بهانهجوییهای ترامپ علیه ایران

Shargh - - صفحه اول - کوروش احمدی کارشناس روابط بینالملل

در چند روز گذشته برخی از مقامات آمریکایی بدون ذکر نام و یک عضو مؤثر سنای آمریکا، اظهاراتی درباره احتمال اصرار دولت ترامپ بر انجام برخی بازرسیها از بعضي مراکز نظامی ایران از سوی کارشناسان سازمان بینالمللی انرژی اتمی مطــرح کردهاند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که دولت ترامپ چارهای جز تأیید پایبندی ایران بــه برجام را برای دومین بار ندید و گفته شد ظاهرا ترامپ با این شرط با اعلام پایبندی موافقت کرده اســت که در نوبت بعدی، یعنی مهرماه، مقامات اجرائی بهانهای برای اعلام پایبندنبودن ایران به برجام بــرای او فراهم کنند. این امر بهتنهایی دو نکته را ثابت میکند: نخســت اینکــه دولت آمریکا تنها بر اســاس ایدئولوژی و اهداف سیاســی در پــی برخورد با برجام اســت و نه بر اساس واقعیات عینی. این بهخودیخود امر مهمی اســت و بهعنوان نقطه ضعف بزرگی برای دولت ترامپ ثبت خواهد شد. دوم اینکه اثبات میکند برخــی ادعاها مبنی بر نقــض برجام از ســوی ایران، ازجمله موارد مندرج در نامه 11 جولای چهار ســناتور آمریکایی، بیپایهتر از آن است که دولت آمریکا بتواند روی آنها بــرای اعلام پایبندنبودن ایران حســاب کند. دولت ترامپ امیدوار اســت؛ اولا مقامات و کارشناسان آژانــس بینالمللی انرژی اتمی با درخواســت از ایران برای انجام بازرســی از برخی مراکز نظامی کشورمان موافقت کنند و ثانیا ایران چنین درخواســتی را رد کند و در ایــن صورت، آمریکا بهانــه لازم را برای خودداری از تأیید مجدد پایبندی ایران به برجام، به دســت آورد. از طرفی، فرض آنها این اســت کــه موافقت احتمالی ایران با اینگونه بازرســیها، بــه ترامپ امکان خواهد داد تا مدعی شــود امنیت ملی آمریکا را ارتقا بخشیده و بهاینترتیب، بتواند پایگاه اصلی رأی خود را در داخل آمریکا راضی نگه دارد. از قول مقاماتی که در نشســت کمیســیون مشــترک در وین در هفته گذشــته حضور داشتهاند، گفته شــده توماس شانون، یکی از معاونان وزیــر خارجه آمریکا که در رأس هیئت آمریکایی در آن نشست شــرکت کرده بود، ایده بازدید از مراکز نظامی ایران را با اعضای اروپایی این کمیسیون در میان گذاشته است. باب کورکر، رئیس کمیســیون سیاست خارجي ســنای آمریکا نیز در 26 جولای در مصاحبهای گفت: آمریکا در تلاش است تا از طریق درخواست «دسترسی بــه تأسیســات مختلف در ایــران به نحــوی رادیکال برجــام را اعمال کند». وی ادامــه داد: اگر ایران با این امر مخالفت کند، در آن صورت ایران مقصر فروپاشــی برجام خواهد بود و نه آمریکا. «میخواهیم متحدان ما با ما بمانند ». مصاحبه اخیر ترامپ با والاستریتژورنال نیز میتوانــد به نوعی در این رابطه باشــد. وی گفت: «وقتــی نوبــت 90روزه بعدی فرا برســد، فکر میکنم آنها ]ایران[ پایبنــد نخواهند بود».