقال پول به اقشار کمدرآمد در سطح جهان است. حزب کارگر برنامههــای رفاهی مهم دیگری نیز در زمینه فراهمکردن مســکن برای خانوادههای کمدرآمد و فراهمکردن بیمه جامــع به اجرا درآورد. به علاوه، حداقل دســتمزد در زمان حکومت حزب کارگر به صورت مداوم رشــد کــرد. درمجمــوع برنامههای رفاهی و مشــارکتی حزب موجب کمشدن نابرابری درآمدی، افزایش امید به زندگی و کاهش چشمگیر مرگومیــر نــوزادان بهعنــوان یک شــاخص مهم بهداشــت عمومی در سطح کشور شد. حزب کارگر ایــن برنامههــای رفاهی را در حالــی پیش برد که رشــد اقتصادی برزیل در این مدت روند مثبت خود را بــه صورت مــداوم حفظ کرد. با این حال، رشــد اقتصادی تنها اولویت حزب کارگر نبود، بلکه حزب درمجموع حاضر بود رشــد اقتصادی کندتر باشــد ولــی منافع اقتصادی آن به صورتــی برابرتر توزیع شود. با اینکه حضور حزب در سطح ملی راه را برای اجرای برنامههای مشارکتی و برابریجویانه فراهم کــرد، اما در این دوره حزب بــه نوعی با پایگاهش، جنبشهای اجتماعی و اتحادیههای کارگری فاصله گرفت و تــا حدی در تعهد و انســجام ایدئولوژیک حزب نیز خلل ایجاد شــد. همچنین سیاســتهای حزب در زمینه محیط زیست نیز همخوانی چندانی با ســایر برنامههــای عدالتجویانهاش نداشــت. سرانجام در سال ۲۰۱۶ و با استیضاح رئیسجمهور دیلما روســف تســلط حزب کارگر بر قــوه مجریه پایان یافت. بســیاری اتهامــات علیه رئیسجمهور روســف را بیاساس و این استیضاح را یک کودتای پارلمانــی و حرکتی بــرای تضعیف دموکراســی در برزیــل دانســتند. کارنامه حزب کارگــر طبیعتا کارنامهای با ابعاد مختلف و عملکردهای متفاوت در دورههای متعدد حیات حزب اســت. بااینحال، حزب کارگر در سالهای اخیر تجربهای نسبتا موفق در زمینه دموکراســیخواهی، سازماندهی از پایین، دموکراسی درونی، توجه به مشارکت شهروندان در ســطح خرد، ایجاد ارتباط با جنبشهای اجتماعی و پیشــبرد برنامههای رفاهی بهعنــوان اولویتی در کنار رشد اقتصادی داشته است که برای هواداران اصلاح و تغییرات مردمســالارانه و برابریخواهانه در کشور ما نیز میتواند درسآموز باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.