فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق

Shargh - - انديشه - جاناتان ا جیکوبز ترجمه: سیدمحمدعلی تقوی زهره علویراد ناشر: مرکز

همچنین در کتاب حاضر مدخلهای بسیاری وجود دارند که به دیدگاهها، تمایزات و مفاهیــم فرااخلاقی مربوطند. در حقیقت طی قرن گذشــته بســیاری از مهمترین آثار و برجســتهترین بحثهای فلســفی در حوزه اخــلاق، در زمینه فرااخلاق بودهاند یا حداقل شــامل عناصر فرااخلاقی اساســی بودهاند. برای مثال، مباحثه چشمگیری بر سر این مساله وجود دارد که «محمل» ارزش اخلاقی کجاســت. آیا در وضع اموری است که اعمال ســبب پیدایی آنها میشــود یا یک ویژگی ذاتی هر عمل است، یا اینکه ارزش به نحو دیگری موجود اســت؟ در کتاب حاضر مدخلهایی درباره نتیجهگیری و بســیاری دیدگاههای دیگــر در مورد محمل ارزش اخلاقی اختصاص داده شــدهاند. با وجود اینکه افزایش چشــمگیری در توجه فلاســفه به موضوعات هنجاری در قرن اخیر وجود داشته، برخی مســائل کلیدی فرااخلاقی همچنان در کانون دستور کار فیلسوفان باقی ماندهاند. بهعلاوه، در کتــاب حاضر مباحث و مدخلهای فراوانی تحت عنوان «روانشناســی اخلاق» مطرح میشوند. این مباحث موضوعاتی مانند ماهیت و اهمیت اخلاقی خوشــبختی، لذت، احترام به خویشــتن و سســتی اراده را دربر میگیرد. پژوهشهایی درباره حســرت، تسلط بر نفس، شرم، حب نفس و دوستی و... ازجمله دیگر طرحهای روانشناسی اخلاقانــد. همچنین بحث درباره وحدت فضایل در حوزه روانشناســی اخلاق مطرح میشــوند: یعنی بحث در این باب کــه آیا فاعل میتواند به طور کامل این یا آن فضیلت )مثلا شــجاعت( را داشــته باشــد بدون اینکــه فضیلتــی دیگر )مثــل خرد عملــی و عدالت( را هم داراســت. دیدگاهها و بحثهایی که با نفع شــخصی و دگرخواهی یا نوعدوســتی ســروکار دارند هم موضوعاتی در روانشناسی اخلاقیاند. یا بحثهایی درباره نقش احســاس و عاطفــه در داوری اخلاقی و انگیزه اخلاقی نیز در حوزه روانشناســی اخلاقی و فرااخلاق قرار میگیرند. تمام این موارد در کتاب حاضر معرفی و بررسی میشوند. از سوی دیگر، چندین مدخل کتاب «فرهنگ اصطلاحات فلســفه اخلاق» به اموری مربوطند که شاید علم اخلاق در وهله نخســت تاکیدی بر آنها نداشته باشد، با اینحال، از اهمیت درجهاول برخوردارند. ایــن امور به دلیل اهمیتی که برای درک نظریهپردازی اخلاقی دارند، در ســطحی فراتر از ســطح مقدماتی مورد توجهانــد. همین طور در این کتاب برای برخی عناوین که ممکن اســت بهآســانی طبقهبندی نشوند اما یقیناً برای اندیشــه اخلاقی مهم است نیز مدخلهایی وجود دارد. مســاله «بخت» یکی از آنها اســت. چرا که بخت معطوف است به گسترههایی که در آن بر اعمالمان سیطره کامل نداریــم و همچنین از میزان این عدم ســیطره و شــاید به همین دلیل بر ارزشهای اخلاقی یا اهمیت امر اخلاقی اعمالمان کاملاً آگاه نیستیم. از دیگر سرفصلهای مهم کتاب نااخلاقگرایی است. بررسی نااخلاقگرایی میتوانــد به فهم اینکه چه نوع دغدغه یا فهمی باید در فاعلی اخلاقی وجود داشته باشد کمک کند.

درمجموع کتاب حاضر ضمن اینکه میکوشد به خواننده کمک کنــد تا پدیدهها و نظریات اخلاقی را بهتر درک کند، تلاشــی ندارد تا مجموعهای شســتهرفته و فاقد پیچیدگــی از واقعیتها و تعاریف فراهــم کند؛ به نحوی که انگار بناســت کاملاً جــور خواننده را در شناخت و فهم فلسفه اخلاق بکشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.