معمایزوگرندان شموهضورعدشفاافیر تد مد هرمیربیاتیشهرد راأحضوري بهاارهعآرتوینموامجید بفراگهانيیرند

Shargh - - جامعه -

ایجــاد شــفافیت در عملکــرد مالــی مجموعــه چند دههزارمیلیاردی شــهرداری تهران، همواره مطرح بوده اســت؛ اما محمدباقر قالیباف در شروع دورهای که حالا بعد از 12 ســال در پایان آن هستیم، قولها و شعارهای بســیاری را برای تحقق آن داشت. قولها و برنامههایی که بســیاری از آنها اجرائی شــد و موفق بود، بســیاری اجرائی شــد و موفق نبود و بســیاری دیگر اصلا اجرائی نشد. درعینحال، اقداماتی در این سالها در بخشهای مختلف شــهرداری تهران رخ داد و حتی شهردار تهران هم در جریان آن بود که شائبههای شفافیتنداشتن آن عیان بود. حالا در آغاز دوره جدید مدیریت شهری شورا و شهرداری، با رویکردی متفاوت همچنان این نگرانی و شــائبه وجود دارد که با ابهامات و نبود شفافیت موجود و باقیمانده، چــه باید کنیم و در ادامه بــرای رفع این شفافیتنداشــتن چه باید کرد. این موضــوع را با بهاره آروین و مجید فراهانی، دو عضو شــورای پنجم که اتفاقا با نظراتشان پیرامون شفافیت در مسائل مالی شهرداری در لیســت امید تهران قرار گرفتهاند، مطرح کردیم که در ادامه مشروح این میزگرد و نظرات آنان میآید.

یکــی از موضوعــات مهم مدیریت شــهری در سالهای گذشته رســیدن به شفافیت مالی و تلاش برای تحقق آن بوده و هست. در بسیاری از موارد حتی اعضای شورا به آمار و اطلاعات دسترسی نداشتند یا اجازه انتشار آن را نداشتند و در بسیاری از موارد این آمار و اطلاعات به شــکلهای مختلف از شورا نشت میکرد. سؤال اینجاست، شفافیتی مالیای که شهردار تهران و اعضای شــورا همواره دربــاره آن صحبت میکردند چه منافاتی با اطلاعرسانی داشت؟ فراهانی:

این نکته بســيار حائز اهميت اســت که مردم رأی دادهاند تا با سيســتمی پاســخگو روبهرو باشند، در این شرایط اگر سيستم شهری پاسخگو باشد، با همراهی و همکاری مردم در امور شــهر و تأمين درآمد شــهری روبهرو خواهيم شد و مهمترین وجه پاسخگویی در بحث شــفافيت مالی است. مسئله مهم دیگر به حسابرسی و نظارت مالی برمیگردد؛ یکی از وجوه مشارکت این است که مردم احســاس کنند درآمدی که از جيب آنها رفته، به شــکل صحيح هزینه شــده، گزارش آن به شورا داده میشود و درعينحال آنها میتوانند بازخورد آن را ببينند و از این جهت شــفافيت مالی ستون فقرات پاسخگویی به مردم تلقی میشود که اگر نباشد همه فعاليتها ابتر میماند. در شــفافيت مالی دو وجــه اصلی وجود دارد که شــامل گزارشگيری مردم از عملکــرد مالی درباره هــر کاری و درعينحال پاســخگویی درباره شــهروندان و جلب اعتمــاد آنها میشــود. گزارشهایی هم که به دســت مردم میرســد، باید ویژگیهایی داشته باشد که دردسترسبودن همه فعلوانفعالات درون شهرداری را دربــر بگيرد، چراکه آنها صاحبان این هزینه و این شــهر هستند. ویژگی دیگر قابل اتکا و قابلفهمبودن برای تمام مردم اســت و باید به نحوی باشــد که برای همه مردم قابل فهم باشد. از سوی دیگر گزارشها باید بهروز باشد. اینکه هنوز گزارشهای مالی ســالهای 9۱ و 92 در حال آمدهشدن اســت، اصلا مطلوب نيست. بهویژه که تمام مدیران بهزودی تغيير میکنند و دیگر برای پاســخگویی در دسترس نيستند.

چه میزان از این اهــداف و برنامهها را میتوان درون شهرداری تهران اجرائی کرد؟ مسئله اینجاست که بســیاری از این گزارشها حتی به دست اعضای شورای شهر تهران هم نمیرســد چه برسد به اینکه قرار باشد در دسترس عموم مردم قرار بگیرد! آروین:

