کرهشمالی در قرنطینه

Shargh - - اقتصاد -

ســعيد ابوالقاســمی: ايران و کرهشــمالی ارتباط نزديکی بــا هم دارند اما ســطح روابط اين دو کشــور از نظر اقتصادی مطلوب نيست. ميزان مبادلات تجاری و اقتصادی اين دو کشــور، سالانه 25 ميليون دلار است که بر مبنای دلار سههزارو 800 تومانی، رقمی معادل 95 ميليارد تومان را شامل میشــود. اين موضوع نشان میدهد که مسئولان دو کشور، در هيچيک از مــراودات خود، مباحث تجاری و اقتصــادی را در اولويت و سرفصل برنامههايشــان جای ندادهاند اما شايد حضور يکهفتهای کيم يونگنام، رئيس مجمع عالی خلق کرهشــمالی در ايران که برای حضور در مراســم تحليف رئيسجمهوری به کشورمان ســفر کرده، آغازی بر همکاریهای اقتصادی ميان دو کشور باشد. مقامات ايران و کرهشمالی، پيش از ايــن فقط دو بار دربــاره مباحث تجــاری و اقتصادی گفتوگو کردهاند. دور نخســت اين گفتوگوها زمانــی صورت گرفت که مقامات ايران و کرهشــمالی برای توســعه روابط اقتصادی، ارتباطات فناوری و تبادل دانشــجو تفاهمنامــهای امضا کردند. ايــن تفاهمنامه در يازدهم شــهريور 91 به امضا رســيد و زمانی امضا شــد که کيميونگنام، رئيس مجمع عالی کرهشمالی به دعوت محمود احمدینژاد، رئيسجمهوری وقت ايران به کشورمان سفر کرد. 72 روز بعــد و در 23 آبــان 91 نيز بهروز مــرادی، معاون برنامهريزی و نظارت راهبــردی رئيسجمهوری وقــت ايران بــا لیریيانگنام، وزير تجارت خارجی کرهشــمالی ديدار کرد و در اين ديدار نيز درباره گسترش همکاریهای تکنولوژی توافقی صورت گرفت. بيشــتر صحبتهای اين ديــدار به تلاش برای مبارزه با امپرياليســم اختصــاص يافت. اين مقام کرهشــمالی پنج روز بعد هم با مهدی غضنفــری، وزير صنعت، معدن و تجــارت وقت ايران در ســال 91 ديدار کرد و توســعه روابط تجاری و اقتصادی ميان دو کشــور را خواستار شد. با وجود اين، ارتباطات تجاری ايران و کرهشــمالی هيچگاه شــکل نگرفت و روابط تجاری دو کشور در سطح 25 ميليون دلار باقی ماند.

بازار کره شمالی در دست چین

کرهشــمالی بيش از آنکه يک کشــور توليدکننده باشد، مصرفکننده اســت. کشوری که سرشار از ذخاير ســنگ معدن اورانيوم است و بيشتر مواد اوليــه، تجهيزات نظامی و زغالســنگ صادر میکنــد. در مقابل، فرآوردههــای نفتی، زغال کک، ماشــينآلات و مــواد خوراکی از جمله بيشترين واردات اين کشــور فقير و منزوی به شمار میروند. اصلیترين شــرکای تجاری کرهشمالی، چين و روسيه هستند. روسيه مرز کوچکی با اين کشور دارد اما چين توانسته بازار اصلی کرهشمالی را به دست بگيرد. روابط تجاری اين دو کشــور بهگونهای اســت که چين با تسلط بر 67.2 درصد صادرات و 61.6 واردات کرهشمالی، رتبه نخست فعاليت تجاری با اين کشــور را کسب کرده اســت. تحليلگران و گزارشگران بينالمللی گزارش دادهاند «کالاهای چينی در سرتاســر اين کشور يافت میشوند و چين همه کالاهای مورد نياز کرهشــمالی، از نفت گرفته تا غذا، اتوبوس يا حتی کاســههای دستشــويی را نيز برای اين کشــور تأمين میکند». با وجود اين، کرهشــمالی صنايعی مانند ماشينســازی، نيروگاههای برق، محصولات شيميايی، معادن، متالورژی، نساجی، توليد غذا و گردشگری را در خــود ايجاد کرده که همه اين صنايع، نيازمند مواد اوليه هســتند. به گفته کارشناســان، چين اکنون بيشــترين ســود را از بازارهای تجاری کرهشمالی به جيب خود سرازير میکند.

