كاغذپارهها در ونزوئلا

Shargh - - اقتصاد -

دو بوســه بر تابوت چاوز. مشــتي گرهکرده، درســت پس از زمزمــه واژگانــي زیر لــب در کنار تابوت او و اشــكهایي که تا آخرین لحظات مراسم خاكســپاري، از دیدگانش پاك ميکرد. این تصویري ماندگار از محمود احمدينژاد، رفیق شــفیق هوگو چاوز، رئیسجمهور ونزوئلاست.

شــباهتها کــم نیســتند. همیشــه در قیــاس سیاستهاي احمدينژادي با سیاستهاي چاوزي، حرفها و حدیثها زیاد بود، اما آنچه آن حرفها را پراهمیت ميکرد، پشتوانه کارشناسي آن بود. محمود احمدينژاد، بارها در ایران شــعارهاي پوپولیستي و عوامفریبانه ســر داد؛ از مســکن مهر گرفته تا توزیع یارانه همهگیر و بودجههایي که در سفرهاي پيدرپی استاني بيپشــتوانه کارشناســي خرج ميکرد. تنها هدف یك چیز بود، خرید محبوبیت؛ همان کاري که دوســت و یار همیشگياش، هوگو چاوز، در آنسوي مرزها ميکرد؛ ســاخت خانههاي رایگان براي مردم با همکاري ایــران. چاوز از طریق پایین نگهداشــتن قیمت بنزین هم تبلیغات ميکرد. در همان اواســط دوران حضور او، قیمت بنزیــن در ونزوئلا 3۰۰ ریال )معادل 3۰ تومان( بــود. البته در پي مخالفتهاي منتقدانش یكبار دســت به افزایش چندسنتي نرخ بنزین زد؛ اقدامي که با مخالفتهای شدیدی روبهرو شــد. مخالفان میگفتند کشوری که نفت رایگان به نیکاراگوئه میدهد حق نــدارد بنزین را به مردمش گران بفروشد. بهاینترتیب طرح چاوز که البته بیشتر یک ژست سیاســی برای آرامکردن مخالفانش بود، ناتمام ماند. او در زمان رئیسجمهورشدنش دست به تغییرات گســتردهای در کشورش زد. تمام صنایع بزرگ را ملی کرد و قدرت شــرکتهای چندملیتی را بهشــدت محدود کرد. هزاران خانه رایگان ساخت. همچنیــن او برخــلاف شــعارهای اقتصــادیاش، معامــلات گســترده اقتصادی بــا آمریکا داشــت. چاوز، توریســتهاي ونزوئلا را بــا اقداماتش فراري داد؛ درســت همان کاري که احمدينــژاد در ایران کــرد و تمام تلاشهاي دولت اصلاحات براي رشــد توریســم در ایران را بهســرعت بر باد داد. مهاجران پیــش از رويکارآمــدن چاوز، یكبهیــك به ونزوئلا بازميگشــتند، اما با رويکارآمدن او، سرعت فرار از این کشور دوچندان شــد؛ همان اتفاقي که در پدیده فرار مغزها در ایران دوران احمدينژاد رخ داد.

نتيجه عملكرد 2 برادرخوانده

شــباهت در عملکرد، نتایج یکســاني هم به بار آورد. هوگو چاوز هم توانست تورم یكرقمي ونزوئلا را بــه ســهبرابر افزایش دهــد و با اســتمرار دولت همفکــرش، نیکولاس مــادورو، نورخ تــورم چنان افزایش یافت که در آخرین آمارهاي اعلامي از سوي صنــدوق بینالمللــی پول )اردیبهشــتماه 1396 ) با اســتناد به اســتمرار رکود اقتصــادی در ونزوئلا و کوچکترشدن اقتصاد این کشور، پیشبیني شد نرخ تورم ونزوئلا در سال آینده میلادی به بیش از دوهزار درصد برســد. این در حالي بود که رشــد اقتصادي ایــران در دوران احمدينــژاد به منفــي 6.8 درصد رســید، اما به ســبب تغییر رویکرد در دولت یازدهم و بهثمررســیدن برجام، رشــد اقتصــادي در آخرین آمارهاي مربوط به ســال 1395 طبــق روایت مرکز آمار، با نفت 8.3 و بدون نفت، 6.3 درصد است.