گزارشهایی را که به دســت اعضا نمیرســد یا نمیتواند برســد باید بررســی کرد که چرا نيامده؟ چرا نرسيده؟ برای گرفتن انجام نشده؟ دادهها معتبر نبوده؟ به حسابرسی آمار ندادهاند یا ناقص بوده است؟ مسئله این اســت که در ظاهر اقداماتی انجام شده و آنطورکه ما دیدیم و پرســيدیم در این مدت گویا حسابرسی در این سالها انجام شده اســت، اما اینکه تا چه حد دادههای آن معتبر اســت و در دسترس عموم قرار میگيرد، نکته دیگری است و قسمت دوم این موضوع برای من مهمتر اســت. ایده شــهرداری شيشــهای که من مطرح کردم، دائر به همين موضوع اســت که حتی اگر تعداد اعضای شورای شــهر تهران صد نفر هم باشد باز هم همه آنها نمیتوانند همه موضوعات مرتبط با شــهر را بررسی و کنتــرل کنند. بســياری از این آمارها و اطلاعــات را نباید سادهســازی کــرد و گفتوگوی متخصصــان در بيرون از شــورا دربــاره آن دادهها و ميزان اعتبار آنها راهگشــا خواهد بود. در جلســاتی که تاکنون با اعضای شــورای فعلــی و قبلی صحبت کردم، ســؤالم این بود که چقدر از این گزارشهای تهيهشــده، روی ســایت شورای شهر تهران قرار گرفته است؟ متأسفانه بسيار کم بوده و همان چيزی هم که شورا داشته در دسترش عموم نبوده است. من فکر میکنم بهجای نشــتی و درز اطلاعات از شــورا، اطلاعات و آمار باید به شــکل سيستماتيک از شورا به بيرون عرضه شود؛ یعنی حتی همه شــهروندان بدانند که گــزارش تفریــغ بودجــه پس از زمانبندی مناســب روی خروجی شورای شهر تهران قرار میگيرد و میتوانند آن را ببينند. درواقع فکر میکنم شفافيت سيستماتيک باید جایگزیــن افشــاگریهای موردی شود. من در جای دیگری توضيح دادهام که افشاگری با وجود همه ارزشــمندی و جســارتی که لازمهاش است، اگر درست انجام نشود فساد را پنهانیتر میکند.

آروین: بهجای نشتی و درز اطلاعات از شورا، اطلاعات و آمار باید به شکل سیستماتیک از شورا به بیرون عرضه شود؛درواقع فکر میکنم شفافیت سیستماتیک باید جایگزین افشاگریهای موردی شود. من در جای دیگری توضیح دادهام که افشاگری با وجود همه ارزشمندی و جسارتی که لازمهاش است، اگر درست انجام نشود فساد را پنهانیتر میکند

ســال 93 آقای حافظی بــرای اولینبار بودجه شهرداری تهران را بهطورکامل روی یک وبلاگ قرار داد. این اتفاق قبــلا رخ نداده بود و زمینه اختلافات بعدی شــهردار و حافظــی را فراهم کــرد. اعضای دیگری هم که بهدنبال این موارد شفافیت بودند، با برخوردهای منفی مواجه شدند. چنین سیستمی را در این سالها نداشتیم و چندباری که رخ داد، تبعاتی را برای آن عضو بههمراه داشــت، به عبارتی این روند سیستماتیک تعریف نشده است. آروین:

بله، موارد دیگری هم هســت، برای مثال از زبان رئيس شــورای چهارم شنيدم که ایشــان و میدانم که اعضای کميسيون معماری و شهرسازی پسوردی داشتند برای رصــد اتفاقات و تخلفات احتمالی در شــهرداری مناطق و حرف من این اســت که اطلاعات این ســامانه جامع شهرســازی باید آنلاین در دسترس همه باشد. به عبارتی این اطلاعات وجود دارند و حالا باید در سازوکاری با حفظ حریم خصوصی افراد، همه شهروندان به اینها دسترســی داشته باشــند؛ برای مثال شــهرداری تهران سيســتم عقد قــرارداد با پيمانــکاران و ارائــه صورت وضعيتها را الکترونيک کرده است و پيمانکار باید همه مسائل را آنلاین ثبت کند و مجوز بگيرد اما این اطلاعات در دسترس عموم نيســت و سطح دسترسی فقط برای برخی مدیران و کارشناسان مرتبط است.

پــس معتقدیــد که میتــوان با حفــظ برخی ملاحظــات و لایهبندیها این اطلاعات را برای همه مردم در دسترس قرار داد؟ آروین:

بله، دسترسی عمومی به این اطلاعات میتواند از بسياری از تخلفات جلوگيری کند.

البته شما حالت ایدهآلی از این روند را میبینید و آنچه در این سالها ما دیدهایم، این است که بسیاری از این تبــادلات و معاملات اصلا ثبت نمیشــوند و دلیلــی هم که برای ثبتنشدن و اعلامنکردنها معمولا میآورنــد، رعایت حریم خصوصــی و روابــط مالکانه و... است! آروین:

بله، بایــد بدانيم که دقيقا داریم درباره چه مواردی صحبت میکنيــم. طبــق توضيحاتی که کارشناســان در این مــدت به من دادنــد، اینگونه نيســت که همه مــوارد ثبت نشــوند، بســياری از قراردادها به دليل خلأهای قانونی در دسترس نيســتند و ممکن اســت افراد در ظاهر کار قانونی انجام نداده باشند؛ اما در عمل هم اطلاعات لازم ثبت نشده است.

