بازتعریف آموزشوپرورش در عصر کارآفرینی

Shargh - - تختهسفيد - حبیبالله سالارزهی*

تغییر ویژگی ذاتی تمامی پدیدههای هســتی است و جزء ذات اقدس الهی، همه مخلوقات هستی در معرض آزمون، تغییر و دوباره نوشــدن هســتند و با فرایند تغییر مستمر به مرحله تکامل و شکوفایی نزدیکتر میشوند. آموزشوپــرورش بهعنــوان جریان اصلــی تولید ثروت انســانی بیشتر از ســایر نهادها مســتعد نوآوری و تغییر مستمر اســت و میتواند فرایند تغییر در سایر پدیدههای جهان هســتی را تســهیل کند. در نوعشناسی سیر تحول جوامع، شــاهد ظهور گفتمانهای جدید عصر مفهومی و عصر خلاقیت پس از عبور از عصر کشــاورزی، صنعتی و عصر دانایی هســتیم که مشــخصه ایــن عصر ظهور آفرینندگان و کارآفرینان است.

در این عصــر آموزشوپــرورش فرزندانمان بیش از اندازه نیاز به نوســازی و تغییر مســتمر دارد و میطلبد نوآوری و توانمندســازی در روح آموزشوپرورش دمیده شود. کشــور عزیزمان، ایران بزرگ بیش از هر زمان دیگر بــه کار و کارآفرینی نیــاز دارد. روح اقتصاد مقاومتی در نظام آموزشوپرورش همان جاانداختن اندیشــه و عمل مدرسه خلاق، مدرسه زندگی، مدرسه استعداد و مهارت و توسعه گفتمان ایدهپردازی، مهارتاندوزی و شکوفایی اســتعدادها و ظرفیتهای دانشآموزان است که مبتنی بر فعالیتهــای هوش چندگانه و فعالشــدن همزمان نیمکره راســت )خلاقیت، هنر، شــهود، کلگرایی و...( و نیمکره چپ مغز )ریاضی، منطق، تحلیل جزءنگری و...( است. اگر افراد دارای فن و خلاقیت باشند، کار و اشتغال و تولید داخلی ایجاد خواهد شد.

یک جامعه برای معیشت، شــغل میخواهد و برای داشتن شغل باید کارآفرین تربیت کنیم و لازمه کارآفرینی ظرفیت ایدهپردازی و خلق مستمر محصولات و خدمات نوین است. بخشی از این ظرفیت را میتوان در همان آغاز فرایند آموزش در مهدکودکها و مدارس جســتوجو و بارور کرد. در عصر حاضــر که به عصر خلاقیت معروف اســت همه اعضای جامعه برای رســیدن به جامعهای کارآفرین باید متحد باشــند. کودک، دانشآموز، مدرسه، معلم، خانواده، همهوهمه باید کارآفرین باشند. اصطلاح کارآفرینی با تمامی مؤلفههای آموزشوپرورش آمیخته شده است.

بیکاری رو به فزاینده فارغالتحصیلان دانشــگاهی و موج گرایش به تحصیلات تکمیلی و ماندن در دانشگاهها در مقام مدرس و اســتاد دانشــگاه از یکســو و افزایش انتظارات والدین از فرزندان به قبولیشــان در رشتههای پزشــکی که در کنکور ســال ۹۶ شاهد شــرکت بیش از نیم میلیــون نفر از داوطلبان در گــروه علوم تجربی؛ که همگی متقاضی ورود به رشــتههای پزشــکی هســتند، نشــان از نابرابری در نظام آموزشوپــرورش و انحراف از اهداف و رســالت بنیادین آموزشوپــرورش دارد. بنیان آموزشوپــرورش بایــد بر شــکوفاکردن اســتعدادها و ظرفیتها و انباشــت سرمایه انســانی در جهت تحقق نیازهای بازار، صنعت و خدمات و کشاورزی استوار باشد. درحالیکــه گردش مالی گســترده مؤسســات کنکور در کشــور که فرهنگ کنکور را از دبیرســتانها به دبستانها کشانده است، نشــان از وجود مشکلات پیچیدهای است که ســد راه شــکوفایی اســتعدادهای منابع انسانی در فراینــد آموزشوپرورش قرار دارد. بــا اعلام نتایج کنکور شــاهد پیامدهای ناگواری همچون سرخوردگی اکثریت شرکتکنندگان گروه علوم تجربی به خاطر راه پیدانکردن به رشــتههای پزشکی و ســرخوردگی بســیار دیگری از قبولشدگان به رشتههایی هســتیم که برخلاف علاقه و استعداد قبولشدگان است و در عین حال ظرفیت جذب بازار کار را ندارند. از دیگر ســو در بسیاری از مناطق کشور به خاطــر کاهش فاصله متقاضیان ورود به رشــتههای فنی و مهندسی شــاهد راهیابی داوطلبانی هستیم که با پایههای آموزشــی ضعیف به رشتههای فنی و مهندسی در دانشگاهها را پیدا میکنند.

ماحصــل عملکــرد آموزشوپرورش و دانشــگاهها تأمین نیروی انسانی متخصص و خلاق برای بخشهای صنعت، بازار و جامعه اســت نه آنکه با گسترش بیرویه تأسیس دانشــگاهها در نقاط کشــور مدرکگرایی غالب شــده و بســیاری از فارغالتحصیــلان دانشــگاهی فاقد مهارت در اندیشه استخدام در بخشهای دولتی هستند. تقریبا بخــش قابلتوجهی از بنیان شــخصیت و زندگی فرزندانمان در مدارس و دانشــگاهها شــکل میگیرد و ســهم قابلتوجهی از منابع و انرژی دولــت، خانوادهها و دانشآموختــگان را به خود اختصــاص میدهد. اگر ماحصل این همه تلاشها به بیکاری و ناامیدی آنها برای ورود به کســبوکار منجر شود؛ نشــان میدهد که شعار آموزش برای بهترزیستن تحقق نیافته است. فضای غالب آموزشوپرورش و آموزش عالی بیش از اندازه تحتتأثیر آموزشهــای کلاســیک و انتزاعی، اســترس آزمونهای رسمی، تندخوانی، تســتزنی و آمادگی برای کنکور قرار گرفته است.

درحالیکه دبســتانها، دبیرســتانها و دانشــگاهها همچــون باغهــای ذیقیمتــی هســتند کــه میتوانند نهالهای با لوح سفید و استعداد بالقوه را به کارآفرینان و صاحبان کســبوکار پرثمــری پرورش دهنــد و برایند نهایی آن توسعه کارآفرینی، توسعه پایدار و افزایش رفاه و ثروت ملی خواهد بود. بســترهای اقتصــاد مقاومتی، اشــتغال و تولید مالی را باید در آموزشوپرورش خلاق و نوآور جســتوجو کرد. آموزشوپرورش بر پایه شناسایی و شکوفایی اســتعدادها، مهارتها و نوآوریها میتواند کلید مؤثری برای حل مشکلات بیکاری و افزایش تولید و ثروت ملی در یک فرایند مستمر و پایدار باشد.

*دانشیار دانشگاه سیستانوبلوچستان

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.