رئيسجم ويوقسفيکن یكه وبراي مترکيهوب ه3 دکوشورهعربوساتان،يکارتدطروغرامند

Shargh - - جهان -

هادي آذري:

«ما برادران خود در عربســتان، امارات و دیگــر کشــورهاي منطقه خلیج فارس را دوســت داریم و از آنها حمایــت ميکنیم؛ همینطور برادران قطريمان را که ســرمایهگذاريهایي در کشور ما نیز دارند، دوســت ميداریــم». اینها اظهــارات «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوري ترکیه، پیش از سفر به عربســتان، کویت و قطر اســت. سفرهایي با هدف میانجیگــري که امــروز و فردا صــورت ميگیرند. از زمان آغاز بحران قطر، شــاید هیچ کشــوري به اندازه ترکیه از این شیخنشــین کوچک حمایت نکرده باشد؛ اولین محمولههاي غذایي از آنکارا روانه دوحه شد و هشتگ «قطر تنها نیست» بهسرعت بین کاربران ترک شــبکههاي اجتماعي دستبهدست شد. اردوغان در همان زمــان اعلام کرد از هیچ کمکــي به قطر دریغ نخواهــد کرد و اینکــه هرگز ندیده قطر از تروریســم حمایــت کند. البتــه آنــکارا در ابتدا با اعــلام اینکه تمام کشــورهاي عربي برادران و دوستان سني ترکیه محسوب ميشــوند، کوشــید تا موضعي بيطرفانه نســبت به ایــن قائله اتخاذ کنــد؛ امــا در ادامه، این بيطرفــي جاي خود را به حمایتي آشــکار و علني از دوحه داد. او حتي ۱۳ شــرط ائتلاف عربي را مغایر با قوانین بینالمللــي و حمله به حقوق حاکمیتي قطر دانست. حال اردوغان در آســتانه سفر به کشورهاي عربي و با هدف تضمین موفقیت خود، به نظر دوباره به همان لحن بيطرفانه بازگشته است.

آنکارا- قطر؛ دوستاني براي همیشه

بدون تردید صفآرایي کشورهاي عربي در برابر قطر، ترکیه را در شرایط سختي قرار داده است. آنکارا از یک ســو قطر را به دلایل مختلفي شریکي وفادار براي خود ميبیند و از ســوي دیگر، اصلا نميخواهد روابطش با دیگر کشورهاي شــوراي همکاري خلیجفارس، بهویژه عربستان ســعودي، تیرهوتار شود. فراموش نکنیم شب کودتاي نافرجام ســال گذشته در ترکیه ، «تمیم بنحمد آلثانــي»، امیر قطــر، اولین رهبري بود کــه در تماس تلفني با اردوغان، حمایت کشــورش را از دولت قانوني اردوغــان اعــلام کرد. از دیگر ســو، دوحه به واســطه میزبانــي یک پایــگاه نظامي ترکیه، یــک متحد امنیتي اســتراتژیک براي این کشور محسوب ميشود. علاوه بر ایــن، نگرش دوحه و آنکارا به تهران نیز این دو کشــور را در یک جبهه قرار ميدهد؛ چراکه خلاف کشورهایي مانند عربســتان ســعودي، بحرین و امارات که ایران را یــک تهدید بالقــوه ميبیننــد، ترکیه و قطــر راهبردي پیچیدهتر و چندلایه را نســبت به ایران پیش گرفتهاند. یکي دیگر از نقاط مشترک قطر و ترکیه در سیاستهاي منطقــهاي، نــگاه مثبت هر دو کشــور بــه گروههایي مانند حماس و اخوانالمســلمین اســت. بــه عبارت دیگــر، در حالي کــه قطر و ترکیه گروههایي مانند اخوانالمسلمین و حماس را به چشم یک فرصت ميبینند، ایــن گروهها براي دیگر کشــورهاي عربــي خلیجفارس، حکــم یک تهدیــد را دارنــد. این اختلافنظــر تــا حدي بــود که در ســال 20۱5 و دو ســال بعد از سقوط دولت اخوانيها در مصر، اردوغان اعلام کــرد هنوز محمد مرســي را رئیسجمهــور مصــر ميداند. همچنین خالد مشــعل، رهبــر ســابق حماس و یوســف القرضاوي، رهبر معنوي اخوانالمسلمین، در حالي در قطر به ســر ميبرند که ترکیه میزبان برخي چهرههاي برجســته حماس از جمله صالح الاروروي، بنیانگذار شاخه نظامي این گروه، بوده است.

