ضرورت احيای سازمان برنامه و بودجه

Shargh - - صفحه اول - سیدمحمود علیزادهطباطبایی عضو انجمن خبرگان برنامهریزی

يكــی از ســازمانهای اصلــی كه نقش بســزايی در راهبری توســعه و پيشــرفت اقتصادی ايران دارد، ســازمان برنامه و بودجه اســت و همواره در نيمقرن اخير، اين ســازمان نقش اساسی را در پيشرفت كشور ايفا كرده اســت و هركجا به ديدگاههاي كارشناســی ســازمان برنامــه و بودجــه بیتوجهی شــده، اداره كشور با چالش مواجه شــده است. به عنوان مثال در دوران دفــاع مقدس كه در سرتاســر مرزهای غربی و جنوبغربی با دشــمن بعثی در جنگ بوديم، سازمان برنامه نقش مؤثری در تخصيص بهينه منابع داشــت و حتــی پايان جنــگ براســاس گزارش كارشناســی سازمان برنامه بود كه از سوي رئيس وقت سازمان به نخستوزير و به وسيله ايشان گزارش واقعی از اوضاع كشور به حضرت امام ارسال شد و يكی از دلايل اصلی پذيرش قطعنامه 5٩8 و پايان جنگ گزارش ســازمان برنامه و بودجه بود و اگر تبيين واقعيتهای اقتصادی و اجتماعی ناشــی از تداوم جنگ از ســوي ســازمان برنامه انجام نمیشــد، كشــور در وضعيت نامناسبی قرار میگرفت. نمونه ديگر از اقدامات مؤثر ســازمان برنامه گــزارش درباره لزوم كنترل جمعيت در ســال 1366 بود. زمانی كه نرخ رشــد جمعيت كشور از 3/٩ درصد فراتر رفته بود و اگر براســاس گزارش ســازمان برنامــه كنترل جمعيــت در دهه 60 انجام نمیشــد، امروز وضعيت بیكاری و فقر بهمراتب از وضع فعلی نامناســبتر بود. بنابراين اگر سازمان توان كارشناسی بالايی داشته باشد و از اســتقلال لازم برخوردار باشد، نقش مؤثر و مهمی در راهبری اقتصاد كشــور خواهد داشت. اين ســؤال بهطور جدی مطرح است كه چرا دولت احمدینژاد سازمان برنامه را منحل كرد؟ دليل اصلی انحلال سازمان برنامه اين بود كه میخواستند ســرفصلهای حســابهای ملی را گم كنند بهنحوی كه هيچكس از حســاب و كتاب دولت ســر درنياورد و هرآنچــه رئيس دولت میگويد، همه اطاعت كنند. در دوران طلايی دفاع مقدس و دولت سازندگی، سازمان برنامــه ســازمانی كارشناســی بود و ديدگاه رؤســای وقت ســازمان و مســئولان دولت هم حمايت از نظر كارشناسان بود. هميشه تأكيد رئيس وقت سازمان اين بود كه در همه مســائل سازمان بايد حرف كارشناسی بزند. اگر ديگران بنــا بر مصالحی میخواهند تصميم سياسی بگيرند، مســئوليتش برعهده خودشان است. در دوران بحرانهای اقتصــادی دهه 60 و بعد از آن، سازمان برنامه و كارشناسان سازمان بودند كه بحرانها را كنترل كردند و حتی در دوران دفاع مقدس سازمان برنامه راهحــل كليدی بحرانها را به مســئولان ارائه میداد و هرگز مسئولان از سازمان برنامه انتظار اطاعت بیچونوچرا نداشتند. ولی در دوران دولت احمدینژاد با وجود داشتن بيشترين درآمد ارزی اكثر شاخصهای اقتصادی منفی شد و با قاطعيت میتوان گفت اقتصاد ايران بيش از 30 سال به عقب رانده شد. بهنحوی كه در اوايل سال ٩۲ يعنی پايان اين دوران با وجود فروش بيش از ٧00 ميليارد دلار نفت، كشور با نرخ رشد منفی پنج درصد و تورم 40 درصد و نرخ سرمايهگذاری منفی و نرخ بیكاری فزاينده روبهرو شــد. اينها همه حاصل دولتی بود كه فاقد ســازمان برنامه كارآمد و اعتقاد به كار كارشناسی بود. درحالیكه