فروپاشي در انتظار اقتصاد ونزوئلا

درهمینحــال، بــا عــدم تغییــر در عملکــرد سیاســتگذاران در ونزوئلا، این کشــور روزبهروز به فروپاشــي نزدیكتر شــد. اقتصاد ویران ونزوئلا، فرار متداوم مردم و نارضایتيهاي پرشمار مردم را در پي داشــت که در این اعتراضها، هرروز شمار زیادي از مردم جان خود را هم از دســت ميدهند. اکنون این کشور به وضعیتي گرفتار شده که مردم ناچارند براي تأمین مایحتاج خود به اروگوئه بروند. فروشگاههاي خالــي، تصویر پیشروي دیدگان مردم ونزوئلاســت و همیــن مســئله مادورو را واداشــته تــا گاهبهگاه، وضعیت فوقالعاده اقتصادي اعلام کند.

احمدينــژاد آن ســالها بــا کاغذپارهخوانــدن قطعنامهها علیه ایران، ســبب شــد تا صــادرات نفت ایران بهشــدت افول کند و به مرز یك میلیون بشکه در روز کاهــش یابد. با ادامه دوران او، بیم آن ميرفت که تحریمهاي جدیدي بر ایران حاکم شــود و به سبب آن، صادرات نفت به 6۰۰ هزار بشــکه در روز برسد. این در حالي است که صادرات نفتي ایران قبل از تحریمها به چهارهزار بشــکه در روز رســیده بود. حالا در سرزمین پدري چاوز، رفیق گرمابه و گلستانش، نیکولاس مادورو، بر مســند قدرت نشسته و ادامه سیاستهاي چاوزي از سوي او، اقتصاد این کشور را فلج کرده است. بدشانسی مادورو با پایینآمدن قیمت نفت تکمیل شد. نابساماني در این کشــور به اوج خود رســید و همیــن چندوقت پیش در اواخر اردیبهشتماه، مادورو براي هفتمینبار، وضعیت فوقالعــاده اقتصادي را بــرای 6۰ روز دیگر تمدید کرد تا دسترسی مردم را به خدمات اولیه تضمین کند. درحاليکه این وضعیــت فوقالعاده در مردادماه به پایان رســیده، بحــث انتخابات در این کشــور براي بازنگري در قانون اساســي به میان کشیده شد و همین اقدام مادورو، موج حملات شدیدتر علیه او را به دنبال داشت. کشورهایي چون آمریکا که دموکراسيطلبي را شــعار خود قرار دادهاند، این اقدام را علیه دموکراسي ميداننــد. مخالفــان دولــت ونزوئلا ایــن رأیگیری را تحریم کردند. حرف مخالفان این است که هدف از این انتخابات، تعیین 545 عضو مجلس مؤسسان است که قرار است اختیارات بســیار گسترده آن هم برای مدتی نامحدود داشته باشــد و به سبب همین اختلافات بود که هفته گذشــته، معترضان به برگزاری رأیگیری روز یکشــنبه با نیروهای امنیتی درگیر شــدند و براســاس گزارش دادســرای ملــی ونزوئلا، یک نامــزد انتخاباتی مجلس مؤسسان هم کشته شد. اعتراضهای ماههای اخیــر علیه نیکولاس مــادورو در مجموع بیش از صد کشته برجای گذاشته است. تحریمهاي پیشین، تلفیقي از تحریمهــاي آمریکا و اتحادیــه اروپا بود، اما حالا اگر این روال اســتمرار پیدا کند و آمریکا پس از بررسيهاي خــود، اقدام به تحریم صنعت نفت این کشــور پس از تحریم 13 مقام بلندپایه ونزوئلا به اتهام فســاد، نقض حقوق بشر و ضربهزدن به دموکراسی در این کشور کند، براســاس پیشبینيها، بيشك این اقتصاد به کل زمین خواهد خورد و به فروپاشي کامل ميرسد.

ترفند برای فرار از سقوط

در چنین شــرایطی، این کشور ترفندهایی را برای افزایش درآمد در برنامههای خود گنجانده است.

1. بانک مرکزی ونزوئلا بهتازگی حدود یک میلیارد دلار اوراق قرضه به شرکت آمریکایی گلدمن ساکس و شــرکت ژاپنی نومورا فروخته است. این در حالی اســت که انتقادهای بینالمللی درباره این معامله بسیار فراگیر اســت و منتقدان معتقدند درحالیکه مردم ونزوئلا از گرســنگی در حال تلفشدن هستند، چنین کمکی به دولت این کشور ظالمانه است.

