هیاهوی فروش شبکهای برای هیچ است سراب درآمدهای میلیونی

Shargh - - اقتصاد - احمد فرهادی کارشناس اقتصادی

میگویند ایده بازاریابی شــبکهای از فرمول تصاعد گرفته شــد که در ســده ششــم قبل از میلاد از سوی فیثاغورس و در ســده ســوم قبل از میلاد به وســیله اقلیــدس در کتــاب معــروف «مقدمات» بــه جهان معرفی شــد؛ اما بــه صورت عملیاتــی اولین بار، یک شرکت دوچرخهسازی در روســیه از این ایده استفاده کرد و برنامهای ترتیب داد که مشــتریان با پرداخت 10 روبل به جای 50 روبل صاحب دوچرخه شــوند. ایده آنهــا جالب بــود. در روزنامهها و مجلههــای پرتیراژ آگهی زیــر را تبلیغ میکردند: «دوچرخــه با 10 روبل، هرکس میتواند بــا پرداخت 10 روبل مالک دوچرخه شــود. از این موقعیت استفاده کنید. به جای 50 روبل فقط 10 روبل؛ شــرایط خرید به طور مجانی در اختیار شــما گذاشته میشود». کم نبودند کسانی که با دیدن ایــن آگهی فریــب میخوردند و خواهــش میکردند که مؤسســه، شــرایط این خرید غیرعادی را برای آنها بفرســتد. شــرکت مزبور در مقابل نهتنها دوچرخهای ارســال نمیکرد؛ بلکــه چهار عدد بلیــت )به ارزش هــر کدام 10 روبل( برای آنها ارســال میکرد و تقاضا میکــرد که ایــن چهار بلیــت را به یکی از آشــنایان خود بفروشــند. با فروش چهــار بلیت 40 روبل جمع میشــد و تنها با پرداخت 10 روبــل دیگر دوچرخه به متقاضی تحویل میشــد؛ بهاینترتیب، دوچرخه برای خریدار 10 روبل تمام میشد؛ زیرا 40 روبل بقیه را او از جیــب خود نپرداخته بود. تنها زحمت خریدار این بود که باید بلیتهای خود را به آشــنایان بفروشــد، البته همین زحمت کوچک، یعنی بهکارگیری تعداد زیادی کارمنــد آن هم به صورت مجانی؛ بــا بهکارگیری این روش فروش شرکت به سرعت افزایش یافت تا اینکه فعالیتهای این شــرکت به جرم کلاهبرداری و تقلب متوقف شــد. مســئله اینجا بود که یــک نفر صاحب دوچرخه شــده؛ اما چهار نفر دیگر فقط بلیتهایی در دست داشتند که نمیدانستند با آن چه کنند. تنها راه فروش بلیتها به اشخاص دیگر با هدف یا پسگرفتن 10 روبل از جیب رفته یا تصاحب دوچرخه در رؤیا بود!

از آن پس، عدهای به دنبال پیداکردن راهی بودند که از این ایده به نفع همه استفاده کنند. اولین کمپانی که به طور رسمی فعالیت بازاریابی چندسطحی خود را در ســال 1930 آغاز کرد، کمپانی ویتامین کالیفرنیا بود که نام خود را در ســال 1939 به نوترالایت تغییر داد و امــروزه محصــولات خــود را از طریق کمپانی «اموی» ‪American Way(‬ ) بــه فروش میرســاند. هماکنــون ایــن شــرکت قویترین شــرکت فعال در زمینه بازاریابی چندســطحی یا فروش شــبکهای در جهان اســت که به فروش انواع محصولات شــامل محصولات سلامتی، زیبایی و لوازم بهداشتی اشتغال دارد. درآمــد این شــرکت تنها در ســال 2016 رقمی معادل 8.8 میلیارد دلار آمریکا بوده است.

گرچه بازاریابهای شــبکهای مدام از ناکارآمدی روش بازاریابی کلاسیک و ســقوط قریبالوقوع آنها حرف میزنند و ادعا میکنند روش بازاریابی شبکهای بــه زودی بــه روش بازاریابــی غالب جهــان تبدیل خواهد شــد؛ اما با گذشــت ســالها هنوز بزرگترین شــرکتهای این عرصــه ازجمله شــرکت «اموی» نتوانســته جایگاهــی قابل اعتنا در جهان به دســت آورند! به عنوان مثال شــرکت رتبه اول این کسبوکار که «اموی» اســت، توانسته در سال 2006 کسب رتبه 114 در بین بزرگترین شــرکتهای خردهفروشی دنیا و در ســال 2015 رتبه 29 بین بزرگترین شــرکتهای خصوصی در ایالات متحده آمریکا را به دست آورد!

فضای کسبوکار شبکهای در ایران

یکی از مدلهــای بازاریابی و تجارت که از ســال 1390 وارد ایران نیز شد و حتی جنبه قانونی پیدا کرد، بازاریابی چندســطحی یا شــبکهای بود. مدل فروش بازاریابی شــبکهای که شــباهتهایی بــه مدلهای شــرکتهای هرمی نیز دارد، همیشــه مورد بحث و مناقشــات فراوانی بوده اســت. اگر به سایت وزارت صنعت، معدن و تجارت مراجعه کنیم، در قســمت دبیرخانه نظــارت بر عملکرد شــرکتهای بازاریابی شــبکهای و کســبوکار مجازی به فهرست تعدادی از شــرکتها برمیخوریــم که دراینبین20 شــرکت فعال و دو شــرکت نیز غیرفعال هستند. این روزها با تعطیلی مدارس و دانشگاهها تعداد مراجعان به این شرکتها در میان نوجوانان و جوانان زیاد شده است. معرفهای بازاریابی شبکهای برای جذب افراد جدید بهعنوان فروشــنده علاوه بر اســتفاده از تکنیکهای کلامی و انگیزشــی با وعــده درآمدهای بالا به جذب فروشــنده اقدام میکنند. آنها با مثالزدن درآمدهای چشمگیر سرشاخهها و بازاریابهای موفق سعی در جذب افراد خواهند داشت؛ اما آیا تمام بازاریابهای شبکهای به درآمدهای میلیونی دست مییابند؟ آمار و ارقام واقعیتهایی را روشن میکنند:

• تنهــا 10 درصد فروشــندگان شــرکت «اموی» Amway که از قدیمیترین و بزرگترین شــرکتهای بازاریابی شــبکهای در جهان اســت، موفق شــدهاند درآمد کسب کنند!

• 99 درصــد از فروشــندگان شــرکت درآمدی در حد متوسط جامعه داشتهاند! «اموی»

ادامه در صفحه 11

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.