در دوران جنگ با وجود كاهش درآمدهای نفتی، كشــور بــا درايت و مديريت منطقی با هدايت ســازمان برنامه به بهترين نحو اداره شد. امروز آقای دكتر روحانی بايد با بزرگترين چالش داخلی مقابله كنــد، نظام بانكــی را از بحران نجات دهد، برای حل معضل بیكاری راه چارهای بينديشــد و كشــور را از اين وضعيت اقتصــادی برهاند. صنايع كشور وضعيت مناســبی دارد، نظام درمانی با مشكل مواجه اســت، صندوقهای بازنشســتگی در معرض آسيب قرار دارند، مســائل پيچيدهای در بطن جامعه وجود دارد كــه تورم و بــیكاری در مقابل آنها ناچيز است. بنابراين سازمان برنامه و بودجه بايد احيا شود. كســی بايد سكان سازمان برنامه را در دست بگيرد كه مقابل رئيس نظر كارشناســی را بــدون لكنت زبان به همه مســئولان و مراجع تصميمگير برساند؛ نه اينكه فرمانبردار باشد. رئيس سازمان برنامه بايد بحرانهای كشــور، اعم از بیكاری، تورم، فقر، فساد و... را رصد و از روی صداقت راهحل ارائه كند. ســازمان برنامه بايد در تصميمگيریهاي كلان كشور نقش ايفا كند، آرايش نيروی انسانی سازمان بايد كارشناسی و فعال باشد نه مطيع و منفعل! دولت دكتر روحانی در صورتی موفق به حل معضلات اقتصادی و اجتماعی كشور خواهد شــد كه مهمترين دستگاه راهبری اقتصادی )سازمان برنامــه( از يــک مديريت كارا و علمی و كارشناســی برخوردار باشــد. رجحانهای رئيس ســازمان برنامه بايد رجحانهای اقتصادی باشــد نه سياســی. آقای دكتر نوبخت، شــخصيتی مؤدب، دوستداشــتنی و متدين اســت ولی رجحانهايش سياســی است، او يــک فرد سياســی و خوب اســت. در دوران مديريت چهارساله دكتر نوبخت سازمان برنامه در سازماندهی و تصميمگيری نظام اقتصادی كشــور حضور نداشته اســت و برای بحرانهای كليدی كشــور راهحل ارائه نداده اســت. ملاحظه میكنيم در ايــن دوران بدهی دولــت به بانکها روزبهروز افزايش يافته و ســازمان برنامه برای حــل بحرانها راهحل كارشناســی ارائه نمیدهد. نتيجه عملكرد اين نوع مديريت اين بوده كه برای اولينبار در طول تاريخ بخشنامه تهيه و تنظيم ضوابط اجرائی بودجه در خارج از سازمان تهيه شده و توان كارشناسی آنقدر تحليل رفته كه اولين وظيفه ســازمان كه تنظيم ضوابــط اجرائی بودجه اســت، از عهــده آن برنيامده؛ آيا اين احيای ســازمان برنامه اســت؟ رئيس ســازمان برنامه نمیتواند سخنگوی دولــت باشــد، رئيــس ســازمان برنامــه نمیتواند پاسخگوی دستگاهها باشد. رئيس سازمان برنامه بايد تماموقت مسائل كشور را رصد و بر اجرای برنامههای دســتگاههای اجرائی نظارت كند. مديريت ســازمان در چهار ســال گذشــته فاقد اين توان بوده و با وجود اينكه اغلــب وزرای دولت افراد توانمنــدی بودهاند ولی تصميمگيریهايی با رجحان سياسی در سازمان برنامه باعث شده بود اغلب سازمان با مخالفان دولت مماشــات بيشتری داشته باشــد. كارشناسان سازمان برنامه معتقدند در دوران مديريت آقای دكتر نوبخت، تصميمگيریها سياســی بوده تا كارشناســی. از نظر علمی و كارشناسی مديران دهه 60 و ٧0 به مراتب از مديران فعلی سازمان كارآمدتر بودند و امروز سازمان به دنبال مديرانی اســت كه بیچونوچرا از رياســت سازمان تبعيت كنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.