افغانستان؛ سرزمين بدون اميد

Shargh - - جهان -

اردشیر زارعیقنواتی:

تحولات افغانستان در ماههای اخیر از یکطرف در مســیر تشــدید تنش بین دولت مرکزی و شورشــیان گــروه طالبــان و از طرف دیگر گســترش شــکاف و اختافــات در بیــن جناحهای سیاســی حاکم در ســاختار قدرت حرکــت میکند. شکستهای پیاپی سیاســی و نظامی دولت مرکزی برای تحکیم ساختار حکومتی و ناکامی ارتش دولتی در میدانهای جنگ با طالبان، نشــان میدهد اقتدار کابل در پیادهســازی برنامههای تعیینشده و حفظ مواضع نظامی بهشــدت تضعیف شــده و مکانیسم حکومت وحدت ملی نیــز در این مدت عدم کارایی خود را عیان کرده اســت. در چنین شرایطی «محمد اشرف غنی»، رئیسجمهوری افغانستان، با تکذیب فروپاشــی قدرت دولت مرکزی و صدور فرمانهایی که هرکدام یا در پارلمان با مخالفت روبهرو میشوند یا از طرف جناحهای دیگر قدرت مورد انتقاد شــدید قرار میگیرند، همچنان ســعی در آرام نشــاندادن اوضاع دارد. در درون ساختار قدرت و دولت ائتافی حاکــم بر کابــل نیــز در ماههای اخیر تنهــا صدایی که به گوش میرســد طنین مخالفــت و کینهورزی رئیسجمهــوری و رئیس شــورای اجرائــی بوده و این اختافات تقریبا تمام برنامه و شــاکله دولتی را فلج کرده اســت. اما این تمام داستان نیست چراکه انشــقاقها امروز از مرز دو جنــاح ائتافی هم فراتر رفته اســت و در درون جناح حامی رئیسجمهوری و رئیــس شــورای اجرائی نیــز منتقــدان و رهبران قدرتمند با تشــکیل باندهای قدرت سعی در ترسیم معادلات جدید قدرت داشــتهاند. در چنین شرایطی نهادهای مدنــی و خردهجنبشهــای اعتراضی نیز در زیر نــام «جنبش روشــنایی» بــه مخالفتهای خود در آکســیونهای اعتراضــی و برگزاری تحصن خیابانــی در کابــل بهشــدت دولت مرکــزی را به چالش گرفتهاند و موجب بروز برخوردهای خونینی شــدهاند. این تصویر فروپاشی ســاختار حاکمیتی و نبود امنیت در افغانســتان و ازجمله کابل بهخوبی نشاندهنده منفعلبودن و ناکارآمدی دولت مرکزی اســت. این درحالی است که با فرارســیدن تابستان حمات گروههای شورشــی ازجمله طالبان و گروه تازهظهوریافته «داعش» به مواضع نیروهای دولتی و ولســوالیهای این کشور شدت بیســابقهای پیدا کرده است. در چنین شرایطی که حکمرانی خوب به بایگانی سپرده شده و دولت به رهبری محمد اشرف غنی هیچ اشــرافی بر فضای سیاسی و امنیتی کشور نــدارد، ظاهرا تنهــا راهکار در دســتور کار نیروهای خارجی عضو ائتاف بینالمللی حامی افغانســتان نیز با تمرکز بر «معلول» تنها درصدد تقویت نظامی و اعزام نیروهای بیشــتر به این کشور است. به گفته «جیمــز متیس»، وزیر دفاع آمریکا، این کشــور قصد دارد بــا اعزام پنج هزار نیــروی نظامی تازهنفس به افغانســتان موازنه قدرت را به نفــع دولت مرکزی تغییر دهد. امروز وقتی از افغانســتان ســخن گفته میشــود فقط بایــد چرتکــه برداشــت و عملیات نظامی، انتحــاری و تعداد تلفات را شــمارش کرد؛ درحالیکه رهبران سیاســی و جنگسالاران وابسته به جناحهــای حاکمیتی همچنــان درگیر دعواها و تاش برای کسب سهم بیشتر از کیک قدرت هستند. این تصویر خاکســتری از اوضاع افغانستان امروز، با اعزام نیروی نظامی و تسخیر موردی مواضع میدانی جنگ هیــچ مشــکلی را از این کشــور مصیبتزده حل نخواهد کرد و بیشــتر به نســخههای اورژانسی برای زندهنگهداشــتن بیمار شــبیه است. افغانستان تصویــر عینــی فروپاشــی و عــدم راهــکار واقعی بــرای هرگونه ارائه راهحل برای خروج از بنبســت اســت به طوری که دولت مرکــزی و ائتاف نظامی فرامنطقهای حامی آن تــوان هیچ حرکت مثبتی را در چارچوب سیاســتهای جاری حتی برای تعیین آتشبسهــای مــوردی و رفتن به ســوی مصالحه ملی نخواهند داشت. به تعبیر «ماکیاولی»، میتوان نیروهــای سیاســی داخلی و حامیــان خارجی آنان را به کرگدنهایی تشــبیه کرد کــه فقط یاد گرفتهاند با ســر به دیوار بکوبند بدون اینکه شــیر باشــند که نهراسند و روباه باشــند که با حیله از دام فرار کنند. در چارچوب برنامه و سیاســتهای کنونی در داخل و اهــداف ائتاف خارجــی، هیــچ راه برونرفتی از بنبســت کنونی وجود نخواهد داشــت و در بهترین شــرایط میتوان به تغییر نسبی موازنههای سیاسی و جنگی اتکا کرد. متأســفانه ائتاف غربی مســلط بر امور افغانستان برای کســب اهداف ژئوپلیتیک و رقابت با رقبای منطقهای خــود که اتفاقا میتوانند بیشترین تأثیر را در کاهش تنش داشته باشند و حتی برای رســیدن به امکان مصالحه ملی در این کشور کمک کنند، اجازه یک اجماع منطقهای و بینالمللی را برای کمــک و یافتن راهحل نمیدهد. تا زمانی که دولت مرکزی افغانســتان با نادیدهگرفتن پتانســیل واقعی نهفتــه در پیرامون خود فقط به حمایت یک ائتــاف نظامی فرامنطقهای دل خوش کرده باشــد چرخــه معیوب بحــران همچنان بر همــان لولایی میچرخد که در 16 سال گذشته چرخیده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.