سچشد مگیپ گراارز سجين وابیی با 4 راچال نش

Shargh - - اقتصاد - ترجمه: محمد ابراهیمی . کارشناس نفت

تولید ایــران از پارسجنوبی با آهنگ ســریعی در حال رشــد اســت، اما چگونگی اســتفاده مؤثر از این منابع، برای ایــران چالشبرانگیز خواهد بود. ظرفیت اسمی تولید گاز ایران از میدان عظیم پارسجنوبی در سال گذشته خورشــیدی با 20 درصد افزایش به 500 میلیــون مترمکعب در روز افزایــش یافت. بااینحال معاون مدیرعامل شــرکت ملی گاز ایــران از افزایش 20 درصــد دیگر از تولیدات بــا بهرهبرداری از فازهای جدید ایــن میدان در ســال جاری میــلادی خبر داد. البته ظرفیت اســمی تولید این میــدان در حالحاضر به 515 میلیون مترمکعب در روز رســیده است. علی شــاهکرمی، مســئول عملیاتی مرکز کنترل گاز شرکت ملی گاز ایران، به مجله ‪Natural Gas World‬ گفت: تقاضای گاز در ایران در ســالهای آتی تثبیت خواهد شــد و بههمینخاطر افزایش صــادرات از طریق خط لوله یا LNG در دســتور کار ایران قرار دارد. براســاس اظهارات این مقام مسئول، 56 میلیون مترمکعب در روز تولید گاز ترش فاز 11 پارسجنوبی احتمالا بهطور کلی بهعنوان خوراک گاز طبیعی مایع LNG() صرف شود.

ایــران تکمیــل و گســترش فازهای 1 تــا ‪12 10،‬ و فازهــای 15 تا 21 را تقریبا تمام کرده و همچنین تولید از فازهــای 13 و 14 و فازهــای 22 تا 24 پارسجنوبی را هم تا ابتدای ســال 2018 آغاز خواهد کرد که البته برخی از آنها تا 50 درصد ظرفیت تولید خواهند رسید و برخی هم به حداکثر ظرفیت تولید میرسند.

با این حال تنها فاز 11 پارسجنوبی توســعه نیافته بــود که آنهم براســاس قــرارداد 4.8 میلیوندلاری منعقده سال گذشته به کنسرسیومی به رهبری شرکت توتــال فرانســه واگذار شــد. همچنین ایــران تکمیل تأسیسات نیمهکاره الانجي خود را به شرکت آلمانی لینده محول کرده بود که این شــرکت آلمانی به دلیل وضع تحریمها علیه برنامه هستهای نیمه دهه 2000 این پروژه را ترک کرده است. ایران میگوید 2.5 میلیارد دلار در این پروژه سرمایهگذاری کرده است. شاهکرمی دراینباره معتقد اســت برای تکمیل این پروژه نیاز به شش تا هشت میلیارد دلار ســرمایهگذاری است. این پروژه شامل سه مرحله سرمایهگذاری است.

مرحله اول: واحد شیرینســازی، واحد مایعسازی، نیروگاه 1.13گیگاواتی ســیکل ترکیبــی، تولید گوگرد، ذخیرهســازی و بارگیــری، ســرویسها و کمکهــای جانبی. مرحلــه دوم: مخــازن ذخیرهســازی الانجی و

الپیجی

مرحله ســوم: پنج اســکله، حفاظت ســاحلی و لولههای دریایی انتقال آب دریا.

شاهکرمی افزود: ما از فعالیت مجدد شرکتهای آلمانی در این پروژه استقبال میکنیم اما به این معنا نیســت که در صورت عدم ادامه فعالیت به مشکل برخــورد کنیم زیرا درحالحاضر شــرکتهایی برای فعالیت اعــلام آمادگی کردهاند و ظرفیت نهایی این تأسیســات معادل 14 میلیــارد مترمکعب )معادل 10.5 میلیون تن( در ســال است. پس از بهرهبرداری کامــل از پارسجنوبــی ظرفیت نهایــی آن به 720 میلیــون مترمکعــب در روز خواهــد رســید. ضمنا پروژه خط لوله سراسری شــماره شش و هشت نیز از ماه مارس 2017 آغاز میشــود که هدف اولیهاش صــادرات گاز ایــران بهترتیب به عراق و پاکســتان اســت. ایران دو قرارداد برای صــادرات 50 میلیون مترمکعــب در روز با عراق منعقد کرده تا این میزان از گاز را به شــهرهای بغداد و بصره ارســال کند که عملیات تحویل روزانه هفت میلیون مترمکعب گاز به بغداد را از خردادماه گذشته آغاز کرده است. ایران میبایست صادرات روزانه 21 میلیون مترمکعب به پاکســتان را از ســال 2015 آغاز میکرد، اما بهدلیل عدم شروع لولهگذاری 180کیلومتری تا مرز پاکستان و عدم شــروع بخش پاکســتانی این خــط لوله، این پروژه متوقف شــده اســت. این مقام مسئول ایرانی همچنین گفت: ساخت خط سراسری شمارههای 9 و 11 بــرای انتقال گاز پارسجنوبی به شــمالغرب و شمالشرق در دست مطالعه است.

