دهنکجی مکرون جوان به اروپا

Shargh - - جهان - اردشیر زارعیقنواتی

ســفر «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری آمریــکا، در روزهای 13 و 14 جولای به فرانسه که همزمان با روز جشن ملی فرانسه بود، از آن جهت دارای اهمیت ویژه بود که دیدار دو رئیسجمهوری آمریکا و فرانســه دو هفته قبل در جریان نشســت گروه 20 در آلمان )هامبورگ( انجام شــده بود و در ســطوح بالای سیاســی جهان ضروری تلقی نمیشد. از طرف دیگر با توجه به چالشهایی که هماکنون بین واشنگتن با اتحادیه اروپا و همچنین خروج آمریکا از معاهده تغییرات اقلیمی حاصل نشست پاریس )کــوب 21( وجود دارد، ظاهرا انتظار ســردی روابط دو ســوی آتلانتیک میرود. اصولا حضور ترامپ در اروپا به دلایل بسیاری از همین اختلافات و شــیوه زمامداری او چندان مورد استقبال قرار نمیگیرد و حتی دعوت «ترزا می»، نخستوزیر محافظهکار بریتانیا، که نزدیکترین متحد ترامپ در اروپا هســت، هنوز در فضای سیاسی این کشور تلاطمهای سیاسی را موجب شده اســت که انجام آن حداقل تا به امروز بسیار سخت خواهد بود. این در حالی اســت که جمهوری فرانســه همیشــه مدعی دفاع از ســنتهای اروپایی و به ادعای «امانوئل مکرون»، رئیسجمهوری جدید این کشــور، امروز برای پاریس «اولویت اصلی دفاع از اتحادیه اروپایی در مقابل انشــقاق» در درون آن است. رهبران اروپایی ازجمله آقای مکرون در جریان نشســت گروه 20 در هامبورگ به صــورت جمعی و دوجانبه با رئیسجمهوری آمریکا حول مســائل مختلف و مــوارد مورد اختلاف مذاکرات فشــرده و ســختی را انجام دادند و تقریبــا ترامپ همانگونه که آمده بود به واشــنگتن بازگشــت بدون اینکه هیچ نشانهای از تغییر و تجدیدنظر در سیاستهای خود را بروز داده باشد.

ســفر ترامپ به پاریس در چنین فضای بیاعتمادی و ســردی روابط واشــنگتن – بروکســل انجام شــده و اصولا او نیز چنــدان علاقهای به میــراث دموکراتیک جهانی ازجمله تحــولات تاریخی مدرنیته اروپایی و بهویژه شــبهانقلاب «فتح باستیل» تاکنون نداشته است. این دیدار از قبل پیشبینی نشده، اما فارغ از گرایشات شخصی و روابط بین اتحادیه اروپایی و واشنگتن انجام شد و تا حدود زیادی ناشی از فرصتطلبی مکرون برای تثبیــت هژمونی دولت خــود بر این اتحادیه در رقابت بــا آلمان و خانم «آنگلا مرکل»، صدراعظم این کشور، انجام شده است.

بلندپروازیهــای مکرونِ جوان بــرای مطرحکردن نقش کاریزماتیک خود و بهحاشــیهبردن رقیب آلمانی حتی به بهای «خنجر از پشتزدن» به جامعه اروپایی انگیزه اصلی و محور کانونی دیدار ترامپ از فرانســه بوده اســت. این در حالی اســت که حتــی ترامپ در جریــان انتخابات ریاســتجمهوری فرانسه به صورت تلویحی از «مارین لوپن»، رقیب دور دوم انتخابات ریاستجمهوری فرانســه در مقابل مکرون حمایت کرده بود. از طرف دیگر، ترامپ نیز که تقریبا در اروپا بهعنوان یک رهبر منزوی با او برخورد میشــود، گسترش روابط با فرانسه بهعنوان سمبل سیاسی اتحادیــه اروپایی را برای خــود موهبتی میداند کــه در آینده میتواند بزرگتریــن رقیب خود )مــرکل( در این اتحادیــه را تضعیف کند. هر دو رهبــر بدون تردید بر این موضوع واقف بودهانــد و هرکدام به دلایلی در این چارچوب فرضی عمل کردهاند و این زنگ هشــداری برای موجودیت اتحادیه اروپایی و جایگاه آلمان در اروپای بهظاهر متحد است.

