پس از حماسه

Shargh - - جامعه - زيبا جلالينائيني*

آنچه در فضــاي انتخابات اخیر ریاســتجمهوري مشــاهده کردیم، دینامیســمي بــود کــه در نبودش، دورههاي نهــم و دهم، جامعه را به انفعال سیاســي کشانده بود. پیش از انتخابات معمولا دو ذهنیت متضاد بر ســر جامعه به پرواز درميآید: یکي این باور است که حضور یــا عدم حضور «ما مردم» تأثیري در مناســبات سیاسي نخواهد داشت و دوم اینکه اگر دوباره نظارهگر باشیم و میدان را رها کنیم، چه سناریویي در انتظارمان خواهد بود؟ آیا اوضاع از این هم بدتر نخواهد شد؟ بار انتخــاب در این پارادوکس مدام بــر دوش ما ایرانيها ســنگیني ميکند؛ و آنچــه از دور، به عنــوان یک رفتار سیاســي از ســوي تحلیلگران ایراني و غیرایراني تلقي ميشود، نوکِ کوهي از اســتدلالهاي نهفته در دریاها تردید اســت. تغییر دیدگاهي کــه در نتیجه تجربه یک دهه فروپاشــي اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي کشــور به دســت آمد، جامعــه را براي جبــران عدم حضور و بياعتنایي دوره پیشــین، باز هم به مشارکت سوق داد. بخش عمــدهاي از این حرکت را زنانمان که تمامقد با بحرانهاي متعدد اقتصادي و اجتماعي روبهرو هستند و مســئولیتي که چه در خانواده و چه در موقعیتهاي دیگــر جامعه بر عهــده دارنــد، تقبل کردند. رشــد و درک سیاســي حاصل از کنش اجتماعــي در لایههاي جامعه که زنان ســهم زیادي از آن را داشــتند به خرد جمعياي منجر شــد و نهیبي را در وجدان شهروندي مردم انداخت که در واپسین ساعات براي انداختن رأي خود در صندوق در صفهاي طویل ماندند و رأي تغییر دادند. روند این حرکت با تلاش بيســابقه زناني که به مرحلهاي از بینش سیاسي و حس مسئولیت شهروندي رســیده بودند و خواســتند دایره آشــنایان را از بدبیني و بياعتمــادي بیرون بیاورند، شــور دیگــري پیدا کرد. بهاینترتیب 72 درصد واجد شرایط برخاستند و صداي خود را در یک عزم مشترک و در یک اسم خلاصه کردند و این شد که «حماسه»اي آفریدند.

حال فرداي آن حماســه اســت و زمان پاســخي درخــور بــه همراهي آفرینندگان حماســه و پاســخ بــه مطالبات آنان، در ســطحي همتراز با مشــارکتِ سازندگان حماسه در تغییر جهتِ انتخاباتي و پاسخ به پرسشي که چه عواملي آزاد شده بود که کنش جامعه را به رهیافتي سازنده مبدل کرد؟ امید به آیندهاي بهتر و تدبیر رســیدن به شــرایط برابري، واژههاي پرمعنا و برخاســته از نیازهاي واقعي زنان این مرزوبوم است. از مســیر کوشندگيهاي پرامید و تدبیر است که زناني همچون مریم میرزاخاني، دانشــمند همیشــه جاوید تاریخ زنان ایراني به چنین مراتبي ميرســد. پروفسور فریناز کوشانفر مهندس برق با اختراع نوعي تراشه از 35 مخترع برتر در قرن بیســتویکم به شمار ميآید. دکتر ســارا زاهدي ریاضيدان ایرانــي و دارنده جایزه ریاضیات اروپا EMS در ســال 2016 اســت. پروفسور آزاده تبازاده دارنده دکتراي شیمي از دانشگاه استنفورد یکي از 10 دانشــمند برتر ناســا شــناخته شده و دکتر پردیس ثابتي، اســتاد برتر پزشــکي فلوریدا، این زنان، نمونههاي دیگري از شایســتگي بالا و موفقیت زنان ایرانياند که توانستهاند پیشفرضهاي ذاتگرایانه را درهم بشــکنند. با این نمونهها و نمونههاي بيشمار در داخل کشور، دیگر پیششرط شایستهسالاري و به عبارت دقیقتر، مورد تردید قراردادن شایســتگي زنان براي مســندهاي قدرت و تصمیمگیري منتفي است. مردان، همیشه تاریخ، فرصت اشتباه داشتهاند و هنوز نیز در سراســر جهان، فجایع زیادي به واســطه عدم شایستگيشــان رخ ميدهد و انسانهاي بيشماري قرباني این عدم کفایتشــان ميشوند. جوامع بشري به آسیبهاي زیادي بر اثر تصمیمات نابخردانه برخي از آنان دچار ميشــود، ولي اغلب بــدون آنکه مورد قضــاوت و محاکمه قــرار گیرند، آزمــون و خطاهاي جبرانناپذیر در پازلهاي تاریخي به جاي ميگذارند.

آقاي روحاني و دیگر تصمیمگیران و مشاورانش کامــلا آگاهانــد و ميبیننــد زناني را کــه در همین جامعه مردســالار، به چه میزان از خود شایســتگي نشــان دادهاند. دولتمردان که در این جامعه زندگي ميکنند، بهخوبي ميدانند که پیشداوريها نسبت به عــدم توانمندي و نداشــتن تجربــه کافي زنان، نشان از یک مانع فرهنگي دارد که رخنه در ذهنیت سیاستمردان کرده و همانا دیواري است که من به آن عنوان «دیوار زنهراســي» ميدهم. هیچ فردي در موضع قــدرت، حاضر نیســت خواهان تغییري باشــد که موقعیتش مورد تزلــزل قرارگیرد. از اینان نميتوان انتظار سدشــکني داشــت. آقاي روحاني اگــر بتوانــد ابتدا این دیــوار زنهراســي را در میان مشــاورینش شناسایي کند و سپس شکافي در دیوار زنهراسي ایجاد کند، قدم بزرگي را در تاریخ فرهنگ مملکت برداشته است.

پاسخ رئیس دولت به رأيدهندگان زن خود، در این مقطع، قدمي است تاریخساز. در دولت جدید که در قرن بیستویکم تشکیل ميشود و با نگاهي بر ســاختار دولتهاي کشورهاي همسایه، زنان ما ميبایست دیوار شیشهاي کابینه را درنوردند و این تنها با «تدبیري» اســت که رئیسجمهوري از آن یاد ميکند و با «امید» به همراهي دولتي است که در مناظرات انتخاباتي، زمینه ارتقاي سطح را مهیا کرد. زنان رأيدهنده مطالبهگر هســتند و فرصتي برابر را براي حضور زنان در سمت وزارت در دولت منتخب خود طلب ميکننــد؛ چراکه بر این باورند که حضور زنان در ســاختار قــدرت، تعادلي را در تعیین سیاســتهاي کلان ایجاد خواهد کرد که به کاهش تبعیض و جامعهاي برابر خواهد انجامید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.