ایران، تهدیدات منطقهای و جهانی

Shargh - - يادداشت - فریدون مجلسی تحلیلگر روابط بینالملل

تهدیدهــا و رفتارهــای ضدایرانی ترامپ در این مــدت کوتاه فقط توانســته بر احساس خشــم مردم ایران بیفزاید و جز عدهاي معدود، بقیه ایرانیان از رفتارهای نابخردانه ترامپ آزردهاند، اما این احساسات موجب نشــد که در انتخابات به افراطیون رأی بدهند. این احساسات مشوق مردم به رأیدادن به کاندیدای اعتدالی و پیرو عقلانیت بود که به ترجیح منافع ملی ایران و ایرانیان و دوریگزیدن از جنگ اندیشیدند. مردم میدانند هرگونه تأخیر در تأثیرگذاری کامل برجام حاصل برخی عملکردهــا و شــعارهای نابهنگام و خنثیکننــده افراطیون و برخی تندروهای داخلی بوده اســت. ضمنا بــا توجه به بیمی که تندروهای داخلــی در دل آنها انداختهانــد، آنها نگران هرگونه ســرمایهگذاری و توســعه روابط بانکی و تجاری هســتند. معلوم نیســت شعارهای تند تا چه اندازه واقعیت داشــته باشــد، زیرا آنهایی کــه برجام را بد میدانند، آگاه هستند که کلید ابطال برجام در دست ایران است؛ کافی است سامانه پایش سایتهای هســتهای را خاموش کنند، بلافاصله برجام خنثی میشــود و آن قطعنامههای شورای امنیت )معروف به کاغذپاره( به قوت اجرائی خود بازمیگردند. اینها فراموش کردهاند که پس از آن دوران بدون پاســخگویی و ناپیدای 700 میلیارددلاری نفتی، صادرات نفت ایران به یکســوم کاهــش یافت و رو به تحریم و قطع کامل میرفت. اکنون که آن صادرات سهبرابر شده، صادرات و تولیدات پتروشیمی و صنایع دیگر به آن افزوده شده و بهای نفت هم نسبت به بهای کف که به هر بشــکه زیر 30 دلار رسیده بود، تقریبا دوبرابر شده است، به هوس افتادهاند دوباره بر سر خوان نعمت بازگردند. فراموش کردهاند «کین همه در سایه برجام بود». برای آنان نه منافع ملی مهم اســت و نه دیپلماسی و مبارزه با شــخص یا مجموعه. آنها خواهان دســتیابی به دولت، منابع آن و حذف نهادهای نظارتی مانند سازمان برنامه و آزادی عمل کامل هســتند. سیاســت خارجی دولت روحانی بهطوریکــه تاکنون نشــان داده، مبتنیبر تشــنجزدایی و بهاصطلاح «متانت» در عرصه بینالمللی بوده اســت. آنان توانســتند ایران را از انزوا و روابط محدود با کشــورهایی مانند نیکاراگوئه و ونزوئلا ]بالقوه ثروتمند و به فقر کشیدهشده[ و کومور و بورکینافاسو و جیبوتی، آنهم به بهای خرید دوســتی به بهای گزاف به روابط با کشــورهای واقعی جهان بازگردانند که میتواند برای ایران حضور و مشارکتی بینالمللی در حدود شــأن کشــور به ارمغان آورد که متضمن منافع ملی است. طبیعتا رقبا با آن مخالفت خواهند کرد و انواع ابزار سیمایی و صدایی لازم را هــم در اختیار دارند، اما مــردم قاعدتا منافع ملی را بر آنگونه بهانهها ترجیح میدهند.

مردم در مســائل مهــم و بینالمللی از عقلای خودشــان تبعیت میکنند. ایران سههزار سال تاریخ سیاسی و روابط بینالمللی داشته، از جنگها آســیب دیده و از صلح و سازگاری منتفع بوده است. مردم قاعدتــا طرفدار نگرش عقلانــی؛ یعنی حضــور محترمانه در عرصه جهانــی و بهرهمندی از صلح و تعامل و مذاکره و دفاع از منافع ملی در مقابل همه کشورها هســتند که معنای استقلال واقعی است و از دوریگزینی و ســتیزهجویی بیزارند. تن به تحریــم و محدودیتدادن درواقع تضعیف استقلال است. هنوز دستاوردهای برجام جز در برخی حوزهها روشن نشده و نیاز به هماهنگی نهادهای مختلف کشور ایران دارد تا بدون هرگونه قیدوبند و شــرط غیرمتعارف بتوان با دنیا روابط پولی، مالی، فرهنگی و سیاسی داشت. باید دلایل محدودیتها بررسی و بر سر آن مذاکره و تعامل شود.

