روان سلفیگیرندگان

Shargh - - سیاست - مهدی ملکمحمد روانشناس

عکسهــا گواهی کافی هســتند بــر آنچه در لحظــات بعــد از جلســه تحلیف میان مســئول سیاســت خارجــی اتحادیــه اروپا و تنــی چند از نماینــدگان مجلــس میگــذرد؛ چهــره «فدریکا موگرینی» ناشــاد و مملو از بهــت و چهره «تنی چند از نمایندگان » شــاد و پرشــور. زن درونگرای ایتالیایــی میان چند مــرد برونگــرای ایرانی گیر کرده است. او شــاید دلیل این رفتار آنها را نداند، امــا «رابرت ســیالدینی»، روانشــناس مشــهور آمریکایی، پنج دهه پیش، دلیــل این نوع رفتارها را بعد از تحقیقات گسترده میدانست. او در سال ۱976 نظریــهای با عنوان «فخــر انعکاسیافته» را وارد ادبیــات تحقیقــی علم روانشناســی کرد کــه اگرچــه آن روز به دلیل فقــدان موبایل برای تبیین شخصیت ســلفیگیرندگان مطرح نشد، اما اکنون میتوان برای شــناخت انگیــزه رفتارهایی از آن اســتفاده کرد. براســاس ایــن نظریه، «فخر انعکاسیافته» یک شناخت در خدمت خود است که به وســیله آن، فرد خودش را بــه موفقیت یا شهرت دیگران یا پدیدهها ارتباط میدهد. به گفته «ســیالدینی»، «انســانها اغلب تلاش میکنند تا عزتنفسشان را افزایش دهند، بنابراین پیوسته در جستوجوی برخوردارشدن از فخر انعکاسیافته هستند .»

آدمیان برای افزایش عزتنفسشــان در مورد یک خویشــاوند مشهورشــان صحبت میکنند )برای مثال، پدربزرگ پدربزرگ من، پســرعموی فلان فرد مشــهور ۱50 ســال پیش بوده است(، لباس تیم ورزشی محبوبشــان را بعد از برد آن تیم میپوشــند و به یک برنــد خاص که در نظر اغلب افراد محبوب و موفق است، علاقه شدید نشان میدهند. سلفیگرفتن با فردی مشهور نیز طبق نظریه ســیالدینی برای افزایش عزتنفس اســت. تصور کنید حــال خــوش نمایندههایی را کــه بعــد از جلســه تحلیف، عکسشــان با سیاستمدار مشــهور ایتالیایی را برای چند نفر از خویشــان و دوستانشان ارســال کردهاند! به گفته «ســیالدینی»، فخر انعکاسیافته موجب درک از خویشــتن بهعنوان فــردی جذاب، لایق، دوستداشــتنی و از لحــاظ اخلاقــی خــوب، میشود. درکِ داشــتن این ویژگیها به شخص احساســی میدهد که برای دنیــای بیرون، فرد جذابــی اســت و بنابراین برای دیگــران در یک رابطــه اجتماعی فــرد مقبولی اســت. بنابراین طبق ایــن نظریه و نظریههــا و تحقیقات جدید که درباره شــخصیت ســلفیگیرندگان از سوی روانشناســان دیگر انجام شده میتوان دریافت که سلفی با افراد مشهور، به صورت ناخودآگاه بــا انگیزه افزایش عزتنفــس انجام میگیرد و قرار اســت میل نامتناهی خودنمایی اجتماعی را در این افراد ارضــا کند. اینکه چرا عزتنفس چند نفر از نمایندگان مجلس شــورای اسلامی چنین پایین اســت که بــرای افزایش آن خود را به آبوآتش میزنند مســئلهای شخصی است که به خودشــان مربوط اســت، آنچــه در این داســتان به ما مربوط اســت، رابطه عزتنفس این نمایندهها و عزتنفس موکلانشــان اســت که جامعه ایرانی را تشــکیل میدهند؛ موکلانی که پیشتر با آتشهای ساختمان درحالریزش پلاسکو سلفی میگرفتند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.