جنگ قدرت در ساختار سیاسی آمریکا

Shargh - - جهان -

اردشــیر زارعیقنواتی: تحولات سیاســی در آمریکا بعد از پیروزی «دونالد ترامــپ» در انتخابات ریاســتجمهوری اخیر در ســال ۲۰۱۶ بــا توجه به تضادهای سیســتمی و اخلال در نظم مألوف تا حدود زیادی موجب شکاف و چالش در نظم مســتقر شده اســت. برخلاف تصوری که معمولا از سوی جریان اصلی رســانه به افکار عمومی القا میشود، بروز و ظهور این پدیده جدید سیاســی چندان هم تعجببرانگیز و پیشبینیناپذیر نبوده اســت و بهنوعی انعکاس دوقطبیهای سیاسی – اجتماعی و واقعیت تشدید تضاد بدنه اجتماعی با ســاختار قدرت در جامعه آمریکا است. تشدید تضادهای طبقاتی حاصل از پروژه جهانیســازی نئولیبرال که ســختترین نمود آن در جامعــه آمریکایی انعکاس یافته اســت، حداقل در یــک دهه اخیر آن همپوشانی شکلی و ســنتی انطباق منافع قاعده اجتماعی با هرم قدرت را با چالشهای اساسی روبهرو کرده است که پیروزی ترامپ محصول همین وضعیــت و تضعیف هژمونی آمریکا در ســطح جهانی بــود؛ اما امروز به لحاظ جایگاه سیاسی و طبقاتی «ترامپیســم» با حاکمیت یکدرصدیها و کســب منافع صاحبان قدرت و ثروت، تقابل بین پوسته سختجان قدرت با ترامپ بیش از آنچه ناشــی از تضادهای طبقاتی باشد، معطوف به شکاف در ســاختار سیاســی و اخلال در نظم مســتقر خواهد بود. از همان ابتدای ریاستجمهوری ترامپ، نهاد قدرت در حوزه ساختار سیاسی از یک سیاست دوگانه «مهار – کنترل» و در صورت توفیقنداشــتن «حذف گامبهگام قدرت نهاد اجرائی و در نهایت استیضاح رئیسجمهوری» استفاده کرده است که منازعات سیاسی در واشنگتن محصول همین سیاست است.

آمریــکا در هیچ دورهای از تاریخ معاصر خود دامنه شــکاف بین نهاد ریاســتجمهوری را با دیگر نهادهای قدرت تا بــه این حد تجربه نکرده اســت و حتی ماجرای رســوایی «واتر گیــت» که به برکنــاری «ریچارد نیکســون» منجر شــد نیز بیش از آنچه یک اخلال وسیع درونسیستمی به حساب آید، در حد یک اقدام مجرمانه شخص ریاستجمهوری تلقی شــد که حتی با حذف وی هم هارمونی ساختار قدرت دچار هیچ آسیبی نشــد؛ اما وضعیت کنونی درباره دونالد ترامپ حتی اگر به اســتیضاح و برکناری او هم منجر شود، بههیچوجه به لحاظ ماهیت موضوع با نمونه واتر گیت مقایسهکردنی نخواهد بود. رخدادهای اخیر در واشنگتن ماهیت تضادهای درونسیستمی و بهنوعی بازتاب شکست مکانیسمهای سنتی در حوزه ســاختار سیاسی – اجتماعی اســت و با حذف ترامپ از معادله نیز این پرونده بســته نخواهد شــد. در روزهای اخیر کنگره، دادگستری و حتی رهبران حزبی جمهوریخواه با همکاری دموکراتها، ضمن تصویب طرحهای چالشبرانگیز ازجمله تحریم علیه روسیه، تصویبنشدن طرح لغو بیمه درمانی «اوباماکر» در کنگره که یکی از محورهای سیاستهای ترامپ تلقی میشد، انتقاد شــدید رهبران دو حزب اصلی از طرح جدید محدودیتهای مهاجرتی موســوم به طرح «تــام کاتن - دیوید پردو» دو سناتور جمهوریخواه که از ســوی ترامپ به کنگره فرستاده شده است، بهشدت دست دولت را برای اقدام بستهاند. حتی در یک تصمیم تحقیرآمیز و بازدارنده کنگره آمریکا با چکاندن ماشه مکانیسم موسوم به «پروفرما» در تعطیلات تابســتانی که به لحــاظ قانونی کنگره را با جلســات حتی چنددقیقهای مشــغول به کار نشان میدهد و مانع از انتصاب و برکناری مقامات دولتی در مدت تعطیلات از طرف رئیسجمهوری میشود، مانع از برداشتهشدن «شمشیر داموکلس» بالای سر رئیسجمهوری شدهاند. در آمریکا هماکنون رئیسجمهوری بر مصدر کار اســت که در واقع فقط یک تدارکاتچی ســاختار قدرت اســت و در خوشبینانهترین حالت برای حفظ بقای خود باید به همیــن وضعیت تمکین کند. آنچه هماکنون در واشنگتن گوش شــنوایی ندارد، حتی این هشدار درست و منطقی ترامپ است که میگوید «روابط ما با روسیه در پایینترین و خطرناکترین سطح در همه دورهها قرار دارد، میتوانید قدردان کنگره باشید».