گوشه چشم اردوغان به ریاض

از دیگــر ســو، ترکیه از آنجا که در تلاش اســت تا ســهم خود از تجارت جهاني اسلحه و تجهیزات نظامــي را در ســالهاي پیشرو افزایــش دهد، به بازار پرکشــش عربســتان براي ســلاح و ادوات نظامــي نیــز چشم دوخته است. شاید همین مســئله باعث ميشود ترکیه از انگیــزه بالایي براي ایفاي نقش میانجیگــري در بحــران قطــر برخوردار باشــد. در واقع، ایفاي نقــش میانجیگري، بــه ترکیه امکان ميدهد ضمن حمایت از قطر، مسیرهاي مذاکره مستقیم خود با کشــورهاي خلیجفارس را باز نگه داشــته و مانع ایجاد هرگونه ســوءتفاهم میان آنکارا و دیگر کشــورهاي عربي شود. همچنین در شرایطي که روابط میان آنکار و واشــنگتن به واسطه مسائلي مانند حمایــت آمریکا از کُردهاي ســوریه و حضور فتــحالله گولن در این کشــور، بیش از هــر زماني رو

بدون تردید صفآرایي کشورهاي عربي در برابر قطر، ترکیه را در شرایط سختي قرار داده است. آنکارا از یک سو قطر را به دلایل مختلفي شریکي وفادار براي خود ميبیند و از سوي دیگر، اصلا نميخواهد روابطش با دیگر کشورهاي شوراي همکاري خلیجفارس، بهویژه عربستان سعودي، تیرهوتار شود

به سردي گذاشــته است، عربستان به واسطه روابط گرم خود با ترامپ، ميتواند کانالي را براي مذاکره با آمریکا براي ترکیه باز کند.

بــا درنظرگرفتــن این اختلاف نظرهــا و مواضع، اردوغان کار ســختي براي عاديســازي روابط میان ائتلاف عربــي و قطر در پیش دارد؛ هرچند اظهارات اخیر مقامات قطري و ســعودي شــاید کورسویي از امید را براي اردوغان زنده کرده باشد.

روز شــنبه امیر قطر با اشــاره بــه اینکه هرگونه راهحــل احتمالــي براي ایــن بحران بایــد طبق دو اصــل یعني احترام بــه حاکمیت کشــورها و بدون دیکتهکردن خواستهها باشــد، ضمن تشکر از نقش ترکیه، ابــراز امیدواري کرد که اختلافــات با مذاکره و گفتوگــو حل شــوند. بااینحال، تمیــم بنحمد آلثاني در بخشهایي از صحبتهاي خود با زیانبار خواندن شــیوه محاصره، به تمام کشــورهاي عضو شــوراي همکاري خلیج فارس تأکید کــرد هرگز از سیاستهایش کنارهگیري نميکند. در مقابل عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربســتان، نیز در رم عنوان کرد کشــورش آماده گشــودن صفحــه جدیدي در روابط با قطر به شرط پایبندي دوحه به خواستههاي کشــورهاي محاصرهکننده اســت. او گفت کشورش منتظر پاسخ قطر به خواســتهها و اصولي است که درباره آن اختلافي وجود ندارد.

انگیزههاي داخلي

با توجــه به ابعــاد داخلــي و بینالمللي بحران قطر براي ترکیه، شــاید هیچکسي در منطقه به اندازه اردوغان خواهان عاديســازي روابط میان کشورهاي عربــي و قطر نباشــد. به عبــارت دقیقتــر، اردوغان ميتواند از این بحران براي خود یک فرصت بســازد. موفقیــت احتمالي اردوغــان در میانجیگــري میان ائتــلاف عربي و قطر، بــدون تردیــد در ثبیت جایگاه موقعیــت داخلــي او در ترکیه نیز تأثیرگــذار خواهد بود. او با ایــن موفقیت ميتواند پاســخ محکمي به مخالفــان و متحدان خود بدهد که این روزها او را به خاطر اقتدارگرایي و نقض دموکراســي، زیر تیغ انتقاد بردهاند. آغاز جنگ داخلي ســوریه و چرخش عدالت و توسعه به سمت داعش، با تنزل و جایگاه منطقهاي ترکیه همراه شــد و حال بحران قطر این فرصت را در اختیار اردوغان و حزب متبوعش قرار داده تا با کمک به حل یــک بحران بزرگ، چهــره بینالمللي خود را اندکي ترمیم کنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.