زلزلههایی که احساسشان نمیکنیم

Shargh - - زاويه -

محمد بوداغی:

برای نداشــتن خیلی چیزها، نهتنها تقلایی نمیکنم، بلکه کنار میآیــم و فراموش میکنم. «همهچیز میتواند فراموش شود و نداشتهها راحتتر از همهچیز».

وقتی از نداشــتن صحبت میکنم، درواقع دارم از نقیض داشتن حرف میزنم، بنابراین عبارت «همهچیز میتواند فراموش شــود و داشــتهها راحتتر از همهچیز»، به شــرط صدق عبارت نمیتواند صادق باشد. احســاس نداشتن و توهم داشــتن را نمیتوانم با دو عبارت بالا توصیــف کنم، اما میتوانم به صورت شــهودی، وجود «احساس نداشتن» و «توهم داشتن» را درک کنم.

احســاس نداشــتن بانوی دانشــمند، مریم میرزاخانی را وقتی کنارمان همین بغل در دانشــگاه شریف بود، وقتی استعداد خود را برای همهمان نشــان میداد، درک میکنــم، همانطور که اکنون و پــس از مرگش توهم بودنش را میفهمم. زیرنویســش میکنیم و ایرانی صدایش میزنیم. توهم داشتن مدالش را داریم... . واقعیت این اســت که ما چیزی نداریم. زمانی که کنارمان بود هم احساسی برای داشــتنش نداشــتیم. حتی زلزلــهای را که از پــس مرگ این دانشمند زیر پایمان رخ داده حس نمیکنیم.

هرش، فیلســوف ریاضــیدان، معتقد بود اگــر در جای دیگری موجودات دیگری، غیر انســان، به شــعوری دست یابند و علمی در ســیارهای دیگر پیدا کنند، مطمئنا تنها نقطه مشــترک ما انسانها با موجودات دیگر در ســیاره و کرات دیگر، ریاضی اســت. شاید بتوان گفــت اگر هنر رو به ابدیت حرف میزنــد، ریاضیات از ازل تا ابدیت گسترده شده است. هر تحول و اثباتی در ریاضیات، به نحوی شگرف، جهان ما را تغییر داده اســت. ریاضیدانان بهطور خارقالعادهای با توصیف خود از جهان، صورتهایی بدیع از هستی ما را نشان دادند، بهطورمثال یکــی از آخرین تلاشهای ریاضیدانان در ســده اخیر، وجود کامپیوترها و سیســتمهای مبتنیبر هوش مصنوعی است که ریشــه در نگاه هیلبرت و صورتگرایی و فرمالیســم او، اثبات قضیه ناتمامیــت گودل و تلاشهای آلن تورینگ و ماشــین مجازی و علم محاسبهپذیری دارد.

اهمیت داشــتن ریاضیدانان برای ایران اهمیتی به اندازه تغییر فضای فکری و سیاســتگذاری علمی است. تلاشهای میرزاخانی میتواند در ســالهای پیشرو تغییراتی بــزرگ در فیزیک آماری و چهبسا در هندسه محاسباتی و شــاید در مباحثی از محاسبهپذیری ایجاد کند؛ مباحثی که بهشــدت مورد توجه کشــورهای پیشــرفته است و نمیدانم چرا کســی از سیاستگذاران علمی کشور از خود ســؤال نمیکند اینهمه علاقه کشورهای پیشــرفته برای چیست؟ زلزلــه یافتههــای میرزاخانــی در ریاضیات در داخل کشــور حس نشــد؛ همانطور که تلاشهای پژوهشــگران ما درحالحاضر روی مسئله P و NP بدون حمایت خاصی صورت میپذیرد؛ تلاشهایی که بهمراتب مهمتر از تلاشهایی اســت کــه در علومی مانند نانو و هســتهای انجام میشــود، چراکه با پرداختن به اینگونه مسائل بهیکبــاره دریچههای بزرگــی از دیگر علوم وابســته به ریاضیات گشوده خواهد شد.

تحــول بنیادین در نگــرش به ریاضیات و پژوهشهای وابســته به آن احســاس میشــود. هر قــدرت علمی در هر رشــته مهمی، مجبور به عبور از دروازه ریاضیات اســت. تغییر احساس داشتن به واقعیت داشتن پژوهشگران علوم ریاضی، مستلزم نگرشی است که هماکنون کشورهای پیشرفته دارند: هر پژوهش اصیل و بنیادینی در ریاضیات مورد حمایت همهجانبه است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.