چخوف و دیگران و چخوف

Shargh - - ادبيات - یوریک کریممسیحی

آنتون چخوف نویســندهای اســت کــه لزومی نــدارد بهانتظارِ صدســالگی یا هر چند سالگی دیگرِ دنیاآمدن و یا مُردنش بنشینیم تا صاحبِ مناسبتی باشیم برای برداشتنِ گامی در مسیرِ او و آثارش. چخوف مناسبت لازم ندارد. ما همیشه با چخوف هستیم و چخوف همیشه با ماست، هرچند دستهای از نویسندگان هستند که بیشتر از همیشه با اویند، با او و با آثارش، و آن اندازه به دنیای او دل بستهاند و در آثارش غوطه میخورند که نوشــتنِ نمایشــنامهای براســاس یک یــا چند اثرِ او نزدِ آنان امری بدیهی و حتا گریزناپذیر میشــود، چنان که از ســالها پیش از این چنین شــده است: نیل سایمون در 1973 نمایشــنامهای یازده اپیزودی با نام «پزشک نازنین» براساس مجموعهای از داستانهاي کوتاه چخوف نوشت؛ و در 1981 تنسی ویلیامز دو سال قبل از مرگش «دفتر یادداشت تریگورین » را بر اساس «مرغ دریایي» نوشــت؛ و دیوید مامت «ورقبــازي» را در 1985، و «باغ آلبالو » را در 1985، و «ســه خواهر » را در 1991، و «دایي وانیا » را در 1994 نوشت؛ و برایان فریل «سه خواهر» را در 1981، و «دایي وانیا» را در 1998، و «بازي یالتا» را بر اساس داستان «بانویی با سگ کوچولویش» در 2001، و «خرس» را در 2002 نوشت؛ و مایکل فرین «دلبند وحشي» را بر اساس «پلاتونف دیوانه» در 1984، و «عطسه» را در نُه اپیزود بر اســاس چند نمایشنامه تکپردهای و چند داستان کوتاهِ چخوف در 1988 نوشــت، و دیوید هِر «ایوانف» را در 1995، و «پلاتونف» را در 2001 نوشــت؛ و تام استاپارد «مرغ دریایي» را در 1997، و «ایوانف» را در 2008، و «باغ آلبالو» را در 2009 نوشــت؛ و حمید امجد «ســه خواهر و دیگران» را در سال 1393 نوشت... این سیاهه در همین جا تمام نمیشــود و اینان نامهای نظرگیر در این سیاههاند. برداشتن و بازنویســیکردن و بههمآمیختن و گونههای دیگرِ آفریــدن و بازآفریدن در عالمِ چخوف تنها در قلمرو نوشــتن نیست. این سیاهه در جهانِ سینما بسیار بلندبالاست.

«وانیا و ســونیا و...» چنان که قابلپیشبینی است نمایشیست کمــدی، اما نــه از نوعِ کمدی آســانگیر و دوریگزیــن و کمابیش دیگر دســتنیافتنی چخوف، بلکه کمدی دورانگ اســت. دورانگ در «وانیــا و ســونیا و...» از کمدی بنفشِ چخــوف فاصله گرفته و کمدی صورتی مایل به بنفشِ خود را نوشــته اســت، و چه خوب کــه چنین کرده اســت، چراکه دورانگ در مقامِ نمایشنامهنویســی برجسته، شــخصیتها و مضامینی از چند اثرِ چخوف را مبنای کارِ

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.