نقشه جایگزین کردها در صورت تعویق رفراندوم

رئیس اجرائی دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان در گفتوگو با «شرق» تشریح کرد

Shargh - - ديپلماسي - سامان سلیمانی

کردهای عراق و جمهوری اســامی ایران ارتباطی به درازای تاریخ جمهوری اســامی دارند. این تاریخ از روابط، نقاط عطف زیادی بــه خود دیده، از جمله در جنگ با داعش که کمکهای جمهوری اســامی ایران عامــل حمایتی مهمــی در مبارزه کردها بــا این گروه تروریســتی بود تا جایی که رهبر اقلیم کردستان رسما از مقامات ایرانی تقدیر و تشــکر کرد. از ســویی دیگر جــال طالبانی رهبر کاریزماتیــک کردها چه بهعنوان دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان و چه بهعنوان اولین رئیسجمهوری منتخب تاریــخ عراق، بهعنوان معمار روابط ایران و اقلیم و کل عراق شــناخته میشــود. اتحادیه میهنی کردســتان نیز از میــان احزاب اقلیم بیشــترین ســطح ارتباط را با ایــران دارد. اکنون که در عراق جنگ بــا داعش رو به پایان اســت و اقلیم کردســتان در فکر برگزاری رفراندوم استقال، هیئتی بلندپایــه از طرف اتحادیه میهنی و به دعوت رســمی جمهوری اسامی ایران، هفته گذشــته به تهران آمد تا با مســئولان عالیرتبه ایرانی به گفتوگو و مذاکره بپردازنــد. مابختیار، رئیــس اجرائی دفتر سیاســی اتحادیــه میهنی کردســتان نیــز از فرماندهان اصلی پیشــمرگه در جنگ با داعــش و از اعضای این هیئت بلندپایه بــود. در گفتوگو با او از نتایــج مذاکرات با مسئولان ایرانی و مواضع اقلیم کردستان در ارتباط با حکومت مرکزی بغداد سخن گفتهایم.

میخواهم پرســشهایم را از موضوع رفراندوم ↙ آغاز کنم. دو دیدگاه دراینباره میان کشورهای منطقه و عموم مردم کردســتان مطرح اســت؛ کشورهای منطقــه معتقدند این مســئله ژئوپلیتیک منطقه را با تغییــر و تهدید مواجه خواهد کرد، مــردم نیز بر این اعتقادند که آیا شرایط فعلی اقلیم کردستان و عراق برای برگزاری این رفراندوم مناسب است؟

مــا بهعنــوان هیئت عالیرتبــه اتحادیــه میهنی کردســتان از طرف جمهوری اســلامی ایران رسما به تهران دعوت شــدهایم تا با مقامــات عالیرتبه ایران سلسلهنشســتهایی داشته باشــیم. در جلساتی که داشــتهایم موضع رســمی جمهوری اســلامی ایران درباره رفراندوم و استقلال کردستان عراق به ما اعلام شده اســت، موضع ایران این اســت که با این مسئله مخالف هســتند و آن را تهدیدی برای عراق میدانند. این نظر رســمی یکی از کشورهای همسایه ماست که نقش مهمی نیز در منطقه دارد. ما نیز میخواســتیم شــفاف موضع آنها را بشــنویم، در مقابل ما نیز کاملا شــفاف نظرات و مواضع رهبری سیاسی کردستان را که نظر تمام احزاب سیاســی کردستان است، به آنها اعلام کردیم مبنی بر اینکه این تصمیم همه ماســت و تصمیــم یک فرد و یک حزب نیســت و اعلام کردیم ما نیز بهعنوان کرد، از وضعیت منطقه نگران هستیم؛ از اینکه بعــد از جنگ داعش وضعیت سیاســی چه ســمت و سویی به خود خواهد گرفت، نگران هستیم. نگران نتایج کنفرانسهای ژنو و آســتانه هســتیم که بههیچوجه در آنها به حقوق کردها توجه نمیشــود و حتــی اجــازه حضور کردهــا نیز داده نمیشــود و نهایتــا وضعیت داخلی عراق نیز نگرانکننده اســت.

