از سنگنبشتهها تا صورتگریها

Shargh - - كتاب -

شــرق:

قدمت دوســتی دیرینه و عمیق ایران و چین به بیش از دو هزار سال میرســد. روابط فرهنگی ایران و چین در قرن پنجم میلادی چنان توسعه یافت که این دوره را «عصر طلایی» فرهنگ و ادب ایران در چین دانســتهاند. زبان و ادب فارسی در چین بســیار رواج داشته و مشترکات فراوانی میان فرهنگ ایران و چین در حوزه فلســفه، هنر و ادبیات دیده میشود اما شناخت مردم دو کشور از ادبیات معاصر و تحولات ادبی که در قرن بیســتم رخ داده، اندک است. بهدعوت مرکز فرهنگی شهرکتاب و مؤسســه نمایشــگاههای فرهنگی ایران، هیئتی از انجمن نویسندگان چین در روز پنجشنبه پنجم مرداد در نشستی حضور یافتند. محمدخانی، معاون فرهنگی و بینالملل شــهرکتاب، به پیشینه روابط فرهنگی میان ایران و چین اشاره کرد: «درباره روابط فرهنگی ایران و چین بسیار نوشته و ســخن گفتهاند؛ از عصر درخشــان فرهنگ ایران در چین، از چگونگی ورود اسلام به چین، از خاندان بزرگ ایرانی در سرزمین چین، از نگارگری در ایران و چین، از هنر ســفالگری و چینیسازی در ایران و چین، از تاثیر ایرانیــان بر معماری چیــن، از کارنامه ایرانیان عهد باســتان در چین از دهکده پارســی در جنوب چین و از سنگنبشتههای فارسی در چین. در صد سال گذشته هم آثار کلاسیک فارسی به چینی ترجمه شده و آثاری از ادبیات و حکمت و تاریخ چین به فارسی. اگرچه آثاری که از فرهنگ و تاریخ و هنر و اندیشه چین به فارسی ترجمه شده بیشتر از آثاری است که از ادبیات و فرهنگ ایران ترجمه شــده است اما در حوزه ادبیات معاصر و تحولات ادبی در پنج دهه گذشــته در دو کشــور آثار اندکی به هر دو زبان ترجمه شده است.» لی ای مینگ، رئیس دفتر انجمن نویسندگان و منتقد ادبی چین نیز گفت: «ایران یکی از کشورهای متمدن جهان است که اشعار کلاسیک برجستهاش در ادبیات جهان، جایگاه بسیار مهمی را اشــغال کرده. شاهکارهای جاودان شاعران نامداری همچون فردوسی، خیام، ســعدی، حافظ و... به زبانهای مهم دنیا ترجمه شده که توجه و تحسین بسیاری از علاقهمندان ادبی سراسر جهان را برانگیخته است.» و به «گلســتان» ســعدی اشــاره کرد. او درباره چین معاصر نیز گفت: «بعد از ورود به قرن بیســتم، ادبیات مدرن چین هرســاله حدود پنجاه هزار کتاب منتشــر میکند، چیزی بالغ بر نهصدهزار شعر در مجلههای ملی به چاپ میرســد و حدود صد هزار رمان آنلاین در اینترنت منتشر میشود. همزمان بسیاری از آثار ادبی خارج از کشور نیز معرفی، ترجمه و منتشــر میشوند تا ســطح دانش و آگاهی علاقهمندان به مطالعه را غنیتر کنند. از آنجایی که نوینسازی چین همگام با سرعت جهانی بوده، مکتبهای رمان نویــن خارجی منجر به تولید آثاری مثالزدنی شــده. در بازگشت به ســنتهای ادبی، هنری، فرهنگ سنتی چینی موردتوجه قــرار گرفته و همین بداعت و دگرگونی موجب ایجاد جریانی تازه شــد. نویســندگان چینی جایزه بینالمللی ادبی بســیاری را بردهاند و ادبیات نوین چینی روزبهروز تبدیل به قدرتی برای دگرگونی ادبیات جهان شده و میتوان گفت که چین بیشک یکی از کشورهای بزرگ در زمینه ادبیات اســت اما بهدلایلی چون فرهنگ و زبان متفــاوت، آثار ادبی مدرنی که در دســترس عموم مردم جهان باشــد بسیار کم اســت.» فوشیو یینگ، رماننویــس چینی، دربــاره وضعیت رمان معاصر چیــن، چنین گفت: «نویســندگان چینی در دهه هشتاد قرن بیستم میلادی، از فرهنگ غرب تاثیرات عمیقی پذیرفتند. در ســالهای اخیر همراه توســعه برقآسای جامعه چین، نویسندگان چینی موقعیتشان دستخوش تغییرات زمانه شــده بود. آنها داســتانهای چین جدید را با توجه به فرهنگ سنتی و با اســتفاده از روشهای منحصربهفرد زیباییشناسی مردم چین، روایت کردند. ویژگی رمانهای چینی، داشــتن حس تاریخی اســت. بسیاری از نویسندگان چینی، خود را وقف توصیف تجارب چین قرن بیستم کردند. آنها به کرات از تاریخ انقلاب چین و جریان نوینسازی نوشتند و تجارب پیچیده مردم چین را در عصر نوین بیان کردند.» لیشائو جون، شاعر شعر معاصر چین را در یک بازه چهلساله به چهار دوره تقسیم کرد و گفت: «دوره نخست، دورهی شعر مبهم است که پایه اصلی مطالعات خارجی اســت و ترجمه شــعر در این دوره رایج شده است. شعر مبهم پیدایش یک نوع جریان جدید شعری در دوره بعد از انقلاب بزرگ فرهنگی است که در جســتجوی خصلت فردی، خودجویی و دعوت حقیقت و کمال و بازگشــت طبیعت انســانی است و دارای روح روشــنگر نیرومند، فکر انتقــادی و آگاهی از عصر اســت که یک نوع روش جدید بیان شــعر و جستجوی زیباییشناسی است. در دوره دوم، شعر در جستجوی ریشهها و ســنتهای درونی است. دوره سوم، دوره اساسی طرح شعر نام دارد. این مرحله کندوکاو در درجــات پایینتر و نزدیکی به طبیعت و پرکردن پایههای شــعر است. از نشــانههای این دوره ظهور شاعرانی از طبقات پایین و شکوفایی شــعر محلی است. مرحله چهارم، مرحلهی جدیدی اســت که من پیدایش سریع آن را پیشبینی میکنم و آن را مرحله روبه پیشــرفت مینامم. در این دوره شاعران بزرگی پدید میآیند.» یوگویلی، مدیر گروه زبان و ادبیات فارســی دانشــگاه مطالعات زبانهای خارجی پکــن، نیز به ترویج اهمیت فردوســی در چین و ترجمه چند کتاب برای انتقال روح فردوســی به فرهنگ چین اشاره کرد و گفت که سالهاست بههمت رایزنی فرهنگی مراســم بزرگداشت فردوسی در دانشگاه چین برگزار میشود.