در وضعیت آنارشیک حاکم بر ساختار سیاسی آمریکا هر دو طیف ماجرا برای ســبقتگرفتن از دیگری دســت به تحرکات تندروانه و تنشآفرین در ســطوح داخلی و خارجی میزنند که هم برای جامعه مدنی آمریکا و هم برای صلح جهانی بهشدت خطرناک است. غول زخمی با چهره «ژینوسی» قدرت در آمریکا در یک وضعیت حساس سیاسی و تاریخی قرار گرفته است کــه برای برونرفت از آن هر لحظه امکان دارد مبادرت به اقداماتی کند که موجب آشــوب و هرجومرج در ســطح جهان شــود. یک مثال ساده از این وضعیت پارادوکســیکال را میتوان در تشــدید تحریمهای روسیه از سوی کنگره دید که در راســتای هیســتری ضدروســی برای آچمزکردن ترامپ با تصویب قوانین تحریمی علیه این کشــور دقیقا همان هدف «سیاست تنبیه اروپا» اســت که مدنظر رئیسجمهوری بوده و ظاهرا دموکراتها و بخشی از جمهوریخواهــان بارها آن را نقد کردهانــد؛ اما امروز با تصمیمات خود دقیقا آن را محقق میکند. این وضعیت بهشــدت خطرناک و آســیبزننده به منافع دیگر کشــورها را هماکنون روسها کــه در ابتدا از پیروزی ترامپ اظهار خشنودی میکردند، نیز درک کرده و با فرمان «ولادیمیر پوتین» برای اخــراج بیش از 7۰۰ کادر دیپلماتیک ســفارت آمریکا در روســیه به تلافی اخراج ۳5 دیپلمات این کشــور در روزهای پایانی ریاســتجمهوری «باراک اوباما» عکسالعمل نشان میدهند. آمریکای امروز بیش از هر زمان دیگری خطرناک بوده و پتانســیل ماجراجویی را دارد؛ بههمیندلیل باید بهشــدت هوشیار و محتاطانه ضمن حفظ حریم منافع ملی خود مواظب بود و بهانه لازم را به دســت آنان بــرای ماجراجویی ندهد؛ چراکــه نیروهای رقیب در واشــنگتن برای خروج از این بنبســت تا حدود زیادی به یک جنگ یا اقدام بهشدت ماجراجویانه برای نظمبخشیدن و اتحاد دوباره حلقههای منفصله زنجیر کنونی در ساختار سیاسی خود به یک قربانی نیاز دارند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.