ما بهعنوان کرد 9۷ ســال بخشــی از عــراق بودهایم، تمام سیســتمهای سیاســی را آزمودهایــم، حکومت پادشاهی علیه ما بود، حکومت جمهوری عبدالکریم قاســم علیه ما بود، حکومتهای عبدالســلام عارف و عبدالرحمــان عارف علیه مــا بودند، حکومت بعث علیــه مــا بــود، درحالحاضــر نیز حکومت شــیعه همپیمان و دوســت خــود را نیز آزمودیــم که از حل مسائل اساســی کردستان و عراق عاجز است. بیش از 10 ســال اســت که ماده 1٤0 قانون اساسی برای حل مشــکل مناطق مورد منازعه تصویب شــده اما آن را اجرا نکرده است، مشــکل نفت و گاز و بودجه داریم، مشــکل مشارکت واقعی کردها در حاکمیت و... . بعد از ســقوط صدام ضعیفترین جایگاه را کردها اکنون در زمــان حاکمیت آقای عبــادی دارند، مــا واقعا از این وضعیت نگران هســتیم، به دوستان ایرانی اعلام کردیم که جمهوری اسلامی ایران و دولتهای دیگری که مخالف رفراندوم هستند، چه ضمانتی خواهند داد که بعد از جنگ داعش و توافق دولتهای منطقهای و جهانــی، وضعیت کردها نســبت به شــرایط فعلی بهبود خواهــد یافت؟ ما معتقدیم بدتر خواهد شــد. در ضمــن این بــرای اولینبار خواهد بــود که کردها تصمیم دارند خود، سرنوشت خود را رقم بزنند. سؤال اینجاســت که چرا باید تمام دولت و ملتهای جهان امکان تعیین حق سرنوشت خود، تعیین سیاستهای بینالمللی و داخلی و... را دارا باشــند اما کردها حق ندارند برای یک بار هم که شــده از این حق اســتفاده کنند؟ جواب جمهوری اســلامی ایــران این بود که در چارچوب عراق هرچه خواســته داریــد و تا هر اندازه خواهان رشــد و پیشرفت هستید و میخواهید مناطق تحت منازعه جزئی از اقلیم کردستان شود و ماده 1٤0 قانون اساسی اجرا شود، این حق طبیعی شماست، ما اعترضی نداریم، اما الان زمان مناسبی برای رفراندوم و اســتقلال نیســت. آنها معتقدند این مســئله برای امنیت عراق و ایران و منطقه تهدید خواهد بود. آیا مخالفت ایران در این حد باقی خواهد ماند ↙ یا فکر میکنید اقدام عملی نیز خواهند داشت؟

با شناختی که از جمهوری اسلامی ایران داریم این تصمیم در شــورایعالی امنیت ملی اتخاذ شده است و مقامات رســمی ایران نیز چندینبــار این موضع را علنا اعلام کردهاند. در دیدارهایمان نیز شــفاف به ما اعلام کردهاند، پس این موضع نهایی ایران اســت، اما مــا معتقدیم قبل از اتخاذ این تصمیم باید با ما کردها حــرف میزدند، آقای عبادی به ایران ســفر کردهاند و نگرانیها را افزایش داده، ایشــان یک طرف داســتان است، طرف دیگر، ما کردها هســتیم. لازم بود قبل از اتخاذ ایــن موضع، با ما دیدار میکردند و نظرات ما را هم میشنیدند، سیاست یکطرفه نیست. نگرانیهــای ایــران دقیقا به چــه مواردی ↙ برمیگردد؟

ایران نگران تبعات این مســئله در عراق و منطقه اســت، همچنین نگــران ارتباطات دوســتانه خود با کردها و احزاب سیاسی کرد است.

