چشمانداز افتتاح خط لوله دامغان- ساری

Shargh - - اقتصاد - دالغا خاتين اوغلو*

ایــران در روز سهشــنبه، دهــم مــرداد، خــط لوله ۱7۰کیلومتری دامغان - ساری را افتتاح کرد.

ظرفیت اسمی این خط لوله کمی بیشتر از ۱۴ میلیارد مترمکعب در سال عنوان شده اســت؛ اما برای رسیدن به این ظرفیت نیاز به نصب ایســتگاههای تقویت فشار در مســیرهای مختلف از پارس جنوبی تا شــرق تهران )خــط لوله دوم سراســری( و از آنجا تــا دامغان )خط لوله شمال، شمال شرق( و نهایتا مسیر دامغان- ساری اســت. البته در مسیر شــرق تهران- دامغان هماکنون کمپرســورهایی در حال نصب اســت؛ اما در کوتاهمدت نیاز به ایســتگاههای تقویت فشــار بیشتر و در بلندمدت نیاز به خط لوله سراســری جدید وجــود دارد تا مناطق شمال و شمال شرق ایران از نعمت گاز برخورداری کامل داشــته باشــند. فعلا ایران با افتتاح خط لوله دامغانســاری، گامی بزرگ در راســتای تأمین گاز مناطق شمال شرق بدون اتکا به واردات گاز ترکمنستان برداشته است. ترکمنســتان از ژانویه سال جاری )زمستان سال گذشته( صادرات گاز به ایران را متوقف کرد. این کشور در سال ۹۴ حدود ۹ میلیارد مترمکعب گاز و در ســال گذشته حدود شش میلیارد مترمکعب گاز تحویل ایران داد؛ اما بدهی معوق ایران از اواخر دهه گذشــته و دوران تحریمها که ترکمنستان رقم آن را ۱.٨ میلیارد دلار عنوان کرده است )این رقم مورد قبول ایران نیســت( باعث شد که دولت عشــقآباد اقدام به قطع تحویل گاز کند که برای هر دو کشور زیان داشت.

برای ترکمنســتان از این نظر زیان داشــت که روسیه دو ســالی است که خرید گاز از این کشور را متوقف کرده و چین فعلا تنها مشــتری گازی ترکمنســتان اســت که ســالانه کمتر از ۳۰ میلیارد مترمکعب گاز از این کشــور وارد میکند؛ اما بخش اعظم این گاز در حقیقت یا سهم شــرکتهای چینی از گاز تولیدی ترکمنســتان است که به خاطر عقد قراردادهای مشــارکت در تولید مالک آن هســتند یا اینکه به خاطر وامهای کلانی که این کشــور از چین دریافت کرده، بخشــی از مبلــغ گاز صادراتی از بدهیهای دولت عشــقآباد کسر میشود. به یاد داشته باشیم که ترکمنستان نفت چندانی برای صادرات ندارد و تقریبا کل امید کشــور به درآمدهای گازی است. قطع صادرات گاز برای ایران نیز زیانبار بود؛ چراکه اولا انتقال گاز از پارس جنوبی تا مناطق شــمال شــرق هزینههای زیادی دارد و همچنین راه برای همکاریهای بیشتر گازی با ترکمنستان بسته شد. ایران با دریافت گاز ترکمنستان در شــمال و صادرات گاز خود به همسایههای جنوبی سود بیشــتری میبرد. البته همکاریهای گازی دو کشــور به طور کامل قطع نشــده است و فعلا ایران گاز ترکمنستان را بــه میزان محدودی دریافــت و به همان میزان گاز به جمهوری آذربایجان تحویل میدهد که احتمالا در یکی، دو سال آینده این عملیات ادامه یابد.

تضمینطولانیمدتتأمینگازشمالشرق

در منطقه شمال شرق ایران چند میدان گازی وجود دارد که سهم میدان خانگیران از تولید این منطقه بیش از ۹5 درصد است. این میدان سالانه ۱۴ میلیارد مترمکعب تولید گاز دارد که در پالایشــگاه شــهید هاشمینژاد در همین منطقه فراوری شده و مصرف میشود؛ اما نیاز این منطقه به گاز حدود ‪۲ 6‬ میلیارد مترمکعب است. ایران با توسل به خطوط سراسری موجود در میانمدت میتواند ایــن منطقه را اداره کند؛ امــا در بلندمدت باید خط لوله سراسری جدیدی ساخته شود یا این منطقه دوباره کاوش شــده و میادین جدید گازی کشف شده و توسعه یابد. به یاد داشــته باشــیم که میدان خانگیران بــا 6۴۰ میلیارد مترمکعب ذخایر برداشــتی، تاکنون حدود ‪۳ 5۰‬میلیارد مترمکعب تولید گاز داشــته و عملا وارد نیمه دوم عمر خود شــده است. میادین کوچک دیگر مانند گنبدلی و ... نیز عمر خود را کردهاند و تولید آنها بســیار اندک است؛ بنابراین باید به فکر ذخایر جدید در این منطقه بود. ایران همچنین باید ســاخت خط لوله یازدهم سراسری را در ســالهای پیشرو آغاز کند. این خط لوله سالهاســت که برای انتقال ســالانه ۴۰ میلیارد مترمکعب گاز پارس جنوبی به مناطق شــمال و شمال شــرق طراحی شده؛ اما توسعه نیافته است. نصب ایستگاههای تقویت فشار تــا میزانی میتواند ظرفیت انتقــال گاز را افزایش دهد؛ اما برای مقادیر بالاتر باید خطوط مادر جدیدی ســاخته شود. ایران همچنین چندین پروژه ذخیره گاز در انبارهای طبیعی زیرزمینی به ارزش ۳.5 میلیارد دلار دارد که باید هرچه سریعتر این پروژهها توسعه یابند؛ چراکه مصرف گاز ایران در ماههای گرم ســال کمتر از زمســتان است و گاز اضافــی را میتــوان در این انبارها ذخیــره کرد و در زمستان دوباره استخراج کرده و بعد از پالایش به شبکه گاز تزریــق کرد. فعلا ایــران در فصول گرم کمی بیش از دو میلیارد مترمکعب ســالانه ذخیره کرده و در زمستان استفاده میکند؛ اما این رقم با افتتاح انبارهای زیرزمینی که تقریبا همه آنها در مناطق شــمال و شمال شرق قرار دارند، میتواند پنج، شــش برابــر افزایش یابد. آمارهای سال گذشته وزارت نیرو نشان میدهد که در سال گذشته حدود ۱۱ میلیارد لیتر سوخت مایع در نیروگاههای ایران اســتفاده شده که 6۰ درصد آن تنها در سهماهه زمستان مصرف شده است. ایران با تأمین گاز نیروگاهها در زمستان میتواند این سوختها را به چندین برابر قیمت گاز صادر کند و آلودگی هوای کمتری هم دامنگیر مردم میشود.

*کارشناس نشریه تخصصی اروپایی ‪Natural Gas World‬ و مدیر اخبار ایران بخش انگلیسی خبرگزاری ترند

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.