اســتقبال ویژه از ترامپ از سوی فرانســویان هیچ نشانهای از اختلاف و حتی کماعتمادی بین دو کشــور نداشــت و تنها اهدای نشــان «لژیون دونور» در این دیدار دوروزه به رئیسجمهوری آمریکا انجام نشد. تمام آن چیزی هم که در کنفرانس مطبوعاتی دو طرف گفته شد؛ ازجمله تأکید بر اختلافنظر درباره معاهده تغییرات اقلیمی، در حاشیه این گفته مکرون مبنی بر اینکه «هیچچیز نمیتواند فرانسه و آمریکا را از هم جدا کند»، به حاشیه رانده شد. حتی نوع استقبال از ترامپ که به جای استفاده از کاخ الیزه این بار در بنای عظیم «آنولید» که علاوه بر موزه ارتش و تأسیســات دیگر، پانتئون نظامی فرانســه محسوب میشود و ازجمله مقبره ناپلئون در آنجــا قرار دارد، خود حامل یــک پیام خاص بود که تأکید بر ارجحیت جایگاه ژئوپلیتیک–نظامی بر موقعیت اقتصادی – سیاســی بوده است. اتفاقا همین موقعیت مکانی برای استقبال از رئیسجمهوری آمریکا نیز بهنوعی فروکاســتن موقعیت آلمان در مقابل فرانسه بود که بازتعریف روابــط محور متفقین در مقابــل قدرت آلمان را در جنــگ جهانی دوم تداعی میکند. برخلاف بسیاری از گمانهزنیها، هماکنون به نظر میرسد برای مکرون بهعنــوان یک نئولیبرال افراطی، بازســازی هژمونی قدرت تضعیفشــده فرانســه و اولویت جایگاه ژئوپلیتیک بر دیگر موضوعات ارجحیت پیدا کرده اســت. همین ایفای نقش رئیسجمهوری بهعنوان «ناجی» دقیقا همان عامل اصلیای اســت که ترامپ را با مکرون پیوند میزند و این دو رهبر برای خود وظایف ویژه و تاریخی قائل هستند که تا حدودی فراتر از جایگاه معمول یک رئیسجمهوری است.

دیدار ترامپ از فرانســه و استقبال بســیار گرم همتای فرانسوی از او، نهتنها در چارچوب یک تلاش اروپایی برای حلوفصل اختلافات اتحادیه اروپایی با واشــنگتن نبوده که بدون تردید در روند دوقطبیکردن درونی همین اتحادیه نیز در آینده مورد استفاده قرار میگیرد. از یک طرف ترامپ ســعی میکند رقیب اصلی خــود آنگلا مرکل را تضعیف و به حاشــیه براند و از طرف دیگر مکرون میخواهد فرانســه را در شــرایط پرچالشی که هماکنون اتحادیه اروپایی درگیر آن اســت بهعنوان یک آلترناتیو بدیل بــا آمریکای ترامــپ پیوند بزند. احتمالا در ذهن مکــرون یک معادله یا پیشبینــی دیگر هم شــده اســت و آن اینکه بریتانیا بعــد از «برگزیت» و انتخابــات اخیر که به کاهش اعتبــار ترزا می انجامید بــهزودی وارد چالشهای زیادی با اتحادیه اروپا و حتی بیثباتی سیاسی از درون خواهد شــد و در این مقطع تاریخی فرانســه میتواند بهعنوان متحد درجهیک آمریــکا در اروپا مــورد توجه رهبران واشــنگتن قرار گیــرد. بدون تردید مکــرون به همان اندازه که میتواند یک فــرد نامطلوب و فرصتطلب باشــد، اما همچنان زیرک هم اســت و احتمالا نگاه تیزبین او در نشست گروه 20 مشــاهده کرده اســت که ترامپ حتی در انزوای پیشبینیشده خود همچنان قادر بــود در دیدارهای دوجانبه تأثیرگذاری بالایی بر روند مذاکرات بگذارد. بعد از این دیدار ترامپ از پاریس، درحالیکه میانجیگری «رکس تیلرســون»، وزیر خارجه آمریکا، که چندان با ترامپ در سیاست خارجی همسو نیست، بلافاصله دولت مکرون نیز درحالیکه یقین داشت فعلا راهحلی برای بحران متشــنج در روابط قطر با دیگر کشورهای عرب خلیجفارس به رهبری عربستان وجود ندارد، «ژان ایو لودریان»، وزیر امور خارجه خود، را روانه منطقه کرد. این میانجیگری از نوع فرانسوی نیز قرار نبود که حاصلی داشــته باشد و این را مکرون بهیقین میدانست اما این سفر برای تثبیت موقعیت در این منطقه و شکلدهی به گسترش روابط با عربستان انجام شده است تا از خوان یغمای عربی همچون ترامپ میوه خود را بچیند. امانوئل مکرون با دعوت از ترامپ فصل تازهای را در روابط پاریس – واشــنگتن کلید زده که فراتر از منافع و جایگاه اتحادیه اروپایی است. او در کنار گسترش روابط با واشنگتن، قصد دارد اهرم قدرتمندی را در مقابل آنگلا مرکل به دست آورد که با تضعیف موقعیت آلمان در این اتحادیه، در آینده خود و فرانســه را در موقعیت برتر بر آمریکا و اعضای اتحادیه تحمیل کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.