روابط تجاری ایران و کرهشمالی در حد صفر

ايرانیها هيچگاه روی بازار کرهشــمالی سرمايهگذاری نکردهاند. اين اتفاق دلايل مختلفی دارد. از يک ســو کالاهای مناسبی برای حضور در اين کشــور توليد نمیشود و از ســوی ديگر، ارتباطات جغرافيايی ايران و کرهشــمالی شــرايط تجارت را فراهــم نمیکند. مجيدرضــا حريری، نايبرئيس اتاق بازرگانی مشــترک ايران و چيــن نيز اين موضوع را تاييد میکند. او به «شرق» میگويد: «ايران روابط تجاری خاصی با کرهشمالی ندارد؛ ارتباطات اين دو کشــور، بيشــتر به يک رابطه سياســی و نظامی میانجامــد که مباحث اقتصادی را دربر نمیگيــرد». به گفته اين فعال تجاری و اقتصادی، ارتباطنداشــتن دو کشور، ناشــی از ناتوانی ايرانیها در برقراری ارتباط نيست؛ چراکه کرهشمالی با هيچيک از کشورهای دنيا به جز چين، ارتباط اقتصادی منســجمی نــدارد. حريری ادامه میدهد: «کرهشــمالی بخــش زيادی از مايحتــاج روزمره خــود را از چين تأمين میکند و گامهــای بلندی در حوزه تجارت خارجی با کشــورهای ديگر برنداشته است».

او دليل اين ارتباط مستحکم تجاری ميان چين و کرهشمالی را نوعی تعادلبخشی در منطقه آسياپاسيفيک عنوان میکند: «رابطه کرهشمالی و چين، يک رابطه خاص است؛ چراکه رقابت شديدی ميان اردوگاه غرب شامل آمريکا، ژاپن و کشــورهای ديگر از يکسو و چين از سوی ديگر در منطقه آسياپاســيفيک وجود دارد؛ از ســوی ديگر، چيــن معمولا با اکثر همســايگان خود بر ســر مباحث مرزی اختلافاتی دارد و موضوع تايوان هم بهتازگی تبديل به بخش اصلی منازعات خارجی چين شــده است؛ بر اين اســاس، چين کرهشــمالی را بهعنوان يک لنگر تعادل در منطقه حفظ میکند تا بتواند اســتفادههای امنيتی و نظامی لازم را از اين کشور داشته باشد». اين فعال تجاری اعتقاد دارد شکلگيری ارتباط سياسی - نظامی ميان چين و کرهشــمالی سبب شــده تا مباحث تجاری نيز تحت تأثير قرار گيرند و ارتباط تجاری چين و کرهشمالی با يکديگر محکم باشد. او میگويد با فضای ايجادشده در منطقه آسياپاسيفيک، ايران نمیتواند نقش چندانــی در مراودات بينالمللی برعهده بگيرد. به گفته او «ايران نمیتواند در ارتباطاتی که ميان آمريکا و چين در آســيای شــرقی شکل گرفته است، نقشآفرين باشد؛ چراکه چين و آمريکا بهعنوان اقتصادهای برتــر جهانی، منازعات اين منطقــه را هدايت میکننــد و بنابراين ايران نهتنها نمیتواند، بلکه نبايد وارد چنين مباحثی شود». اينگونه است که فرصت تجارت با کرهشمالی نيز از ميان میرود.