بهعنوان نمونه در همه این سالها در ازای بدهی شــهرداری تهران به پیمانکاران، انواع پروژه، ملک، تراکم و... واگذار شــده که به اذعان اعضای شورای شهر تهران این موارد عموما کارشناسیشده نیستند و اصلا در اموال شــهرداری ثبت نشدهاند و از دو سال گذشته تابهحال در فهرستی به شورا ارائه میشوند. آروین:

بله، همينطور اســت. متأسفانه در برخی موارد اجازه داده شــده قراردادهــا بدون ثبــت جزئيات لازم بسته شود، در مواردی شهردار منطقه قراردادی را ثبت نمیکند و اقدامی را بدون داشــتن مجوز برای پرداخت اعتبار انجام میدهد و یک مورد را به جای مورد دیگری جا میزند. باوجوداین باید ببينيم حجم این موارد تخلف در مقابل حجم مواردی که ثبت میشوند، چقدر است تا راهبرد مؤثری برای کاهش آن بيندیشيم.

به نظر میرسد که شما خیلی امیدوار هستید که میتوان این سیســتم مالی را در شهرداری تهران در دسترس عموم قرار داد و شفاف کرد؟ آروین:

این کار ارادهای میخواهد که درعينحال مدیران و کارکنان در شــهرداری تهران احســاس نکنند که قرار اســت مچگيری اتفاق بيفتد. حتی بــه این موضوع فکر کردیم که این روند سيستماتيک از یک دوره زمانی به بعد باشــد و قبل از آن را در صــورت ضرورت مرجع قضائی دنبال کند. من خوشبين هستم؛ چون فعلا دادهها ثبت میشود و چون ثبت میشوند میتوان آنها را دنبال کرد. نمیگویم امروز اراده کنيم، فردا موفق میشویم؛ اما روند خوبی را میتوان دنبال کــرد و من هم خودم را موظف کردهام که هر سه ماه یک بار درباره تلاشها برای تحقق طرح این شهرداری شيشهای و ميزان پيشرفت آن گزارش بدهم.

در سالهای اخیر با وجود همه انتقادها، شهردار تهران تلاشها و اقداماتی را برای شفافسازی روند مالی و عملکردها داشــته است که در برخی تا حدی هم موفق بوده و در برخی دیگر موفق نبوده اســت. سؤال اینجاســت که چه میزان این راهها را میتوان دنبال کرد یا ادامه داد؟ فراهانی:

باید این موضــوع را در نظر گرفت که در این ســالها اقدامات خوبی هم صــورت گرفته و نباید کل دوره را هم سياه دید. مسئله افراد نيستند؛ بلکه مسئله ساختار است که نبود شفافيت در آن مهم است. ممکن اســت که افراد ازجمله آقای قاليباف به شفافيت هم علاقه داشــتهاند؛ اما آنچه خروجی این سيستم است، مشــکلات جــدی دارد که شــورای پنجم بایــد به آن رسيدگی کند. شهرداری به استناد قانون شوراها مکلف است که تا انتهای دی بودجه پيشنهادی سنواتی خود را به شــورا ارائه کند، شورا هم مکلف است که بودجه را تا انتهای بهمن تصویب کند. درعينحال شــهرداری باید تا انتهای شهریور هر سال تفریغ بودجه سنواتی را هم تهيه و ارســال کند تا به تصویب شورا برسد. اینها قوانين است که درباره تصویب بودجه رعایت شده؛ اما درباره گزارشهای تلفيقی بودجه عقبماندگی زیادی وجود دارد. درعينحال تطبيــق و همزمانی بودجه با برنامههای توسعهای هم وجود ندارد. ما تابهحال دو برنامه توســعهای را در تهران شروع کردهایم و بودجه ســالانه شهرداری باید برشی از این برنامه باشد؛ اما به بيان خود مدیران شهرداری این بودجه نسبتی با برنامه ندارد. از ســوی دیگر تاکنــون گزارشهای منطبق بر قانون به طور غيرمتمرکز ارائه شــده اســت و در عين اینکه ترتيب مشــخصی نداشــته، برای اطلاعرسانی عمومــی آنها برای مردم هــم اقدامی صورت نگرفته اســت و باید این روند اصلاح شــود و به نظر میرسد وبگاه مجزایی برای ایــن کار در ارتباط با مردم در نظر گرفته شود. بهعنوان نمونه یکی از مســائل در شهرداری تهران این است که تعداد نامشــخصی پروژه تعریف و شروعشده متوقف داریم و طبق آماری که اعلام شــده، بيش از ۴0 هزار ميليارد تومان بودجه لازم اســت تا این پروژهها به اتمام برسد. درعينحال معاونت مربوطه بهعنوان مرجع رسمی در شهرداری تهران اعلام کرده است که بيش از 25 هزار ميليارد تومان بدهی سررسيدشده در شهرداری تهــران وجود دارد. با بودجه ۱8 هــزار ميلياردی فعلی شــهرداری تهران توان پرداخت و تکميل این پروژهها را ندارد و شهرداری و شــهردار آینده تهران چارهای ندارد جز آنکه درباره پروژهها اولویتبندی کند.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.