بازیگري ایران مقابل دشمنان منطقهاي

Shargh - - صفحه اول - علاءالدين وحيدغروي*

وضعيت جديــدي که در چند سال گذشــته در منطقه راهبردي و حســاس خاورميانه پيش آمده و پــاي قدرتهــاي جهانــي را بيشازپيش به منطقه کشــانده، ايــران را در موقعيــت خاصي قرار داده اســت که بيتوجهي به آن، ميتواند پيامدهاي ناخوشــايندي داشته باشــد. ملاحظات زير بخشي از اين دغدغهها را مورد بحث قرار ميدهد:

1- ايــران به عنوان يک قــدرت منطقهاي و حتي فراتر از آن، در شــرايطي که در کشــورهاي نزديک و همجوارش به وجود آمده، اکنون در کسوت بزرگترين بازيگــر منطقــهاي و حتي فرامنطقهاي ظاهر شــده و طبعــا نــوع و چگونگــي حرکتش در بــازي بزرگ منطقهاي، بسيار تعيينکننده است. بيشتر اين کشورها در گذشــتههاي نهچندان دور، بخشــي از امپراتوري ايران بودهاند يا در حوزه فرهنگي ايران ميزيستهاند.

2- ايــران خواهينخواهــي نميتواند از بند ناف تاريخي خود جدا شــود و بيتوجه بــه آن بازيگري کند. اتفاقات سياسي اخير در شيخنشينهاي جنوب خليجفارس که کشور بندانگشتي و درعينحال بسيار ثروتمنــد و با بالاترين درآمد ســرانه در جهان يعني قطر را با خشم ســلطان نفتي سعودي مواجه کرد، ديــدگان ناظران و تحليلگــران بينالمللي را متوجه ايران کــرد. آنچــه ابعاد بحــران را عميقتــر کرد، حرکت شيخنشــين کويت در کاستن روابط سياسي با کشــورمان بود که با دستاويزي نخنماشده، اتهاماتي را متوجه ايران کرد. بدون شــک، فشارهاي وارده از سوي برادر بزرگتر )آلسعود( و نيز آمريکاي ترامپ، براي هرچه بيشتر منزويکردن ايران، در اين تصميم کارساز بوده است.

3- ايــران به عنــوان يک واقعيــت تاريخي چند هزارســاله در اين منطقه، نميتواند صرفا تماشــاگر وقايــع باشــد و منفعلانه در انتظــار ورود بحران به مرزهايش بماند. اين به آن معنا نيست که ايران بايد وارد جنگ شــود؛ بلکه منظور از اين سخن، آن است کــه در عين حفظ و ارتقــای توانمندي نظامي خود، بايد با کنشهاي ظريف و حسابشــده ديپلماتيک، تــلاش کند بحران را مديريت کرده و به ســود منافع ملي خود و نيــز محافظت از کشــورهاي کوچک و آســيبپذير منطقه، نقش تاريخي خــود را ايفا کند. اين مهم جز با حضــور پرنفوذ و درعينحال تعميق دوســتي با کشــورهاي منطقه که چنين پتانســيلي دارند، شــدني نيســت. تلاش بيوقفه جنگافروزان آمريکايي براي کشــاندن کشــورمان به سوي جنگ، بــا خويشــتنداري مقتدرانــه ايــران خنثــي خواهد شــد و برخي از همســايههاي کوچک در ســواحل خليجفارس که نمک خورده و نمکدان ميشــکنند، بر سر عقل خواهند آمد.

4- اتفاقــات اخيــر در مرزهــاي جنوبــي ايران، ميتواند سپهر سياســي ايران را در بُعد منطقهاي و جهاني دگرگون کند و فرصتي تاريخي براي کشورمان پيش آورد. تامر بدوي، پژوهشگر انديشکده الشرق در اســتانبول، بر اين باور است که : «وضعيت پيشآمده در قطر، براي ايران در حکم معدن طلاســت! آنهم درست در بزنگاهي که دولت ترامپ در تلاش است ايــران را بيشازپيش منزوي کنــد ». تعيين نوع بازي و اطمينــان از توفيق نســبي آن، بر عهــده بازيگران ديپلماسي ايران است تا با ملاحظه دقيق زمين بازي و برآورد تــوان بازيگران رقيب، بتوانند نقش تاريخي ايــران را در ايجاد صلح و ثبــات در منطقه راهبردي خليجفارس، در جاي مناسب خود قرار دهند.

5- قطر مانند شيخنشينهاي کوچک ديگر، مانند کويت و امارات، از مؤلفهاي به نام «عمق استراتژيک» بيبهره بوده و به همين دليل بسيار آسيبپذير است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.