ظرفیت خطوط شــش، 9 و 11 برابر با 110 میلیون مترمکعــب در روز و خط هفت هــم برابر 70 میلیون مترمکعب در روز است. تولید گاز ایران در سال گذشته خورشــیدی به 258 میلیارد مترمکعب رسیده که ‪4 0‬ میلیارد مترمکعب آن به مخازن نفتی تزریق شــده یا ســوزانده )فلیرینگ( شده اســت. براساس مستندات بررسیشــده از ســوی نشــریه ‪Natural Gas World‬ تولید گاز تجاری شرکت ملی گاز ایران به 229 میلیارد مترمکعــب و گاز شــیرین آن به حــدود 205 میلیارد مترمکعب رسیده است. تراز عرضه و تقاضاي گاز در جدول ارائه شده نشان میدهد که این کشور در سال گذشــته مقداری در حــدود 6.63 میلیارد مترمکعب بهعنــوان مواد خــام اولیه صرف خــوراک واحدهای پتروشــیمی کرده است. حدود 98 درصد شهرها و 70 درصد روســتاهای ایران که مجموعــا 21.25 میلیون هستند، به شبکه گاز متصلاند و دو میلیون خانوار هم به شبکه گاز وصل خواهند شد. جمعا بخش خانگی به 10 میلیارد مترمکعب اضافی در سال احتیاج دارد. از طرفی ایران در نظر دارد با صرف دو میلیارد سرمایه در بخش سیســتمهای گرمایش مرکزی ساختمانها، مصــرف گاز خانگی را کاهش دهــد. ایران همچنین در سال گذشــته مصرف گاز در بخش نیروگاهی را به بیش از 61.3 میلیارد مترمکعب رساند و در سالهای آتی ظرفیت تولید برق ایران 30 درصد افزایش خواهد یافت و به همین میزان نیز افزایش مصرف گاز خواهد بود. ایران همچنین در سال گذشته بیش از 11 میلیارد لیتــر نفت کوره و گازوئیل در نیروگاههای خود مصرف کرده است که برای ســالهای پیشرو میخواهد کلا گاز را جایگزین ســوختهای مایع کند. از طرفی ایران برنامــه دارد تا راندمان تأسیســات حرارتی خود را که امروزه 33 درصد اســت، به 45 تا 50 درصد در پنج ســال آینده افزایش دهد بنابراین رشد تقاضای گاز در این بخش محتمل نیست.

در بخش صنعت، ایران برنامهای برای دوبرابرکردن تولیدات پتروشیمی خود و رساندن آن به 120 میلیون تن در ســال تا ســال 2022 دارد. بخش پتروشــیمی ایران ســالانه حــدود 20 میلیارد مترمکعب در ســال به خوراک گاز نیاز خواهد داشــت که بیش از دو برابر مقدار کنونی اســت. ایران در سایر بخشهای صنعت نیز متناسب با میزان موفقیت سرمایهگذاریها، شاهد رشــد تقاضای گاز خواهد بود. این کشور همچنین در نظر دارد سوزاندن ســالانه 12 میلیارد مترمکعب گاز در مشــعلها را تا ســال 2022 مهار کند. ایران برنامه دارد تــا تولیــد گاز ناخالــص خود را از ســالانه 285 میلیارد مترمکعب به 400 میلیارد مترمکعب در سال تا پنج ســال آینده افزایش دهد و پنجرههایی بهسوی صــادرات گازی 60 تا 80 میلیارد مترمکعب در ســال بگشــاید. ایران در کنار عراق، ترکیه و احتمالا پاکستان قراردادی برای صادرات سالانه 10 میلیارد مترمکعب با عمان دارد. میزان کلی قراردادهای فعلی در حدود 46 میلیارد مترمکعب در ســال است که با راهاندازی واحدهای الانجي به 60 میلیارد مترمکعب در سال خواهد رســید. با توجه به رشــد تقاضای خانگی گاز، نیروگاهها و بخش صنایع، به نظر میرســد این کشور بتوانــد برنامه صادرات خــود را محقق کند اما در این مسیر چهار چالش اصلی پیشروی ایران است.

