فلسفه ملال

Shargh - - انديشه - لارس اسونسن ترجمه: افشین خاکباز نشر نو قیمت: 18000 تومان

ملال عمیق براند. لارنس اسونســن که قبلا کتاب «فلســفه ترس» و «کار» از او به فارســی ترجمه شــدهاند در کتاب «فلسفه ملال» با رویكردی میانرشــتهای و با تكیه بر متنهایی از رشتههای مختلف فلســفه، ادبیات، روانشناســی، الهیات و جامعهشناسی و بررسی آرای فیلســوفانی چون ســنكا، کانت، کیرکگور، نیچــه و هایدگر و تحلیل مســائلی همچــون رابطه ملال با رمانتیســم و مدرنیته، کار و فراغــت، و مرگ و زندگی به بررســي ابعاد مختلف مســاله ملال پرداخته اســت. کتاب کوششی اســت برای اندیشیدن دراینباره که ملال چیســت، چه زمانی ایجاد میشــود، چرا چنین است، چرا به آن گرفتار میشویم، چگونه بر ما مستولی میشود، و چرا نمیتوان با نیــروی اراده بــر آن غلبــه کرد. «فلســفه ملال» شــامل چهار فصل اصلی است.

در فصل نخست با عنوان «مساله ملال» شرحی کلی از جنبههای مختلف ملال و رابطــه آن با مدرنیته در آثار متفكران مختلف ارائه میشــود. فصل دوم به بررســي پیدایش ملال در تاریخ اندیشــه و ادبیات از قرون وســطي تا دوران رمانتیك و ملال پسارمانتیك اندي وارهــل میپردازد. فصل ســوم با عنوان «پدیدارشناســی ملال» بر پژوهشهای هایدگر درباره ملال متمرکز اســت و در باب وضعیت حسی یا «حالمندي»، هستیشناســی و هرمنوتیک ملال در فلسفه او توضیح ميدهــد. در فصل چهارم با عنــوان «اخلاق ملال» این بحث مطرح میشــود کــه در برابر ملال چه موضعــی میتوانیم. درماني که برخي فیســلوفان همچون پاســكال براي ملال پیشنهاد ميکردند ایجاد رابطه با خداوند بود. ولي حتي کاهنان معابد کهن نیز ميدانســتند که چنین رابطهاي درمان قطعي درد ملال نیســت و منادیان پیشــامدرن ملال یعني آکدیا به ویژه بر راهبان مســتولي ميشــد و آنها کســاني بودند که زندگي خود را وقف خداوند کرده بودند. اسونسن ماجراجویي رمانتیسم را واکنشي به دنیاي کسالتبار بورژواها و اخلاق کار آنها که جایگزین نگاه مذهبي شده ميداند. او به رمان «لوسینده» فردریش شلگل اشاره ميکند که در آن ثمره این همه فعالیت پوچ و بيقرار چیزي جز ملال انســان نیست. فراغت شلگل هدف دســتیابي به آرامش و آرزوي چنین آرامشي در دنیاي مدرن بود. «این آرمان فراغت شــاید به ظاهر با تلاش رمانتیكها در تعارض باشد، ولي با ماشینوارسازي انسان در جامعه مدرن بورژوا مقابله ميکند» (صفحه 171)

نویسنده در فصل آخر به «تجربه ملال» در بزرگسالي ميپردازد. از نظر او بخشي از اندوه و ملال متافیزیكي که بنیامین از آن با تعبیر ناممكنــي تجربه یاد کرده بود به خاطر اندوه ازدســترفتن کودکي است و ميتوان ازدسترفتن کودکي را ازدسترفتن جهان دانست. تجربه ازدســتدادن کودکي نشانه ازدستدادن دنیاست. ما این دو را با هم اشتباه ميگیریم و همچون کودك به سرگرمشدن و پرکردن توجه خود با چیزهایي «جالب» اصرار ميورزیم. ما نميپذیریم که بــه تدریج باید دنیاي جادویي کودکي را کــه در آن همه چیز تازه و هیجانانگیز است ترك گوییم و براي همین تا ابد جایي میان کودکي و بلوغ معلق ميمانیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.