ملاحظاتزیباییشناسانه و امور روزمره

Shargh - - انديشه -

بســیاری از علاقهمندان به فلسفه در ایران که با فضــای مجازی بیگانه نیستند نام دانشنامه فلسفه استنفورد را شــنیدهاند. مدخلهای اســتنفورد برای کســانی که اولینبار با مســاله یا مبحثی در فلســفه آشنا میشوند، بسیار راهگشا اســت. از سال گذشته بود کــه کتابهای ایــن مجموعه از سوی نشــر ققنوس به همت مسعود علیا به فارســی منتشر شد و اکنون به مجلد هفتادونهم رسیده است. مجلد یکیمانــده بــه آخر مدخلی اســت درباره «زیباییشناســی امــر روزمره» که در تاریخ فلســفه غرب عمر زیادی ندارد. در تاریخ زیباییشناســی غرب، گســتره موضوعاتی که مــورد توجه قــرار گرفتهاند، از اشــیا و پدیدههای طبیعی، سازهها، اشیای مفید و اعمال آدمیان تا آنچه امــروزه هنرهای زیبا شمرده میشــود، وسیعتر شده است. اما از قــرن نوزدهم ایــن گفتار بیش از پیــش بــر هنرهــای زیبــا متمرکز شده اســت. در نیمه دوم قرن بیستم دلبســتگی بــه طبیعــت و محیــط زیســت دوبــاره پا گرفت و بــه دنبال آن کنــدوکاو در هنرهای مردمپســند، ایــن گســتره کموبیــش محــدود زیباییشناســی، بهدفعات زیر ســوال رفت. زیباییشناسی روزمره دامنهاش را از راه گنجانــدن اشــیا و رخدادهــا و فعالیتهایــی که زندگــی روزمره مردم را میســازند گستردهتر میکند. مدخل حاضر نشــان میدهد دقیقتر آن است که بگوییم این تحول تازه نه گشودن عرصهای نو بلکه برگرداندن گســتره زیباییشناســی به جای اول خود اســت. همچنین میکوشــد این موضــوع را در بیــرون از ســنتهای فرهنگــی جهان غرب نیــز بکاود که دلمشــغول زیباییشناســی زندگــی روزمرهاند، هرچند در قالب نظریههای زیباشــناختی تدوین نشــدهاند. برای مثال در سنت اســکیموها ملاحظات زیباییشناســانه در تمام فعالیتهای روزمــره تنیــده اســت، از جملــه در ابزارسازی. حتی در سنتهای دیگری مانند ســنت ژاپنــی و چینــی که در آنها کنشهای هنرآفرین مشــخصی در زمینه نقاشــی و ادبیــات و تئاتر و ماننــد اینها وجــود دارد، کنشهای زیباییشــناختی در جایجای زندگی روزمره مردم جاری است. برایناساس، چهبســا در این ســنتهای فرهنگی نیــازی نباشــد گفتاری زیباشــناختی وجــود داشــته باشــد که مشــخصاً مختص بــه زندگــی روزمره باشــد. ازاینرو، این برداشــت که زیباشناسی روزمــره در زمره تازهتریــن یافتههای گفتاری زیباشناسی است باید در بستر زیباشناسی انگلیسی- آمریکایی اواخر قرن بیســتم جای داده شود. به بیان دیگر، زیباشناســی روزمره واکنشــی بــود علیه آنچه محدودیــت بیش از اندازه گســتره زیباییشناسی پنداشته میشد. بنابراین در زیباشناسی روزمره، افزون بر اینکه به موارد و کیفیتهای بیشتری توجه میشود، )از مصنوعاتی که روزانه از آنها استفاده میشود تا خردهکاریهــای گوشــهوکنار خانــه و فعالیتهــای متعــارف روزانــه( موضوعات نظری نیز طرح میشــود، موضوعاتی کــه جریان غالــب رایج در زیباشناســی غرب بهقــدر کافی به آنها توجه نکرده اســت. شرحی که در مدخل حاضر در باب زیباشناســی روزمره آمــده بر چنیــن موضوعاتی متمرکز اســت، موضوعاتــی که برای تبیین و بهپرسشکشیدن گفتار مسلط زیباشناسی در فلســفه معاصر غرب طرح شدهاند.

زیباییشناسی امر روزمره یوریکو سایتو ترجمه: کاوه بهبهانی ناشر: ققنوس چاپ اول: 1396 قیمت: 6000 تومان

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.