آیا کتاب الکترونیک و صوتی، تخریب خلاق ناشر است؟

Shargh - - پژواک - عباس ملک حسینی . مدیر تجارت الکترونیک انتشارات نسل نواندیش

همزمان با رشــد اینترنت، بحث کتاب الکترونیک بسیار بیشتر از گذشته مطرح شد. شرکتهایی مانند آمازون که خود بزرگترین فروشــگاه عرضه اینترنتی کتاب در دنیاســت نیز به سرمایهگذاری در این زمینه پرداختهاند و کتابهای خود را هم به صورت نسخه چاپی و هم الکترونیک و صوتی منتشر میکردند.

بزرگترین پرســش پیش روی ناشــران آمریکایی در ســال ٢٠٠٠، مســئلهای بود که تــا آن زمان هیچ ناشــری دغدغهاش را نداشــت: مســئله «تخریب خلاق» و کاهش فروش کتاب چاپی، به دلیل عرضه الکترونیکی کتاب!

عبارت «تخریب خلاق» که اقتصاددان اتریشی - آمریکایی به نام جوزف شــومپیتر ابداع کرد، عبارت اســت از خلاقیت و نوآوریای کــه آگاهانه صنعت فعلــی را تخریــب میکنــد و یــک ســاختار جدید اقتصادی و صنعتی ایجــاد میکند؛ مانند زمانی که خودرو اختراع شد و به تولید انبوه رسید و در نتیجه تمام شغلهای مربوط به ســاخت و تعمیر گاری و همچنین بسیاری از کســبوکارهای مرتبط با اسب، مانند نعلبندی از میان رفت.

دهه ۸۰ و دانلود غیرقانونی

در ابتدای دهه ٨٠ بحث کتاب صوتی مطرح شد. در آن دوره، کتابهای ارزشمند زیادی با کیفیت بالا ضبط و وارد بازار شدند. اما از آنجاکه پلتفرم خاصی برای عرضه اینترنتی وجود نداشــت و گوشــیهای هوشــمند نیز تازه در اواخر دهه ٨٠ وارد بازار شدند و به دست همگان رسیدند، فضایی برای کنترل کپی آثــار وجود نداشــت و در نتیجــه، کتابهای صوتی بهراحتی از اینترنت و ســایتهای دانلود غیرقانونی ســر در میآوردند. مجموعههایی مانند «نوینکتاب گویــا»، «آوانامــه» و «نوار» در زمینــه کتاب صوتی فعالیــت خود را آغاز کردند. شــواهد موجود حاکی از ایــن امر بود که به دلیل وجــود دانلود غیرقانونی و نبود بستر مشــخص برای عرضه کتاب صوتی )در اصطلاح نبود قفســه اختصاصی برای کتاب صوتی در کتابفروشــیها( این مجموعههــا تأثیر چندانی بر بازار نشــر کتاب نداشــتند. باید به این نکته توجه داشــت که کتابهای محدودی که بسیار معروف و پرفروش شدند )و اغلب بهعنوان مثالی نقض برای ادعای بالا از آنها اســتفاده میشود(، به تعداد کافی در کتابفروشــیها عرضه نشــده بود و خوانندگان فقط میتوانســتند نســخه صوتــی و حتی بعضی مواقع غیررســمی کتــاب را پیدا کننــد. در آن دوره کتابها بهصورت PDF و اســکن تمام صفحات در اینترنــت پخش و دانلود میشــدند. این روند نیز به گفته برخی ناشــران، بر خریــد کتابهای چاپی تأثیر منفــی گذاشــت. بهاینترتیب که مشــتریان بهجای مراجعه به کتابفروشی و خرید نسخه چاپی کتاب، فایــل PDF آن کتــاب را از اینترنت دانلود میکردند یــا در ســایتهای دیگر به اشــتراک میگذاشــتند. استقبال از دانلود کتاب PDF زمانی افزایش پیدا کرد که ناشــرین به ســبب تغییرات قیمت دلار در ایران، مجبور شدند قیمت کتابهای خود را افزایش دهند و برخی خواننــدگان دلخور از ایــن افزایش قیمت، بــه دانلود غیرقانونی رو آوردند. چندســالی اســت صاحبان بسترهای عرضه کتاب الکترونیک، فعالیت خود را در ایران آغــاز کردهاند. مجموعههایی مانند «فیدیبــو»، «طاقچه» و «کتابــراه» در ایران اقدام به عرضه قانونی کتاب الکترونیک در بســتر گوشیهای هوشمند و ویندوز میکنند. مزیت بزرگ این بسترها، جلوگیری از دانلــود غیرقانونی و حتی کپی کتابها و انتشــار در اینترنت است. همچنین فرمت کتابها بهگونهای اســت که کاربر اختیار تغییر نوع و اندازه قلم و همچنین رنگ صفحه را دارد.

آیــا نســخه الکترونیک فــروش نســخه چاپی را کاهش میدهد؟

بــا توجه به موارد ذکرشــده و دردســترسبودن هرچهبیشــتر گوشــیهای هوشــمند، گویا بسترهای محتوایی و انتشــارات، بســتری امــن و مطمئن برای عرضه نسخه الکترونیک خود یافتهاند. این مجموعهها بــا رمزنگاری فایل EPUB اجــازه انتقال و چاپ آن را از کاربــر میگیرنــد. بهاینترتیب خواننــدگان کتاب با دو گزینه کتاب چاپی و الکترونیک روبهرو میشــوند. قیمت کتاب الکترونیک به انتخاب ناشر بستگی دارد، که در ایران بین ٣٠ تا ۴٠ درصد قیمت نســخه چاپی اســت. میانگین این رقم در آلمــان ٨١ درصد، ایالات متحده ٧٨ درصد، و در چین ٢۶ درصد قیمت پشــت جلد کتاب اســت. بهاینترتیب نسخه الکترونیک یک کتــاب چاپی ٢٠ هزار تومانی در ایران، به قیمت هفت تا هشتهزار تومان به فروش میرسد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.