ایران و عراق بعد از داعش

Shargh - - جامعه -

اشــغال عراق از ســوی نیروهای یک ائتلاف بینالمللــی به رهبری آمریکا چالشــی را در این کشــور بــه وجود آورد کــه به کمــک بعضی از کشورهای منطقه نیز دامن زده شد.

حاصل این چالش ســربازکردن شــکافهای قومیتــی، مذهبــی و سیاســی بود و این کشــور را در چرخهای از آشــوب، تــرور، جنگ داخلی، ناامنیهــای گســترده و فســاد و اختــلاس و ناکارآمــدی نهادهــای دولتی و نابســامانیهای اقتصادی و اجتماعی فروبرد و اینهمه بســتری شــد برای دخالتهای بیشــتر خارجــی و بروز و ظهور گروههای تروریســتی رنگارنــگ از ابتدا تاکنــون. داعــش یکــی از محصــولات همین آشــفتگی و هرجومرج بود که بر شدت و ویرانی آن میافزود. ابوبکر البغــدادی ابتدا کار خود را با تعدادی از بعثیهای راندهشده از عراق شروع کــرد، بعثیهایی که به ســوریه گریخته بودند و در آنجا ســازماندهی شــدند. فرماندهان بزرگ داعــش را همین بعثیها تشــکیل میدادند که اساسا فاقد یک خمیرمایه مذهبی بودند و بعدها با گردننهادن بر تفکرات سلفی امثال البغدادی خلافتی موهوم را وعده میدادند.

ازبینرفتــن داعش یکبار دیگــر عراق را به همان شرایط گذشته بازمیگرداند. البته با کسب تجــارب بیشــتر و توانمندیهــای جدیدتر )این بخش امیدوارکننده قضیه اســت(. از ســویی در نبرد با داعش نیروهای مختلفی مشارکت داشتند و همیشه بعد از پیروزی است که سهمخواهیها شروع میشود و این میتواند شروع روند تازهای در درگیریهای سیاســی و حتی نظامی در آینده باشــد. دولت حیدر العبادی در مبارزه با داعش برخلاف دولت نــوری المالکــی کارنامه بهتری داشــت و به نظر میرسد با همین پشتوانه بتواند برای یک دور دیگر نخستوزیر عراق باقی بماند.

او البته برای بازسازی ویرانیهای برجایمانده با دشــواریهای متعددی مواجه خواهد بود که هیچ راهی جز جذب سرمایه و کمکهای خارجی ندارد. از آن گذشته مســئله همهپرسی استقلال کردستان دامی اســت که از هماکنون پیش پای بغداد تنیده شــده و میتواند منشــأ درگیریهای جدیدی باشد. مسئله سهمخواهی و هویتطلبی ســنیهای عراق هنوز حل نشده است و حمایت کشــورهای عــرب و بهویــژه ترکیــه از آنهــا نیز به ایــن انگیزهها دامــن میزند. ســایر جریانات نیز ممکن اســت ادعاهایی داشــته باشــند. باید دانســت مهمترین نیاز مبرم عراق بعد از داعش «همبســتگی ملــی» اســت. آمریکاییهــا طبق گفتههای ترامــپ و مقامات دولتش تمایل دارند حتی بعد از داعش نیز در این کشور باقی بمانند.

ترامپ حتــی در دوران نامزدی وعده «اخراج ایــران از عراق» را داده بــود و دنبالکردن چنین سیاســتهایی میتوانــد بــرای ایــران و عراق دردسرســاز باشــد. تنها کســی کــه میتواند به معنــای واقعــی کلمــه در برابــر زیادهخواهی آمریکاییها و دیگران بایســتد، یک دولت مقتدر ملــی در عراق اســت. ایران بایــد مراقب نقش خود در آینده عراق باشــد. یک نگاه بلندمدت و دیپلماتیک به ما میگوید توســعه، امنیت، ثبات سیاسی و همزیســتی مذهبی عراق همه به نفع ایران خواهد بود. عراق هــم میتواند الگویی از یک دولت شــیعی موفق در جهــان عرب را به نفع ایران به نمایش بگذارد. همچنین این کشور میتواند با ثبات و امنیت خود به ایران نیز امنیت و ثبات ببخشد. نیازی به ولخرجیهای آنچنانی یا بذلوبخشــشهای بیحســابوکتاب نیست. ایــران حتــی میتواند بــرای اقــوام و گروههای مذهبی غیرشیعه عراق مرجعیت داشته باشد و نقشی کدخدامنشــی را در حل منازعات داخلی این کشور بازی کند. البته لازمه همه اینها داشتن نگاهی فراگیر و درازمدت است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.