مسیر تعامل با جهان

Shargh - - يادداشت -

توافق هســتهای ایران با قدرتهــای جهانی که در دولت یازدهم به دســت آمد؛ اگرچه نقطه عطف بزرگی در دیپلماســی جمهوری اســلامی به شــمار مــیرود؛ امــا کارنامه حســن روحانی در سیاســت خارجــی، دســتاوردهای بزرگ دیگری هم داشــت. دســتاوردهایی که هرکدام میتوانــد بهتنهایی برگ برندهای در ارزیابی عملکرد دستگاه سیاست خارجه دولت او به شمار رود؛ آنهم در شرایطی که روحانی دولت را با فهرســت بلندی از درهای بسته تعاملات بینالمللی تحویل گرفته بود.

در ارزیابــی بخشــی از این دســتاوردها میتوان ســفرهای خارجی رئیسجمهوری را در مقایســه با ســفرهای رئیس دولتهای نهم و دهــم بازخوانی کرد؛ به طوری که درهای بسته جهانی در هشت سال پیش از 92، راه دشــواری را برای دیپلماســی ایرانی ترســیم کرده بــود؛ اما رویکارآمدن حســن روحانی از همــان ابتــدا نوید گشــایشهایی در ایــن عرصه را مــیداد. اســتقبال مقامهای کشــورهای جهان از ریاستجمهوری او، در همان مراسم تحلیف در سال 92 خودش را نشــان داد که مقامهای بلندپایه حدود 60 کشــور در آن مراسم شرکت کردند و نشان میداد روابط بینالمللی ایران میتواند مانند سالهای پیش از 84 روند بهبودی را طی کند.

دولت اصلاحات و طرح گفتوگوی تمدنها وجهه بینالمللی ایران را تا ســطح گســتردهای ارتقا دهد که این مســئله در ابعاد دیگری هم تأثیرات خود را نشان داد؛ بــه طوری کــه ســال 81 اتحادیه اروپا ســازمان منافقین را در فهرســت گروههای تروریستی گنجاند و هرچه بیشــتر آنها را منزوی کرد؛ اما بــا رویکارآمدن احمدینژاد، سیاست تجدیدنظرطلبانه با جهان خارج، در برهــمزدن نظم حاکم بر نظــام بینالمللی و ایجاد نظم جدید در پیش گرفته شــد و اتحادیه اروپا در دوره 1384 تا 1392 روابط سیاسی و اقتصادی خود با ایران را به شکل بارزی کاهش داد.

کشــورهای اروپایی در ســال 1387، تحریمهایی را از ســوی وزیران کشاورزی و صید کشــورهای اروپایی علیه ایران به تصویب رساندند. در این بیانیه، تحریمها شــامل اعطای وام، ضمانتهای بازرگانی و بیمه برای صادرات میشــد و این تنها بخشی از تحریمهایی بود کــه هر روز بر آن اضافه میشــد؛ اما بــا رویکارآمدن دولت یازدهم ورق برگشــت. 25 شهریور 1392، دیوان دادگستری اروپا تحریم شــرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی و 17 شرکت دیگر را باطل کرد.

حســن روحانی پــس از محمــد خاتمــی، دومین رئیسجمهــوری بود کــه طرحی را به ســازمان ملل میبرد. او در اولین حضورش در نیویورک با دســت پر به آنجا رفت و طرح «جهان عاری از خشونت» را ارائه کرد. این در حالی بود که سفرهای محمود احمدینژاد به نیویورک برای شرکت در اجلاس سازمان ملل بیش از آنکه دستاوردی برای کشور داشته باشد، به سفرهایی خانوادگــی تبدیل شــده بود؛ به طوری کــه در آخرین سفرهایش به نیویورک درخواســت 160 ویزا از آمریکا داده بود و در نهایت 120 ویزا صادر شــد. در آن سفرها همســر و فرزندان بســیاری از دولتمردان احمدینژاد او را همراهی میکردند. ماجرای ســفرهای خانوادگی احمدینژاد و وزرایش به نیویورک، از ســوی کمیسیون اصل 90 مجلس وقت مورد پیگرد قرار گرفت.

احمدینــژاد اگرچــه علاقــه زیادی به ســفرهای خارجی داشت و در هشــت سال حضورش در دولت، 119 ســفر خارجی رفــت؛ اما جای دعوت کشــورهای بزرگ از او در این ســفرها خالی اســت. او در هشــت ســال از ســوی هیچ مقام اروپایی دعوت نشد؛ معدود ســفرهایش به اروپا هم نه به دعوت شخصی که برای شــرکت در اجلاس بود، یک بار برای حضور در اجلاس خواروبار جهانی، فائو، در ایتالیا یا ســفری برای حضور در اجلاس ضدنژادپرستی دوربان در سوئیس، اجلاسی که احمدینژاد تنها رئیسجمهوری میهمان بود. او در سفر دوروزه خود به ایتالیا نتوانست با برلوسکنی و پاپ دیدار کند؛ اما در میان ســفرهای خارجی او میتوان به زیمبابــوه، اوگاندا، موریتانی، بنین، نیجر و البته هشــت سفر به ونزوئلا اشاره کرد.

امــا در دولــت یازدهــم بود کــه پس از 16 ســال رئیسجمهــوری ایران در ســفری رســمی و با دعوت همتایــان اروپایــی خــود راهــی رم و پاریــس شــد. حســن روحانی پس از ســیدمحمد خاتمــی، دومین رئیسجمهــوری، در دو دهــه اخیــر بــود کــه عازم پاریس شــد. او بــا فرانســوا اولانــد، رئیسجمهوری فرانسه، دیدار داشــت و توافقهای بزرگ اقتصادی نیز دستاورد ســفرش بود. روحانی در ایتالیا نیز با استقبال بیسابقهای روبهرو شد. اگر احمدینژاد در سفرش به ایتالیا نتوانســته بود حتی یک دیدار رسمی با مقامات آن کشور داشته باشــد؛ اما حسن روحانی ضمن دیدار با نخستوزیر و رئیسجمهوری ایتالیا، امضای 14 سند همــکاری به ارزش 20 میلیارد یورو میان دو کشــور را هم در کارنامــه خود ثبت کرد. روحانــی همچنین در واتیکان با پاپ نیز دیدار کــرد، دیداری که احمدینژاد هرگز موفق به آن نشده بود.

سفرهای خارجی روحانی به کشــورهای تأثیرگذار در عرصه بینالمللی از یک ســو و ترافیک سنگین سفر هیئتهــای خارجی بــه ایران از ســوی دیگر، حکایت از دوره جدیدی در روابط خارجی جمهوری اســلامی داشــت. این مهم حاصل سیاســت هوشمندانه دولت یازدهــم در عرصــه بینالمللــی بود که توانســت در روزهای پرتلاطم مناقشــات بینالمللــی و منطقهای، رویکرد تخاصم نسبت به دنیا را با سیاست گفتوگو و تعامل جایگزین کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.