کرهشمالی نیازی به تجارت با ایران ندارد

ارتباط تجاری ميان ايران و کرهشــمالی در حالی مطرح شــده که به گفته بسياری از کارشناسان، موضوع ســود و زيان تجاری هم بايد مورد توجه قرار گيرد. حريری برای پاســخ به اين موضوع، ارتباط تجاری ايران و کرهجنوبی را مثال میزند و میگويد: «ايران و کرهجنوبی جزء شــرکای اصلی تجارت هســتند؛ اين کشور در سالهای اخير جزء 10 شريک اصلی تجاری ايران بهشــمار رفته، چراکه ويژگیهــای اقتصادی کرهجنوبی با ويژگیهــای اقتصادی ايران همخوان اســت». آنگونه کــه او میگويد، «کرهجنوبــی از يکســو میتواند از ايران مواد اوليــه و انرژی بخرد و از ســوی ديگر میتوانــد کالاهای مورد نيــاز ما را تأمين کنــد؛ اما اقتصاد کرهشمالی يک اقتصاد بسته اســت که به داخل خودش میپردازد و با بيرون در ارتباط نيســت». اين فعال تجاری و اقتصادی درباره مذاکرات تجاری ايران و کرهشمالی هم میگويد: «بسيار بعيد است نفر دوم کشور کرهشــمالی برای انجام مذاکرات اقتصادی به ايران ســفر کرده باشــد؛ چراکه هيچ نوع همگونی اقتصادی و هيچ فضای همکاری تجاری ميان ايران و کرهشمالی وجود ندارد».

آنگونــه که حريری توضيــح میدهد، کالاهايی کــه ايرانیها توليد میکننــد، بــه درد کرهشــمالی نمیخورد: «نــه کالاهايی کــه به دنيا میفروشــيم دارای تکنولوژی بالايی اســت و نه از نظر کيفيت و قيمت میتوانيم بــا کالاهای ساختهشــده دنيا رقابت کنيــم؛ مزيت صادراتی ما بيشــتر انرژی اســت و مشتقاتی که از نفت به دســت میآيد؛ مابقی صادرات غيرنفتی ما هم به کشورهای عراق و افغانستان صادر میشود کــه بازارهای خوبی برای کشــورمان بهشــمار میروند». بــه گفته او، افغانســتان، عراق و امارات متحده عربی شــرکای تجــاری بهتری برای ايران هستند، چراکه به کالاهای ايرانی نياز روزانه دارند.

حريری ادامه میدهد: «بيشتر صادرات ما از يک سو مواد خام است که به کشــورهايی مانند چين، کرهجنوبی و ترکيه صادر میشــود تا آنها با اســتفاده از اين مــواد خام کالاهای موردنظر خــود را توليد کنند و به کشــورهای ديگر بفروشــند و از سوی ديگر، افغانســتان و عراق نيازمند کالاهــای مصرفی روزمره هســتند و به اين کالاها نيز عــادت دارند؛ در نتيجه، اين کشورها جزء شــرکای تجاری مطلوب ايران بهشمار میروند و بهتر اســت تبادلات اقتصادی با اين کشــورها در اولويت باشــد». اين فعال حوزه تجارت تأکيــد میکند: «اقلامی که ما صادر میکنيم به درد کرهشمالی نمیخورد؛ چراکه نه به مصرف آنها نيازی دارد و نه میتواند مواد خام را تبديل به کالاهای ديگر کند و به فروش برســاند؛ بنابراين در نهايت میتوان گفت که ايران و کرهشــمالی شرکای تجاری خوبی برای يکديگر نخواهند بود».

«کالاهای چينی در سرتاسر اين کشور يافت میشوند و چين همه کالاهای مورد نياز کرهشمالی، از نفت گرفته تا غذا، اتوبوس يا حتی کاسههای دستشويی را نيز برای اين کشور تأمين میکند ». با وجود اين، کرهشمالی صنايعی مانند ماشينسازی، نيروگاههای برق، محصولات شيميايی، معادن، متالورژی، نساجی، توليد غذا و گردشگری را در خود ايجاد کرده که همه اين صنايع، نيازمند مواد اوليه هستند

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.