2. ایجــاد درآمد با بازپسگیــری وامهایی که در دوران ریاســتجمهوری هوگو چاوز به کشــورهای کوچک آمریکایمرکزی و حوزه کارائیب داده شد.

3. دولت ونزوئلا همچنین میتواند هلدینگهای بخش خصوصی متعلق به بانکها و شــرکتهای بخش خصوصی را به تصرف درآورد.

4. گرفتــن پــول از شــرکت ملــی نفت و ســایر مؤسســات دولتی و پولهای بهجامانده از وامهایی که چینیها ســالهای قبل به ونزوئلا دادند، از دیگر منابع درآمدی نیکولاس مادورو میتواند باشد.

5. ونزوئــلا بــه شــرکت نفت هنــدی ONGC Videsh پیشنهاد کرد سهمش در یک میدان نفتی را افزایش دهد. منابع آگاه به رویترز گفتند شرکت نفت دولتی پترولئوس ونزوئلا PDVSA() فروش 9درصد سهم در میدان سان کریستوبال را به شرکت ONGC Videsh که شــرکت تابعه شرکت دولتی نفت و گاز طبیعی هند است، پیشنهاد کرده است.

افزايش اندك قيمت نفت در كوتاهمدت

منصور معظمــي، عضو هیئت علمي دانشــگاه صنعت نفت در گفتوگو با «شــرق» درباره ســهم ونزوئلا در بازار نفت ميگوید: «حدود یك تا یكونیم میلیون بشکه در روز صادرات ونزوئلا به آمریکاست. اگر آمریــکا، نفت ونزوئلا را تحریــم کند، حدود یك میلیون بشکه از بازار کســر ميشود و طبیعي است که در کوتاهمدت ميتواند در بازار نفت اثرگذار باشد و قیمت را تا حدود بسیار اندکي افزایش دهد، اما از آنجاکه در فصل گرم قرار داریم و امکان اینکه ســایر تولیدکننــدگان این نیاز را برطرف کنند، بالاســت، در طولانيمدت اتفاق خاصي در بازار نخواهد افتاد.»

سهم ونزوئلا بهسرعت پر خواهد شد

عضو هیئــت علمي پژوهشــگاه صنعت نفت با اشــاره به ســهم اندك ونزوئلا در بازار نفت وارداتي آمریکا، ميافزاید: «سهم ونزوئلا در صادرات نفت به آمریکا، یك میلیون بشکه روي ‪15 14،‬ میلیون بشکه اســت، بنابراین میــزان صادرات نفــت ونزوئلا رقم درخورتوجهي نیســت. علاوه بر آنکه طبیعي است دیگران این نیاز را تأمین خواهند کرد، اما این تحریم، ونزوئلا را بهشــدت زمینگیر خواهد کرد، زیرا اقتصاد ونزوئلا به قدر کافي مشکلدار هست و این هم مزید بر علت خواهد شد».

او با اشاره به سهم ونزوئلا در اوپك ميگوید: «سهم ونزوئــلا در اوپك، 2.5میلیون بشــکه روي 3۰ میلیون بشــکه ســهمیه اوپك اســت که رقم درخورتوجهي نیســت. بنابراین بعید ميدانم ونزوئلا بتواند مشــتریان جدید را بهســرعت پیــدا کند، زیــرا بازاریابي هم زمان خواهد بــرد». با توجه به ســیل تحریمها با پشــتوانه تحریم آمریکا علیه ونزوئلا، گزینههاي احتمالي تحریم علیــه این کشــور فراوان اســت. والاســتریت ژورنال، گزینههای دیگری را که قرار است در قبال ونزوئلا اجرا شــود، اعلام کرده اســت که عبارت است از ممنوعیت فروش نفت و تولیدات پالایششــده نفتــی آمریکا به ونزوئــلا و محدودیت مالی علیه شــرکت دولتی نفت ونزوئلا. این اقدامات به طور بالقوه برای دولت ونزوئلا فلجکننده اســت اما تأثیر چندانی بر آمریکا ندارد. البته هنوز دراینباره تصمیم قطعی گرفته نشده است.

