شوروشوق خیابانها و مردم

Shargh - - هنر - مجید موثقی نویسنده و کارگردان

این روزهــا، تبوتاب هفتاد و یکمین جشــنواره آوینیــون بــالا رفتــه و نزدیــک به صدهــا نمایش، پرفورمنــس، کنســرت و فیلم در بخش رســمی آن دیده میشود که مثل همیشه نامی از ایران به چشم نمیخورد. تنها نمایــش ایرانی که برای اولینبار در بخش رسمی این رویداد هنری پذیرفته شد، نمایش «شنیدن» از «امیررضا کوهســتانی» بود که در سال گذشته مثل همه کارهای دیگر جشنواره تماشاچیان از آن استقبال کردند.

امسال، «جشنواره آوینیون» با نمایش «آنتیگون» نوشــته «ســوفکلوس» و به کارگردانی«ساتوشــی میاگی» ‪Satoshi Miyagi(‬ ) از ژاپن، خیل تماشاچیان را به حیاط قصــر معروف آوینیون کــه «کاخ پاپ» نیز نام دارد، کشــانید. نمایشــی که اگر نــام آن، اثر دیگــری از «ســوفکلوس» یعنی «ادیب شــهریار» هم بود، فرقی در اجرای آن نمیتوانســت داشــته باشــد. مخاطبان امروز تئاتر هر آنچه در جشنوارهها جلوی چشمهایشان قرار گیرد، تشویق میکنند. آنها فقــط به نحوه بهدســتآوردن بلیت فکــر میکنند و عده بســیاری از آنهــا به تئاتر میرونــد تا صورت روشــنفکرزده خود را با سیلی ســرخ نگه دارند. هر نمایشی که از لحاظ فرم، نور و موسیقی جالب باشد، از نظر آنها مقبول اســت. درحالیکــه محتوای این نمایشها گاه از کشــف جدیدی کــه مخاطب را به فکرکردن وا دارد خبر نمیدهد. کارگردانی متوســط ایــن اجرا بیشــتر در جهــت هماهنگی گــروه کر با موسیقی بود و تنها آهنگساز خوب آن با استفاده از ســازهای کوبهای و بادی ریتمی مناسب به این اجرا داده بود تا تماشاچی لحظاتی از شنیدن مسلسلوار واژههــای ژاپنــی فارغ شــده و کمی هم بــا عناصر شنیداری و دیداری ارتباط برقرار کند.

این نمایــش با توجه به تبلیغات زیاد جشــنواره و اســتقبال تماشــاچیان کار بسیار متوســطی بود. یکــی از نمایشهــای دیگر ایــن روزهــای آوینیون که تماشــای آن یک انرژی پنجســاعته را میطلبد، کاری به نــام «پاریســی» از یک کارگردان شــهیر و متفاوت به نام «اولیویر پی» ‪Olivier Py(‬ ) است که سیاستهای روز جامعه را از طریق جهان دگرباشان و روزمرگیهای آنها روایت میکند. با توجه به ریتم و بازیهــای خوب نمایش، دلیــل طولانیبودن آن مشخص نیست و در انتها بیشتر به یک تئاتر کابارهای نزدیک شده تا یک اجرای منسجم و هجوم اطلاعات به همراه «فاصلهگذاریهای برشتی» اجرا را بدقواره کرده است.

کارگردان خودشیفته آلمانی، «فرانک کاستروف» ‪Franc Castrof(‬ ) کــه چندی پیش بــا قهر از «تئاتر فولکس بونه برلین» خارج شــده بود، امسال با یک کار جنجالی دیگر در جشــنواره ظاهر شد؛ اقتباسی از یکــی از آثــار بولگاکف کــه حول زندگــی مولیر، نمایشنامهنویس شهیر فرانسوی، میگردد که چون کارهــای دیگر این کارگردان بیشــتر تبدیل به صحنه فیلمبرداری شــده بود و چند فیلمبردار و صدابردار کــه از اطاقکی به آن اطاقک رفتــه و موقعیتهای نمایشــی را که گاه با بداههپردازی نیز همراه است، فیلمبرداری میکنند و واحد رژی دوربینها را سوئیچ کرده و از پرده برای تماشــاچیان نشان میدهند. یک کار کاملا فرمالیستی که نه تنها بهرهای از کارگردانی ندارد، بلکه شــش ساعت طول کشــیده و کارگردان زمان اســتراحت را بعد از سه ساعت اعلام میکند. باز اگر ریتم کار و داســتان کشــش خوبی داشــت، مخاطــب توان تحمل ســه ســاعت را داشــت، اما بازیگران و تماشاچی همچون بردگانی در دست این کارگردان و صحنهای گرد و یک کیلومتری بودند که ۱٥ کیلومتر از تمام رویداهای اصلی جشــنواره دور بــود. تنها چیزی که در تجربه ایــن کارگردان متمایز اســت، حضــور دوربیــن در صحنه اســت. به قول کارگردان بزرگ آلمانی «تئاتر قرار نیســت که ویدئو باشــد» این استفاده از دوربین در صحنه تئاتر امسال در جشــنواره آوینیون بســیار دیده میشود که از این لحاظ جشــنواره و هیئت انتخاب آن سلیقهای عمل کرده و با این انتخابهای فرمگریانه جشــنواره را به یک رویداد شــخصی برای خود تبدیــل کردهاند که از این لحــاظ میتوان یک امتیاز منفــی برای آن در نظر گرفت؛ آنچه جشــنواره آوینیون را به یک رویداد دلنشین تبدیل میکند. اتفاقا کارهای بخش خارج از مسابقه اکثرا از توانایی بالای قصهپردازی و همچنین شــور و نشاط مردمی برخوردار اســت که تئاتر را به خیابان و خانههایشان آوردهاند. معدل نمایشهای بخش رسمی جشــنواره آش دهنســوزی نبود که خوشبختانه این نمایشها تنها ده درصد از اجراهای جشــنواره را شامل میشدند. تا به امروز، شوروشوق خیابانهــا و مردم از خود اجراهــای نمایشها بهتر بوده است. زندگی و شور و نشاط تئاتر در خیابانهای این شــهر و نمایشهای خارج از مســابقه از یکسو و کارهای متوســط بخش رقابتی جشنواره که اکثرا طولانی و خســتهکننده بود، از سویی دیگر کنتراست خوبی به این جشنواره داده است.

اجراهای هشتســاعته و گاه نمایش سریالی در پیــش رو قرار دارد که مخاطب میتواند هر روز آنها را دنبال کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.