پشتِ پردههای طرحِ کارورزی

Shargh - - اقتصاد -

اما باید در اینجا یک نکته به خوبی شرح داده شود. اینکه طراحی سیاستها و برنامه مداخاتی نیازمند تحقیقات گسترده مختلفی است. از جمله: ۱) «ارزیابی کلی طرح از نظر انطباق استراتژیهای طراحیشده با اهداف کلی»، چنان که نشان دهد چنین طرحی اساســا اگر اجرا شود، به هدفهای طرحشــده خواهد رســید یا خیر، بــرای مثال اگر هدف از این طرح افزایش امکان اشــتغال جوانان از طریق مهارتآموزی بیان شده است، باید بهطور کارشناســی بیان شــود آیا اصا اگــر این طرح به خوبی و درســتی هم اجرا شود، ما را به آن هدف میرســاند یا خیر؛ و در واقــع، در مرحله برونداد یک ارزیابی، بررســی کنیم که آیــا اصا انجام این طــرح با ایــن برنامهریــزی صورت گیــرد یا خیر. 2) «ارزیابی دروندادها، فرایند و بروندادهای آن طرح»؛ اینکه بررسی شود برای مثال چقدر هزینه برای این طرح لازم اســت )چه تکنولوژیکی، چه انســانی و چه کالبدی ســاختمانی(، این محاسبه به ما کمــک میدهد در مرحله بــرونداد به این نتیجه برســیم آیا انجام این طرح بهصرفه اســت یا خیــر. مرحله فرایند به بررســی چگونگیِ ارائه خدمــات در آن طرح و مرحله بــرونداد به کلیه خروجیهــای آن طرح میپردازد. ٣( هر طرح در صورت اجرا پیامدهایی را برای اقشــار و گروههای مختلف )و احتمالا محیط زیســت( و امثالهم در پی خواهد داشت. ازاینرو، یکی دیگر از ارزیابیها، «ارزیابی تأثیرات اجتماعــی و فرهنگی» آن طرح اســت. این ارزیابی باید ضمن آشــکار کردن ابعاد اجتماعی و فرهنگــیِ آن طرح در صورت تحقق، در واقع نشــان دهدچه گروههایی ممکن است با آن شــیوه اجرا، طرد و حذف شــوند یا دسترسی برابری به خدمات آن نداشــته باشند یا زیان ببینند و باید راهکارهایــی را برای جبران آن )در صورت امکان( پیشنهاد دهند. بااینحال تمام موارد اینها نیستند. بســیاری از ارزیابیهای دیگر لازم و البته برای طرحهای کانی از این دست اجباری است تا در نهایت بتوان درباره اجرا یا عدم اجرا، چگونگی اجرا و چگونگــی مشــارکتدادن و درنظرگرفتن منافع گروهها و اقشــار ذینفع و ذیربط مختلف تصمیمگیری کرد.

وقتــی «پیوســت اجتماعی» کــه در واقع به همین ارزیابیها میپردازد، در وزارت کشــور برای بســیاری از طرحها الزامی و اجباری است و وقتی «اتــاف: ارزیابی تأثیــرات اجتماعــی و فرهنگی» در شــهرداری برای احداث یک پــلِ کوچک لازم و ضروری اســت، این ســؤال باقی میماند که آیا برای چنین طرحی ارزیابیهایی از این دست انجام شده است یا خیر؟ وقتی آقای خدایی از این طرح خبر نداشته باشــد، این سؤال ما نشان ناآگاهی ما نیست، بلکه نشــان از عدم اطاعرسانی یا بهطور کل، فقــدان هرگونه برنامهریزی دقیق براســاس ارزیابیهاست.

این حق متخصصان عرصــه برنامهریزیهای اقتصــادی و اجتماعــی و نیز فعــالان اجتماعی اســت که دســتکم در راســتای «شــفافیت» و «امکان نقــد» به آن ارزیابیها )اگر انجام شــده باشــد( دسترسی داشته باشــند. نوعی دسترسی عمومی که نیازمند ایجــاد روابط تودرتوی اداری بوروکراتیک نباشــد. الان ســؤال اینجاست که ما آن ارزیابیهــا را میخواهیم. در زمان طراحی که چیزی به ما و به دیگر افراد و گروههای کارگری و کارفرمایی گفته نشد. دستکم حالا بهعنوان گروه هدف ایــن طرح و درعینحال متخصصان عرصه سیاســتگذاری و برنامهریزی خواستار دسترسی عمومــی و آســان به ایــن ارزیابیها هســتیم تا بتوانیــم آن را مورد نقد و ارزیابی قرار دهیم.البته جای تعجب هم نیست. در بسیاری از کشورهایی که طرحهای نولیبرالیســتی اجرا میشــد، برای حملــه بــه منافــع عمومی مــردم، شــاهد این نــوع پنهانکاریها و عدم شــفافیتها بودهایم. برای مثال، ســیمون آبرامز در کتــاب «فرهنگ و برنامهریــزی» که در آن کل سیاســتگذاری ضد خانههــای اجتماعــی را در دوران تاچر بررســی کرده اســت )آبرامز، ۱٣٩٣، ترجمه محمد خانی، انتشــارات تیسا(، توضیح میدهد که مدتِ زیادی دانشــجویان خود را میفرســتاد تا از طرحِ کان و برنامهریزیهایی که انجام شــد، باخبر شــود تا بتواند آن را ارزیابی کند. در نهایت آن طرحِ کان را در انباری کثیف، پشت دستشویی یکی از مراکز دولتی پیدا میکند. به همین خاطر، باید گفت این نوع عدمِ شفافیتهای غیردموکراتیک، محصول سیاستهای بازار است.

جای هیچ شــکی نیست که گروههای ذینفع، ذیربــط و ذیمدخــل مختلــف )و بهخصوص جامعه کارگری ایــران( و بهخصوص گروه هدف این طرح )تحصیلکردگان دانشــگاهی( این حق را داشــتهاند که قبل از مراحل مختلف طراحی و لزوم اجرای چنین طرحهایی مداخله و مشارکت داشته باشــند تا بتوانند به نقد آن از دیدگاه منافع گروهی و طبقاتــی و نیــز از دیدگاههای علمی و آکادمیک بپردازند.

حــذف مداخله کامــلِ گروههــای ذیربط و بهخصــوص بســیاری از گروههایی کــه خود را بازنــدگان این طــرح میدانند، نوعــی مدیریت نقابداری اســت که خــود را در قالب طرحها و برنامهریزیهــای اقتصــادی و اجتماعــی پیش میبرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.