مهمتریــن گزینــه تحریمــی آمریکا این اســت که صــادرات نفــت خام ســبک و تولیــدات نفتی پالایشــگاهی به کاراکاس ممنوع شود. ونزوئلا نفت خام ســبک را با نفت خام ســنگین مخلوط کرده و دوبــاره به آمریکا میفروشــد. اگر آمریــکا صادرات نفت خام سبک را تحریم کند، ونزوئلا مجبور خواهد شــد نفت خام ســبک را از کشــورهای دورتر مانند الجزایــر و نیجریه و با قیمت بالاتــر وارد کند. گزینه دیگر تحریمی علیه ونزوئلا آن است که شرکت نفتی «پترولئوس د ونزوئلا» از اســتفاده از سیستم بانکی و ارز آمریکایی منع شود. پالایشگاههای آمریکایی از جمله «والرو انرژی»، «فیلیپس 66» و «شورون» قویا با تحریم واردات نفــت از ونزوئلا مخالفت کردهاند زیرا این شرکتها برای تولید سوخت وابسته به نفت ونزوئلا هستند.

معظمي در واکنش به مخالفت پالایشــگاههاي آمریکایي وابســته به مــواد اولیه از نفــت ونزوئلا، ميگویــد: «آنهــا در فاصلــه کوتاهي، تغییــر روند خواهنــد داد. زمانــي که ایــران تحریم شــد، زمان کوتاهي فقط طول کشــید تا کشــورهایي که از ایران خرید نفت ميکردند، نســبت بــه جایگزیني واردات خــود از کشــوري دیگــر و جایگزینــي مــواد اولیه پالایشگاهها وارد عمل شــوند. طبیعي است که این اتفــاق براي پالایشــگاهداران ایجاد مشــکل خواهد کرد، زیرا پالایشــگاههاي آمریکایي، بخش خصوصي هســتند. اما در نهایت مشکل را برطرف خواهند کرد و گویي در بلندمدت، هیچ اتفاقي نیفتاده است».

چه كساني از اين تحريم سود ميبرند؟

به گفته او، ممکن اســت در این شــرایط کشوري مانند عربســتان که تولید نفت خود را کاهش داده، با گرفتن ســهم ونزوئــلا در آمریکا، منتفــع و براي جایگزیني صادرات نفت به آمریکا وارد عمل شــود، زیرا به هــر حال آمریکایيها بــراي پرکردن این خلأ دست به کار ميشــوند. در کوتاهمدت همه کشورها از افزایش اندك قیمت نفت منتفع خواهند شــد، اما ایران نميتواند روي آن حســاب بــاز کند، چون هم افزایش قیمت نفت کوتاهمدت اســت و هم ایران با آمریــکا رابطهاي ندارد و نميتواند بازار خاليشــده آمریــکا را از آن خــود کند، اما در ایــن میان ونزوئلا بیشترین ضرر را خواهد کرد.

ثمره پوپوليسم نزديك به ديكتاتوري

معــاون وزیر صنعت همچنین در قیاســي به آنچه در ونزوئلاي پوپولیستي ميگذرد با دوران احمدينژاد، ميگویــد: «عصر پوپولیســم رو به پایان اســت؛ اگرچه برخي کشــورها در جهان همچنان بــا آن درگیرند، اما ســرانجام آن، نیســتي و نابودي زیرساختها و نابودي اقتصاد و فساد است. ونزوئلا هم همین شرایط را دنبال کرد. در دوران دولت احمدينژاد که رویکرد پوپولیستي را در پیش گرفته بود، رشــد اقتصادي کشــور به منفي 6.8درصد رسید و تمام زیربناها از بین رفتند و مستهلك شدند و امروز بهوضوح عواقب آن قابل مشاهده است. در ونزوئلا این رخداد، بســیار بدتر از ایران اتفاق افتاد». بــه گفته او، در ایــران با رويکارآمــدن دولت یازدهم، مسئولان نگذاشــتند آن روند ادامه پیدا کند و توانستیم به مدد برجام از آن رخدادها، جان سالم بهدر ببریم، اما ونزوئلا اســتمرار پوپولیسم را خواست و همین موجب شــد که اکنون در آستانه فروپاشي قرار گیرد. او با اشاره به وضعیت مردم در این کشــور ميگوید: «درحاليکه ونزوئلا بهعنــوان یکي از کشــورهاي داراي بزرگترین ذخایــر جهان بهشــمار مــيرود، وضعیــت اقتصادي ناگواري دارد. نارضایتي مردم ونزوئلا بسیار نگرانکننده است. ناامني در این کشور بســیار وحشتناك است. این کشــور امروز به وضعیتي گرفتار شده که مردم ناچارند براي تأمین مایحتاج خود به اروگوئه بروند. فروشگاهها خالي اســت. بههرحال پوپولیسم نزدیك به دیکتاتوري همین ثمره را بههمراه خواهد داشت».

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.