دکتــر الهام میرزانیــا، درباره تاریــخ ادبیات چین گفــت که با متون فلسفی آغاز شده که در ایران بارهاوبارها چاپ شدهاند. در کتاب «اشعار مقدس»، اشــعار محدوده پانصدســالهای را که در شــمال چین سروده شــدهاند، جمعآوری شــده و کتاب دیگر هم که «اشعار چو یوان» است که هیچکدام از این کتابها به فارســی ترجمه نشدهاند. آزاده باقری، به مواجهه خود با فرهنگ چینی پرداخت: «اولین کار مشترک ما با یوگویلی ترجمه «تاریخ ادبیات چین» از زبان چینی به فارسی بود. در مسیر ترجمه این کتاب بهقدری تشــابهات فرهنگی و ادبی بین ایــران و چین دریافت کــردم که بعد از آن به مطالعات تطبیقی پرداختم.» دکتر مهدی محبتی به وامگیریهای فرهنگ ایران از فرهنگ چین اشاره کرد و گفت که چین از چند جهت برای ما اهمیت دارد، از جهت تاریخی و همچنین از جهت اسطورهای همیشــه پیوندهای مهمی میان ما بوده است. «ادبیات ما پر است از واژگانی چون مشــک ختن، بت چین، چین و چگل، آهوی چین، کیمیا و جادو و استعارات بسیاری از این فرهنگ وارد ادبیات ما شده است. هرجــا در فرهنگ ما صورتگر و صورتگری میآید به چین ربط دارد. چین بهلحاظ تاریخی و مدرنبودن دنیا را همیشه در قبضه داشته. شاید بیش از ده درصــد ادبیات ما در حوزه صورتگریهــای تصویری مرهون چین است که تا امروز ادامه یافته.»

علیاصغر ســیدآبادی دربــاره اهمیت تبادل ادبــی در زمینه ادبیات کودک با نویســندگان چینی گفت: «درباره بــازار کتاب چین اطلاع زیادی ندارم اما به نظر میآید که آنجا هم تمام بازار در قبضه چند ناشر بزرگ اروپا باشد. این باعث شده که از شناخت فرهنگ و کشورهای دیگر محروم شویم.» دکتر ابوالقاسم اسماعیلپور نیز به ارتباطش با ملت چین اشاره کرد که از ۲۰۰۴ آغاز میشود، زمانی که در دانشگاه بینالمللی شانگهای دو سال تدریس میکرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.