ظاهرا دوایر مربوطه در آمریکا، اکنون مشــغول بررســی تفاســیر مختلف از بندهای مربوط به «دسترســی» در برجــام و نیز در توافقنامهای که ایران به طور جداگانه با آژانس امضا کرده و نیز مورد قبلی هستند تا ببینند چطور میتوانند مسئله دسترســی به سایتهای نظامی ایران را مطرح کنند. مورد قبلی دو ســال قبل و در ارتباط با بنبســتی است که درباره مسئله «دسترســی» به پارچین ایجاد شــد که در نهایت به مصالحهای انجامیــد که در آن، نمونهگیری محیطی از سوی کارشناسان ایرانی و تحت نظارت خارج از محل کارشناسان آژانس صورت گرفت. دسترسی آژانس به ســایتهای نظامی ایران، یکی از مناقشهبرانگیزترین بخشها در مذاکرات دوساله درباره برجام بــود. بخش مربوط به این موضــوع، در برجام بسیار پیچیده بوده و مشخصکننده روندی دشوار است که خوشــبختانه تا حد ممکن منافع ایران در آن لحاظ شــده اســت. مطابق بخش مربوطه در برجام، بازدید کارشناســان آژانس از اماکنی که تحت قرارداد پادمان یا پروتکل الحاقی بهعنوان محل فعالیتهای هستهای اعلام نشدهاند، موکول به ارائه شواهد و دلایل متقنی به آژانس است که نشاندهنده موجهبودن نگرانی کشور درخواستکننده باشد. اگر توضیحات ایران موجب رفع نگرانی آژانس نشود، آژانس میتواند درخواست بازدید از چنین مکانهایی را مطرح کند، مشروط بر آنکه دلایل درخواست دسترســی و اطلاعات مربوطه را در اختیار ایــران بگذارد. در چنین صورتی، ایران میتواند راههای جایگزین را برای رفع نگرانی آژانس پیشــنهاد کند. اگر در 14 روز این راههای جایگزین مؤثر نشوند یا طرفین به توافق نرســند، کمیسیون میتواند با حداقل پنج رأی از هشــت رأی اعضای کمیسیون برجام، درباره نحوه رفع نگرانیهــای آژانس تصمیم بگیــرد و راهحلی را ارائه کند. با توجه به اینکه دولتی که خواســتار بازرســی از یک محل غیرهستهای میشود، باید مستنداتی در تأیید ادعایش ارائه کند، نقش سازمانهای اطلاعاتی در این رابطه نیز پررنگ خواهد بود. این ســازمانها در آمریکا قاعدتا از ســوی عناصر تندرو دولت ترامپ برای ارائه شــواهدی که حاکی از فعالیتهای خــلاف برجام در سایتهای نظامی ایران باشد، تحت فشار قرار خواهند گرفت. اگرچه مثلا ریاست سیاسی سازمان سیا بهشدت گرایشــات ضدایرانی دارد؛ اما عناصــر حرفهای در این ســازمانها نمیتوانند بهراحتی با این ریاست سیاسی کنار بیاینــد؛ خاصه آنکه تجربه عــراق و اثبات پوچی ادعاهای آنها درباره ســلاحهای کشــتار جمعی عراق در زمان صدام، همواره در پس ذهن این ســازمانهای اطلاعاتی ســنگینی میکنــد. آیا آژانس و کشــورهای اروپایی به اضافه چین و روســیه، میپذیرند خود را با دســتور کار و برنامه زمانی آمریکا تطبیــق دهند و به نحوی با دولت ترامپ همکاری کنند تا در ضربالاجل بعــدی برای تأییــد پایبندی ایــران، یا هر زمــان دیگر، مقصود دولــت ترامپ تأمین شود؟پاســخ به احتمال زیاد مثبت نیســت. دیگــر طرفهای برجــام و بهویژه آژانس، بعید اســت حاضر شــوند خود را با دستور کار ماجراجویانه ترامپ تطبیق دهند.اگر آژانس برای انجام بازرسی از یک سایت نظامی اصرار کند و نتواند دلیلی حاکی از وقوع خلافی بیابد، اعتبارش بهعنوان یک نهاد بیطرف بینالمللی لطمه خواهد دید و دستش برای بازرسیهای آتی بسته خواهد شد. فقط یک احتمال را نباید از نظر دور داشــت و آن اینکه ســه کشور اروپایی در چارچوب معادلات مربوط به روابطشــان با آمریکا، بپذیرند امتیازی به واشنگتن بدهند. با این تصور که یک بازرسی احتمالی از یک مرکز نظامی در ایران، درهرحال ضرری برای آنها نخواهد داشت؛ یعنی یا دولت ترامپ بیــش از پیش بیاعتبار خواهد شــد یا فعالیتی خلاف برجام در ایران کشــف خواهد شد که در هر دو صورت، ضرری برای دیگر طرفهای برجام نخواهد داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.