باید مســائل منطقــهای را هم مدنظر قرار داد. کشــور عربســتان ثروتمند اســت و رو به قرن بیســتویکم و پشــت به قرن یکم دارد. قرن بیســتویکم با حکومت آمیخته با مالکیت خانوادگی سازگاری نــدارد و حکومت قــرن یکمی با این ثــروت و جمعیت 30میلیونی و جاهطلبیهای توســعه علمی و صنعتی و رسیدن به «مرزهای تمدن بزرگ» با هدف اعلامشــده 2030 ناسازگار است؛ یعنی تزلزلی کارساز که دیگران؛ یعنی دوســتان غربیشــان هم میدانند. بقیه کشورهای منطقــه، هــم ملاحظــه این بــرادر بــزرگ را میکنند و هــم نگران برتریطلبــی اربابانه آن هســتند و هرکدام با آن کشــور و ادعاهایش ســوابقی دارند. عربســتان در آغاز جنگ یمن در 13 ماه قبل نمایشی از اتاق تبلیغات جنگ؛ ماننــد کاریکاتوری از اتاقهای جنگ آمریکایی در عملیات کویت و عراق با همان یونیفرمهای آلاپلنگی و نقشــهها و نوراندازی لیزری و شعارهای شتابزده به راه انداخت، با این توهم که در مدت چند روز کلک کار را میکند. کشورهای کاسبکار همسایه هم در رودربایســتی چندماهی تحمل و در زیانها مشارکت کردند. اکنون ترجیح میدهند دنبال کار خودشــان بروند و رهین منت و پاسخگوی خواستههای بعدی عربستان هم نباشند. کشورهای پیرامونی اتحادیه قبایلی عربستان، همگی آمیختگی شدید و قدیمی فرهنگی و مذهبی با ایران و ایرانیان دارند و مایل به برهمزدن این تعادل هویتی خودشان نیز نیستند و به آینده و تحولات آن نیز میاندیشند. روسیه نیز باید بسیار بکوشد تا در میان ایرانیان اعتمادسازی کند! روسیه در اوکراین امتیازی به اروپا و غرب داد و میخواهد امتیاز کریمه و شرق اوکراین را تثبیت و تحریمها علیه خودش را لغو کند. ایران و روسیه بهعنوان دو همسایه بزرگ و ثروتمند حق دارند با یکدیگر روابط گسترده اقتصادی، صنعتی و گردشــگری داشته باشند، اما جز گردشگری ایرانیان، از روی ناچاری، بقیه حرفها مربوط به آینده است.

باید با دیپلماســی توانمنــد، رژیم اســرائیل را ملتــزم به رعایت مصوبات سازمان ملل و خصوصا قطعنامههای شورای امنیت، مانند قطعنامه 242 درباره الزام به خروج اســرائیل از سرزمینهای اشغالی بعــد از جنگ 1967 و همچنین قطعنامه اخیر شــورای امنیت درباره قانونینبودن خانهســازی در ســاحل شــرقی رود اردن و اصل الزام اســرائیل به پذیرش نظام دو دولتی و نیز پرداخت غرامات و خسارات به فلســطینیانی کرد کــه حقوق و منافــع آنان بر اثر اشــغالگری و تجاوزات اســرائیل آسیب دیده است؛ درســت به همان روال که آنها از آلمان غراماتی ســتاندند. جنگ و ستیز و زندگی موقت مادامالعمر در اردوگاههــا باید پایان یابد و صلح نیز بهایی دارد. مســئله در درجه نخســت میان فلسطینیها و اسرائیلیان اســت و سپس میان جامعه کشورهای اسلامي و اسرائیل. اســرائیل به دنبال بهانههایی است که ایــن قطعنامهها را نقض کند، به بهانه دفاع از موجودیت خود زیر بار آن نمیرود و خود را مشمول مجازاتهای اجرانکردن قطعنامههای مزبور نمیداند.به همین دلیل دولت اعتدالي را برنميتابد، زیرا دولت اعتدالی با حمایــت از قطعنامهها و همراهی و همصدایی با جامعه کشــورهای عربی در تعاملی حقوقی و قانونی، آن کشور را در موضع تدافعــی و ملزم به اجــرای قطعنامهها و پذیــرش غرامات و تحمل مجازاتها قرار میدهد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.