آیــا نگرانیهای ایران بر برگــزاری رفراندوم ↙ تأثیر خواهد گذاشت؟

نمیتوانــم الان جوابــی بــه این ســؤال بدهم، موضع رســمی جمهوری اســلامی ایــران را که در این نشســتها به ما اعلام شــده، در دفتر سیاسی و رهبری اتحادیه میهنی بررســی خواهیم کرد، بعد از آن با احزاب و حکومت اقلیم آن را در میان خواهیم گذاشــت، مــا تنهایــی دراینباره تصمیــم نخواهیم گرفت، چــون رفراندوم نیز تصمیم صــرف از طرف ما نبوده، همانطورکــه تصمیم صرف از طرف پارت دموکرات هم نیست. آیا رأی مثبت مردم بــه رفراندوم به معنای ↙ اعام استقال خواهد بود؟

بــه معنــای امــکان اعــلام اســتقلال از طرف رهبری سیاســی اســت، به این معنا نیست که فوری اعلام اســتقلال شــود، برای مثال در تیمور شــرقی چه ســالی رفراندوم برگزار شــد و چه ســالی اعلام اســتقلال کردند؟ چندبار در اسکاتلند، بریتانیا و کبک کانادا برای اســتقلال رفراندوم برگزار شــده اســت؟ درحالحاضر نیز قرار اســت در بارســلون رفراندوم اســتقلال برگزار شود، این امر جدیدی نیست، از زمان یونانیان رفراندوم مرسوم بوده است، در تمام دنیا این اتفاق مرســوم بوده و هســت، مدلهای مختلفی از این مسئله در دنیا مرسوم بوده، هر مدلی را که مورد پســند میدانند برای ما کردها نیز بپسندند، چرا باید میان تمام ملتها و دولتهای جهان فقط کردها از این حق محروم باشند؟

امــا دیدگاه دیگری نیز وجــود دارد، مبنی بر ↙ اینکه در شــرایطی که پارلمان کردســتان تعطیل است، وضعیت اقتصادی و رفاه مردم در شرایط بدی است و اقلیم با مشــکات زیادی دست به گریبان اســت، آیا زمان مناســبی برای برگزاری رفراندوم است؟

از اولین ســاعتی که پارلمان کردستان تعطیل شد تــا این لحظه که با شــما حرف میزنــم ما بهعنوان اتحادیه میهنی مخالف این مســئله بودیم و خواهان فعالیت مجــدد پارلمــان بدون پیششــرط بوده و هستیم، درباره وضعیت اقتصادی مردم، دلیل اصلی آن به پایبندنبــودن دولت مرکزی بــه اجرای قانون اساســی برمیگردد که تصمیمات و توافقات را اجرا نمیکنــد، ماده 1٤0 باید 10 ســال قبل اجرا میشــد، چرا در عراق حقوق کارمندان پرداخت میشــود اما در کردســتان نه؟ از سال 1918 نفت کرکوک را دولت بغداد به نفع خود میفروشد، آیا زمان آن نرسیده که ما نیز از منابع طبیعی خود بهره ببریم؟ اما دولت عــراق میگوید براســاس قانون ↙ اساسی این نفت متعلق به تمام عراق است.

براســاس قانون اساســی عــراق هر چــاه نفت جدیدی که یافت شود، اقلیم میتواند آن را استخراج کند و به فروش برساند، زمانی پول آن به دولت عراق میرســد که ارتباط اقتصادی و مالــی اقلیم و عراق مناســب و بودجه اقلیم از طرف بغداد تأمین شــود، اما زمانی که بودجه داده نمیشود ما چگونه زندگی کنیم؟

اینجا سؤالی متوجه اتحادیه میهنی است، قبا ↙ اتحادیه میهنی مقرر کرده بود تا پارلمان کردستان فعال نباشد و وارد هیچ توافقی نخواهد شد.

ما اکنون نیز همین شرط را داریم.

