بازي عربستان در عراق

Shargh - - جهان -

محمدعلي عسگري: درباره ســفر مقتدي صدر، روحاني جنجالي عراق، به عربســتان گمانهزنيهاي زیادي شد، ازجمله اینکه دیدار او براي عربســتان بهمثابه سرپوشي بر ســرکوب شــیعیان در «العوامیه» بود یا هدف اصلي آزادکردن تعدادي از عراقيهاي محبوس در عربســتان بود که به نوعي با دفتر صدر ارتباط داشتند یا از همه اینها بالاتر میانجیگري بین ایران و عربســتان )برداشتي کاملا تخیلي( یا برعکس براي عصبانيکردن ایران )برداشتي مبتني بر یک ســوءظن(. اما به نظر ميرسد اهمیت سفر صدر به عربستان فراتر از این مسائل بوده باشد.

با حضــور صدر در ریاض، رســانههاي وابســته به عربســتان ســعودي )الشرقالاوســط، الحیــات و...( اعــلام کردند به زودي «عمار حکیم» نیز در ســفري به ریاض خواهد رفــت. الحیات از یــک برنامه بلندمدت پرده برداشــت که مطابق آن قرار اســت بعد از «حیدر العبادي»، صدر و بعد از او عمار حکیم و در نهایت «ایاد علاوي» به عربســتان سفر کنند. اما سفر حکیم تکذیب شد و او شــرط حضور خود در عربســتان را خروج این کشور از بحرین و یمن عنوان کرد.

نکته شــایان تأمــل اینکــه دفتر صــدر در توضیح محتواي ســفر مقتدي به چند موضوع مهم اشاره کرد؛ یکي اینکه «محمد بن ســلمان» در ایــن دیدار اعتراف کرد سیاستهاي کشورش در قبال عراق تا اینجا اشتباه بوده و قرار اســت در آینده تصحیح شــود. همچنین به گفته او، قرار اســت ریاض در نجف کنسولگري دایر کند و ســفر اتباع دو کشــور به هم تســهیل و موانع مرزي برداشته شــود. از سوي دیگر، گفته شــد هدف صدر از این سفر ایجاد «توازن» در ارتباط بین عراق و کشورهاي همسایهاش در منطقه بوده اســت. به عبارت روشنتر سفر مقتدي صدر کاملا حسابشده و با برنامه و اهدافي درازمدت و اساسي صورت گرفته است. این اهداف را در دو محور زیر ميتوان خلاصه کرد:

1- عربســتان به دنبال یافتن جاي پا در عراق است. این کشــور با رويکارآمدن ســلمان بــن عبدالعزیز، به دنبال سیاســتهاي جدید منطقهاي خود، ســعي کرد ارتباط تازهاي را با عراق برقرار کند. ســفر حیدر العبادي و دعوت رســمي از مقتدي صدر براي سفر به عربستان، ســفر احتمالي حکیم یــا علاوي یا هرکــس دیگري از عراق به عربستان سعودي در همین راستا قابل ارزیابي اســت. عربســتان تلاش ميکند در عــراق آینده نقش مهمي داشــته باشــد و از این پس اجازه ندهد به گفته خودش، ایران یکهتاز این میدان باشد. بهخصوص اینکه عراق از موضوع مبارزه با داعش تا حدودي فراغت بال پیدا کرده و در عوض براي جبران خســارتها و تعمیر ویرانيها نیاز مبرمي به دوستاني مثل عربستان دارد. از سوي دیگر، در آینده نزدیک قرار است در عراق انتخابات پارلماني برگزار شــود و ممکن اســت یک ائتلاف جدید بتواند قدرت را از دســت شــیعیان طرفدار ایران خارج کند. این مســئله در درازمدت ميتواند براي عربســتان بسیار بااهمیت تلقي شود.

۲- ميدانیم چند ســال پیش نیــز مقتدي صدر به عربستان سفر کرد اما آن سفر تقریبا هیچ بازتابي نداشت. روشن اســت که بین تفکرات صدر و حاکمان عربستان تفاوتهاي زیادي وجود دارد امــا آن چیزي که امروزه صدر را به عربســتان نزدیک و از ایران دور کرده، مسئله دیگري اســت. همانطور که در بیانیه دفتر او منعکس بود، صدر به قول خــودش قصد دارد یک نوع «توازن» ایجاد کند؛ یعني به همان میزان که عراق با ایران ارتباط دارد، بتواند با عربستان نیز ارتباط داشته باشد. فراموش نکنیــد که حیدر العبادي در تأیید ســفر صدر گفت از او «حمایــت ميکنیم ». به بیان دیگر این تنها مقتدي صدر نیست که چنین تفکري داشته و قصد دارد توازني از این دســت به وجود آورد. به نظر ميرسد بخش مهمي از رهبران کنوني عراق به دنبال ایجاد چنین توازني باشند یا دســتکم احســاس کنند براي حمایت از منافع ملي کشورشان نیاز به چنین توازني دارند.

از اینها گذشته صدر در داخل عراق نقش یک مرجع مذهبــي عرب را بازي ميکند. او بهشــدت بر مرجعیت عربي تأکید ميورزد و تاکنون بارها از حقوق اهل ســنت در فلوجه و تکریت و بقیه اماکن دفاع کرده است. صدر بهشــدت مخالف ادامه فعالیت حشد الشعبي یا همان بسیج مردمي عراق است و براساس شنیدهها قصد دارد در انتخابات آینده با ایاد علاوي، نخستوزیر اسبق عراق متحد شــود. ميتوان به اینها، جدایي حکیم از مجلس اعلا و تشکیل حزب «حکمت ملي » و نیز احتمال جدایي حیــدر العبادي از «حزب الدعوه» را هم که شــایعاتش بر ســر زبانهاســت، اضافه کرد. مجمــوع این تحولات نشــان ميدهد عراق در حال یک دگردیسي و یک انتقال رویکرد است. عراق ميرود تا با درپیشگرفتن استراتژي مليگرایــي به همان توازني دســت پیدا کنــد که امثال صــدر از آن حرف ميزنند. این رویکرد هرچند به معناي نزدیکي فوري عراق به عربستان نخواهد بود اما ميتواند به معنــاي احتمال فاصلهگرفتن تدریجي این کشــور از ایران در آینده باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.