کارناوال زندگی

Shargh - - ادبيات -

پارسا شهری: «صادق هدایت نویسندهای است که اگر بخواهیم دربارهی زندگیاش بهطور کلی جمله یا جملاتی بنویســیم، ماننده این است که فقط سطرهای ســپید کاغذ را بیهوده سیاه کردهایم، چراکه در این روزها شاید کمتر کسی باشد که اطلاعی –ولو اندک- از صادق هدایت و آثارش نداشته باشــد.» ندیم اختر، پژوهشــگر زبان و ادبیات فارسی برای اینکه در دامِ ســیاهکردن بیهوده کاغذهای ســپید نیفتد، در کتابش «هدایت در هندوستان» یا عنوان فرعی «بوف کور، میعاد هدایت با هند» از کلیگویی پرهیــز میکند و بهطور مشــخص به تکــهای از زندگــی هدایت، یعنی روزگاری را که او در هندوســتان گذرانده و بازتابِ شیفتگی او به آنچه از هند آموخته از گیاهخواری و بودیسم و زبان پهلوی تا دیگر جذابیتهای هند پرداخته اســت. او بهقول خودش بهجستوجوی رَد پای هدایت از هند راهی سفری پژوهشی میشــود و در این مسیر از جزئیترینِ دادهها آغاز میکند. تاریخ ورود به هند، یکی از مسائلی است که ندیم اختر برای تعیین آن تمام نامههای هدایت را بر میرسد و سرآخر این نتیجه بهدست میآید که هدایت از ســپتامبر 1936 تا ســپتامبر 1937، یک سال کامل را در هندوســتان گذرانده اســت. بعد نوبت به علت سفر هدایت میرسد. «هدایت در زندگی خود به هر ســرزمینی که ســفر کرد به دلیل خاصی بود؛ زمانی به بلژیک رفت تا در رشته مهندسی تحصیل کند یا بعدها به فرانســه رفت تا معماری بخواند...» اما دلیل سفر هدایت به هند در نظر محققان و افراد خانواده او متفاوت است و چون این نظرها بدون استناد به منبع مســتدلی است به افسانه شبیه هســتند تا به واقعیت. محمود هدایــت، برادر بزرگ صــادق هدایت معتقد بود او بــه هند رفت تا زبان پهلــوی یاد بگیرد، برخی دیگر علاقه به بودا را دلیل ســفر او میخوانند یــا محمدعلی کاتوزیان دیدار هدایت از هنــد را بیهیچ تصمیم قبلی و اتفاقی میخواند. اما حضور هدایت در هند داســتان ســادهتری داشته اســت. هدایت بهطور اتفاقی و از طریق دوست خود، علی شیرازپور پرتو یا همان شــین. پرتو، دیپلمات ایرانی در بمبئی به هند میرود و مدتها در آنجا میماند. هدایت که چند مدتی بســیار غمگین بود به او گفته بود که از زندگی در تهران خســته شده اســت و پرتو به او پیشنهاد داده بود کــه با او به هند بــرود و هدایت گفته بود: «اگر این کار را بکنی مرا نجات دادهای. بهراستی از زندگانی ذله شدهام.» پرتو ذکر این حرفها را در رمان «بیگانهای در بهشت»آورده بود، کتابی که روایتی است از زندگی هدایت. رد پای هدایت جز در مکانهای هند در داستانهای او نیز پیداست. ندیم اختر این خطونشان را بهطور دقیق دنبال میکند. برای نمونه مینویسد: هدایت در شــاهکار خود، «بوف کور» هجدهبار نام کشور هند را میآورد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.