اما شما وارد توافق رفراندوم شدهاید. ↙

تصمیمی که مخالف بازگشایی پارلمان بود، تغییر کرده اســت، پارلمان فعال خواهد شد، قبلا حاضر به بازگشــایی پارلمان با شروطی بودند، اکنون این شروط نیز حذف شــده اســت، این دســتاورد سیاسی بزرگی برای فعالشــدن دوبــاره پارلمان بــود، زمانی برای ازدســتدادن نداریم، موصل و حویجه و مناطق دیگر در آســتانه آزادی کامل هســتند، مســلما با حکومت عراق درباره این مسائل مقابل هم قرار خواهیم گرفت، ممکن است مشکلات فیمابین عمیقتر شود، باید این پروســه را بهدرستی مدیریت کنیم و پارلمان کردستان نیز آخرین تصمیم و موضع را اتخاذ خواهد کرد. یعنی پارلمان کردستان فعال خواهد شد؟ ↙

بله، بدون شــک، اگر این اتفاق نیفتد ما بهعنوان اتحادیه میهنی کردستان وارد هیچ توافقی نخواهیم شــد و مسئولیت شرایط بحرانی کردستان را بر عهده نخواهیم گرفت. قبل از رفراندوم، پارلمان بازگشــایی خواهد شد.

↙ داشــته،این موضــوعاســتدیگری کهکــهدر توافقیدر رســانههاجریان بازتاباست کــه کنند،این تا کرکوکرا چهاندازه بهعنواندرستاقلیمی است؟مســتقلحتیمعرفیگفته میشود یکی از برنامههای سفر شما گفتوگو در این زمینه بود؟

ابــدا، نه توافقی اینچنینی وجود دارد و نه در این ســفر در اینباره صحبتی به میان آمد. ما قبلا ارتباط خیلی خوبی با شــیعیان عراق داشتیم، اما متأسفانه درحالحاضر آنها میان خود دچار اختلاف شــدهاند و اصــلا نمیدانیــم ما بهعنوان کرد با چه کســی در میان شیعیان حرف بزنیم، صدریها نظرات متفاوتی دارند، بدریهــا به همان شــیوه، مجلس اعلا حتی دچار اختلافات داخلی است، ما واقعا دوست داریم جریانــات شــیعی در عمــل متحد باشــند و دیدگاه مشخصی درباره حل مشکلات میان شیعیان و کردها و شیعیان و اهل سنت داشته باشند.

↙ این اختــاف میان کردها نیز وجود دارد، فکر نمیکنید این مسئله بر مسئله رفراندوم تأثیرگذار باشد؟

مســلما، اما پیششــرط رفراندوم این اســت که در کردســتان آشــتی ملی تحقــق یابد، اگــر قبل از رفراندوم آشتی ملی در کردستان شکل نگیرد موفق نخواهد بود، اقداماتی نیز انجام شده و درحالحاضر ارتباطهایــی میان جنبش تغییــر و پارت دموکرات و دیگر جریانها شکل گرفته است. ↙ مناطق مورد منازعه از جمله کرکوک و خانقین و... در رفراندوم چه وضعیتی خواهند داشت؟

ما تصمیم گرفتهایم در ایــن مناطق نیز رفراندوم برگزار شود.

↙ حتــی اگر از طــرف حکومت مرکــزی با این مسئله مخالفت شود؟

حکومت عراق چرا نتوانســت امنیــت کرکوک و خانقیــن و شــنگال را تأمین کند؟ بیش از پنج ســال اســت که نیروهای پیشــمرگه امنیت ایــن مناطق را تأمین میکننــد، چرا در راه حفظ خــاک این مناطق خــون بدهیــم وظیفه اســت، اما رفرانــدوم حق ما نیســت؟ فقط شــعار مهم نیســت، باید با واقعیات نیــز همخوانی داشــته باشــد. چگونــه میتوان در بغداد نشســت و برای کرکوک تصمیــم گرفت، مگر مــا میتوانیم در اربیل برای بصــره تصمیم بگیریم؟ شما امنیت مناطق خود را نمیتوانید تأمین کنید، اگر کردها نبودند که تمام عراق دچار سرنوشت موصل، فلوجه و... میشد.