براســاس برآوردها، تولید ایــران از پارسجنوبی به دلیل افت فشــار مخزن تا ســال 2023 با کاهش مواجه خواهد شد، مگر اینکه سکوهای 20 هزارتنی بــا قابلیت حمل کمپرســورهای عظیــم را در فازها نصــب کند که هزینه آنها احتمالا بر 30 میلیارد دلار بالغ شود.

حدود 80 درصد میادین فعال نفتی ایران در نیمه دوم عمر خود هســتند و برای حفــظ تولید نفت به میزان بســیار زیادی تزریق گاز نیــاز دارد. این میادین ســالانه با افت تولید 300 هزار بشکه در روز مواجه هستند. ایران باید تزریق گاز به این میادین کهنه نفتی را ســه برابر کرده و به حداقل 90 میلیارد مترمکعب در سال برساند.

شــدت انــرژی ایــران بســیار بالاســت و برای نصفکردن آن حدود 200 میلیارد دلار ســرمایه نیاز خواهد بود. مصرف گاز براساس گزارشهای رسمی ایــران در بخشهای کشــاورزی، صنعتی و خانگی بهترتیــب 3.3 برابــر، دو برابــر و 1.5 برابر میانگین مصرف جهانی اســت. در دو دهه اخیر برنامههای ایران برای کاهــش مصرف انرژی راه به جایی نبرده است.

کارایی نیروگاههای برقی بســیار پایین در ســطح 33 درصد اســت و میــزان فلیرینگ ســالانه بر 12 میلیــارد مترمکعب بالغ میشــود. بــه عبارتی این میزان گاز بدون اینکه به دســت مصرفکننده برسد، در مشعلها سوزانده و هدر داده میشود. بههرحال روشــن نیســت که ایران قادر خواهد بود به اهداف برنامهریزیشــدهاش برای بهینهکــردن مصرف گاز دست یابد یا خیر. براســاس این اطلاعات با کاهش مصرف داخلی ایران راه صادرات گازی ایران افزایش مییابد. شــاهکرمی، مســئول عملیاتی مرکز کنترل گاز شــرکت ملــی گاز ایران، میگوید: ایــران میادین جدید گازی دیگــری نیز دارد که میتواند افت تولید گاز از میــدان پارسجنوبی را در آینــده جبران کند. همچنین ایران درنظر دارد پیشــنهاد جذب ســرمایه خارجی برای 21 میدان گازی را براساس مدل جدید قراردادهای نفتی ارائه کند. جمع ظرفیت این ذخایر براساس مســتندات قانونی و اصلی واصله از طریق IPC بــه ‪Natural Gas World‬ حدود 6.4 تریلیون مترمکعــب بوده و تولیدات آن حــدود 130 میلیارد مترمکعب در ســال اســت. بههرحــال این هدف تا اواســط سال 2025 یا حتی دیرتر از آن دستنیافتنی است و نیل به این هدف متأثر از «زمان جذب سرمایه خارجی در ایران» یا «سیاســتهای تحریمی ایالات متحــده آمریکا علیه ایران» اســت. بههرروی انتظار مــیرود ایــران درحالحاضر میــدان گازی کیش را توسعه داده تا در سال 2021 عملیاتی شود و سالانه 10 میلیارد مترمکعب گاز از این میدان تولید کند.

اروپا بازاری جذاب نیست

در گزارش اواخر اردیبهشت مرکز تحقیقات مجلس ایران کــه به ارزیابی وضعیت صــادرات گاز معطوف شده اســت گفته میشود صادرات به اروپا در شرایط کنونی از نظر اقتصادی بهصرفه نیســت. براساس این گــزارش صادرات منطقــهای گاز از طریــق خط لوله معقولترین گزینه اســت. براساس این گزارش، ایران شاید نتواند صادرات گازیاش را در میانمدت بهدلیل افت فشــار در پارسجنوبی محقق کند. این گزارش معتقد اســت برای فواصل دورتر؛ صادرات الانجي احتمــالا بهتــر اســت. در فواصل حدود چهــار هزار کیلومتر، هزینه هر دو گزینــه )الانجی و صادرات با خط لوله( یکســان خواهند بود. این گزارش میافزاید بهترین و اقتصادیترین گزینه برای گاز تولیدی کماکان مصــرف داخلی ماننــد تزریق گاز بــه میادین نفتی و تبدیل به محصولات پتروشیمی است. فعلا صادرات گاز به کشورهای همسایه برای ایران توجیه اقتصادی دارد.

براســاس قیمتهای فعلــی )50 دلار به ازای هر بشــکه نفت( صادرات گاز به مســافتهای بالای سه هزار کیلومتر، ماننــد بازار اروپا، اقتصادی نخواهد بود زیرا ســود خالص صادرات گاز حدود دو تا سه سنت یا حتی صفر برای هر مترمکعب خواهد بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.