کاهش رابطه محافظهکارانه کويت با ايران

Shargh - - دیپلماسی -

كويت روابطش را با ايران كاهش داده اســت، تحليل شما از اين اقدام كويت چيست؟

آنچه بين ايــران و کويت رخ داده، يک دليل اصلي و چند دليل فرعي دارد. از ســال 1981 که شوراي همکاري خليج فارس شــکل گرفته و شش کشور عربي عضو آن شــدهاند، يک کشــور نقش راهبر و ديگران نقش دنبالهرو و حاشيهاي را داشتهاند. از آنزمان براساس شرايطي که در منطقه ايجاد شــده، کشــورهاي کوچک عربي تابع عربســتان بوده و خود را ملزم به تبعيت ميدانند. شــرايطي که امروز عربستان و ايران در آن قرار دارند حاکي از يک رقابت منطقهاي شــديد اســت که عربستان از تمام اهرمهاي موجود براي ايجاد فشار بر ايران استفاده ميکند.

در يکي از آخرين موارد ايجاد فشار سياسي، ميتوان به نمونه کشور قطر اشاره کرد. اگرچه شرايط 13گانهاي براي قطر ازسوي کشورهاي تحريمکننده به رهبري عربستان مطرح شد اما مشخص است که در سرفصل آن شروط قطع رابطه با ايران قرار داشت که قطر اين شرط را نپذيرفت يا مشروط کرد.

درحاليكــه نگراني از اين وجود داشــت كه قطر در مقابل شــروط عربستان كمر خم كند، اين كويت بود كه دست به كاهش رابطه زد. كويت مدعي بود ميانجي رابطه ايران و عربستان است. چرا اين اتفاق رخ داد؟

علت اين موضوع به تفاوت ســاختار سياســي اين دو کشور بازميگردد. قطر داراي ساختار سياسي منسجمتري است و موضعگيريهاي اين کشور در سياست خارجي يکپارچهتر از کويت است. قطر از بدو تأسيس به سمت اخوانالمســلمين گرايش پيدا کــرد و نوعي اســتقلالطلبي منطقهاي در سياستهاي اين کشور ديده ميشــود. اين گرايشها با اقدام رسانهاي قطر مبني بر تأسيس شبکه الجزيره نيز توسعه پيدا کرد. ميتوان گفت قطر دنبال يــک نوع هويتجويي ممتازتر در منطقه اســت. اما کويت از نظر ســاختار داخلي و انســجام سياسي از يکپارچگي برخوردار نيســت. به دليل وجود پارلمان شبهدموکراتيک در کويت يک تکثرگرايي سياسي در اين کشور وجود دارد. حتي داخل کويت، گروههاي موافق و مخالف ايران شکل گرفته است.

همچنين تخمين زده ميشــود که نزديک به 200 هــزار نفر دوتابعيتي عربســتاني و کويتي در اين کشور زندگي ميکنند که نفوذ اين افراد، ميتواند يکي از دلايل تأثيرپذيري کويت از عربستان باشد. حتي اين دوتابعيتيها، در کويت مناصب بالاي سياسي را نيز بهدست آوردهاند.

گفتيد اقدام كويت دلايل فرعي هم دارد. منظورتان چيست؟

کويت کشــوري محافظهکار و در بين کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس يکي از همســايگان کوچک ايران است که تجربه جنگ ايران و عراق و جنگ اول خليج فارس موجب شــده که در ســه دهــه اخير مقابل ايران سياست محافظهکارانهاي در پيش بگيرد. حتي ميتوان گفت محافظهکاري در مورد ايران يکي از نمادهاي سياســت خارجي کويت اســت. از همين رو ميتــوان ديد که تا جايي که ممکن بود در روزهاي گذشــته نيز کويت خبر کاهش تعــداد ديپلماتهاي ايران را از طريق مجاري رســمي اعلام نکرد. همچنين بايد به اين نکته هم توجه کرد که رايزن فرهنگي ايران از دو ســال پيش کويت را ترک کرده و الان براســاس فشارهاي عربستان، کويت خود را ملزم ديده که بيانيهاي در اين زمينه صادر کند. در راستاي همين فشارها نيز تعــداد ديپلماتهاي ايران را کاهش داده اســت. البته بايد به اين نکته هم توجه کرد که ديپلماتهاي کويت در ايران دو نفر هستند و استدلال کويت اين است که در راستاي رعايت پروتکلهاي بينالمللي بايد تعداد ديپلماتهاي ايــران هم کاهش پيدا کند. همين نيز ميتواند نشــانه محافظهکاري کويت باشــد. برخي رسانههاي منطقه اعلام کردند که اين اقدام کويت به ماجراي هســته العبدلي که 14 شيعه هستند مرتبط اســت که گفته شده اقداماتي عليه دولت کويت انجام دادهاند و در دادگاه بعد از اينکه عليهشــان حکم صادر شــده به ســمت ايران فرار کردهاند. البته من معتقدم حتي اگر چنين اتفاقي رخ داده باشد نيز دليل مناسبي براي کاهش رابطه نيست و ميتواند بين کشورها، دستاويز براي اقدامات ديپلماتيکي مثل فراخواندن سفير باشد. البته اين چندمين بار است که کويت اعلام ميکند که گروههايي در کشورش دست به اقدامات خرابکارانه ميزنند که به ايران مرتبط هستند. اين اخبار هم ناشي از وجود گروههاي ضدايراني در داخل کويت است؛ حتي تعدادي از نمايندگان پارلمان کويت همديگر را به حمايت از ايران متهم کردهاند.

كويت تا همين چندي پيــش مدعي بود كه ميخواهد ميانجي رابطه ايران و عربستان باشد؛ حتي در جريان قطر نيز چنين موضوعي را مطرح كرد. چگونه ميانجي، خود به صف مخالفان پيوست؟

از لحاظ ژئوپليتيک اگر کشور کوچکي که داراي نفوذ نيست، از اقدامات ميانجيگرانه صحبت ميکند، يعني بلوف سياســي ميزند و ممکن اســت کاربرد داخلي داشــته باشد. در شــرايطي که ايران و عربستان درباره يمن، ســوريه و عراق تنش دارند و شــکاف رابطه اين دو کشور هر روز عميقتر از پيش ميشود، به نظر نميآيد که عمان و کويت بتوانند ميانجي رابطه ايران و عربستان شــوند. چون پيش از هرچيز تحت سيطره برادر بزرگتر هستند. يکي ديگر از علل فرعي کاهش رابطه دو کشــور، نبود رابطه اقتصادي بين دو کشور است. عمده محصول صادراتي کشورهاي خليج فارس، نفت و گاز است و توسعهنيافتگي اقتصادي در ديگر حوزهها موجب شده که کشورهاي منطقه خليج فارس، با هم کمترين رابطه اقتصادي را داشته باشند؛ از همين رو روابط سياسيشان هم شــکننده باشد و با بهانههاي کوچک دستخوش تنش شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.