↙ عــراق روزهای سرنوشتســازی را ســپری میکند، جنگ با داعش رو به پایان اســت و عراق وارد روزهــای جدیدتری خواهد شــد. بهعنوان کســی که تمــام زندگی خــود را وقف مبــارزه و سیاست کردهاید، چه احتمالاتی برای آینده عراق متصور هستید؟

به نظر من، سرنوشــت عراق عربی به دو مسئله مربوط میشــود؛ یکی شیعه، دوم اهل سنت، کردها را از ایــن معادله خارج کنیــم. درحالحاضر ارتباط میان شــیعیان و اهل سنت بحرانی است، اگر این دو بــا هم توافق نکنند، این کشــور چگونه اداره خواهد شــد؟ ارتباط میان ایــن دو در وضعیت بســیار بدی اســت، بااینحــال حکومت مرکزی مشــکلات خود با کردســتان را نیز حل نمیکند، خــب داعش تمام میشود، اما مسئله اینجاست که قبل از ظهور داعش نیز مشکلات عراق بسیار عمیق بود. درحالحاضر کل ساختار سیاســی عراق در معرض تهدید است چون جهت سیاســی این دو و نگاه آنها به مسائل داخلی و منطقهای و جهانی بســیار متفاوت اســت، حداقل اشــتراکات را برای حل مشــکلات میان خود ندارند، هیچکدام نیز دارای شخصیتی کاریزماتیک نیستند که این مشــکلات را حل کند، مانند زمانی که مام جلال طالبانی حضور داشتند، میان شیعیان نیز تجربه قابل اعتنای دولتداری وجود نــدارد، فقط کردها دارای تجربه حکومتداری هستند.

کردهــا رفراندوم را بهعنوان یک اســتراتژی ↙ دنبال میکنند یا تاکتیکی اســت برای رسیدن به یکسری از حقوق خود؟

در درجه اول اســتراتژی اســت، حــق طبیعی و قانونــی کردهاســت، کردهــای الان، کردهای عصر قراردادهای سور و لوزان و الجزایر نیستند، خاورمیانه فعلی نیــز خاورمیانــه آن زمــان و خاورمیانه عصر ســایکس_پیکو نیســت، منطقه و جهــان تغییرات بنیادینی به خود دیده اســت، دولــت ترکیه از 198٤ در پی نابودی پ.ک.ک است، آیا موفق شد؟ در غرب کردســتان، جنگاوران کرد شــجاعترین و موفقترین جنــگاوران روی زمین در مبارزه بــا داعش بودند. ما کردهــا الان دارای بزرگترین لابی در سراســر جهان هستیم، هزاران انســان آزاده در غرب در تلاش برای دفاع از کردها هســتند، قبلا میگفتیــم فقط کوهها، دوســتان ما هستند، اما الان شرایط تغییر کرده است. مــا کردها که در ٢٦ ســال گذشــته سیســتم فدرال داشــتهایم ثابــت کردهایم امنیــت و آرامش منطقه افزایش یافته و مسلما اگر دولت مستقلی باشیم، این امنیت افزایش خواهد یافت. دوستی و ارتباط نزدیک دولت کردســتان و جمهوری اســلامی ایران و دیگر دولتهای منطقه افزایش خواهد یافت، ما ضمانت خواهیم کرد که تمام وظایف همسایگی و دیپلماتیک خود را به بهترین نحو ممکن به انجام برسانیم.

در صــورت عــدم برگــزاری رفرانــدوم و ↙ منتفیشدن مسئله اســتقال، برنامه و نقشه دوم )پان B) کردها چیست؟

برنامه دوم و جایگزین ما این اســت که ماده 1٤0 قانون اساســی عراق اجرا و مناطق مورد منازعه به اقلیم کردستان ملحق شود.

ادامه در صفحه 7

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.