پوتین و رنسانس نظامی در غرب

Shargh - - جهان - پیتر اپس

نشســت اخیــر گــروه ۲۰ در هامبــورگ نشــان داد کشــورهای غربی همچنان در جســتوجوی راهبردی سیاســیاند که مانع مداخله روســیه در امور سیاسی و انتخاباتشــان شود. البته در پشــت صحنه، ارتشهای آمریــکا و کشــورهای اروپایی در دفــع اقدامات پوتین و دکترین نظامــی جدید مســکو بهنظر موفقتــر بوده و عملکرد بهتری داشتهاند.

بیش از ســه ســال از آغاز مداخله نظامی روسیه در شــرق اوکراین میگذرد؛ مســئلهای که نگــرش و نگاه دولتهای غربی به دکترین نظامی خصمانه روســیه را بازتعریــف کرد. نتیجه این تغییر نگــرش، ایجاد تغییر و تحولاتی بنیادین در نیروهای مسلح آمریکایی و اروپایی بوده است. این سه ســال به اندازه تمام سالهای جنگ عراق و افغانستان برای آنها درس داشته است. هرچند هنوز در آغاز ماجرا هســتیم، ولــی همین حالا هم دیگر حضور سربازان، جنگندهها و کشتیهای کشورهای عضو ناتــو و از همه مهمتر ایالات متحــده، به امری عادی در بخــش عظیمی از اروپای شــرقی بدل شــده اســت. با وجود نگرانیها درباره زدوبندهای پنهان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با روسیه و تعهد نیمبندش به بند ۵ ناتو، ارتــش و چهرههای دیپلماتیک ایالات متحده در اعــلام پایبندی و تعهد آمریکا بــه امنیت اروپا لحظهای تردید به خود راه ندادهاند.

درحالحاضــر ناتــو اولویــت اصلــیاش را دفاع از کشورهای آسیبپذیرتر اروپای شمالی و شرقی قرار داده است؛ بهویژه کشــورهای حوزه بالتیک از قبیل استونی، لتونی و لاتویا یعنی همان رفقای سابق شوروی و متحدان امروز غرب. شــاید به همین خاطر باشــد که تابســتان امســال با رزمایشهای جنگافزارهــای الکترونیکی و ضدزیردریایی بســیار پیشــرفته ناتو در اقیانوس اطلس شمالی، پروازهای تقریبا هرروزه هواپیماهای نظارتی بر فراز بالتیک و دیگر اقدامات نظامی از دریای سیاه تا قطب شمال همراه بود.

الحاق ســریع و تقریبا بدون دردسر کریمه اوکراین به روسیه، بهسرعت توجهها در اروپا را به خود جلب کرد. این مســئله حتی از جنگ مرگبارتر در منطقه دونباس در شــرق اوکراین که جداییطلبان موردحمایت روسیه آن را در ســال ۲۰1۴ میلادی، جمهوری خلق دونتســک و لوهانســک اعلام کردند، برای اروپــا مهمتر بود. برای ســاکنان آن مناطق، این نبردها نتایجی فاجعهبار در پی داشته است. طبق برآورد سازمان ملل، بیش از دو هزار و 7۰۰ غیرنظامی در میان آمار تقریبی 1۰ هزارنفری قرار دارند که از آغاز درگیریها در ســال ۲۰1۴ تاکنون کشته شــدهاند. بیش از یک میلیون و 6۰۰ هزار نفر نیز در این درگیریها از خانه و کاشــانه خود آواره شــدهاند. البته ایــن قربانیان همان اوکراینیهای روســيزبان هســتند که مســکو اقدامات خود را در حمایت از آنها میداند. بااینحال، اوکراین ایــن فرصت را برای پوتین فراهم آورده تا بار دیگر شهرت روسیه را بهعنوان یک قدرت جهانی ردهاول اعاده کند. روسیه ممکن است هنوز تمایلی به تأیید این مســئله نداشــته باشد که از نیروهای رســمی در اوکراین بهره گرفته است، ولی شواهد و قرائن چیز دیگری میگوید.

با آغاز جنــگ در اوکراین، ارتش کییــف بــه همــان شــگردها و تاکتیکهای نظامیای متوسل شد که آمریکاییها علیه شورشیان عــراق و افغانســتان بــه کار بســته بودند. ایــن تاکتیکها در عمل نتایجــی فاجعهبار را رقــم زدنــد. حمــلالالاتحمــلات سایبری روســیه و همچنین قطع برق، تجهیزاتــی را که از ســوی غرب در اختیار ارتش کییف قرار گرفته بــود از کار انداخت. کارایی روشهای مســکو، استراتژیســتهای آمریکایــی را غافلگیــر کرد؛ استراتژیستهایی که بســیاری از آنها هنوز فکر میکردند در اینجا نیز با همان روشهای جنگی ابتدایی و بدوی شورشیان عراق، افغانستان و لیبی سروکار دارند.

چالشــی که درحارحالحاضر ارتشهــای غربی با آن مواجهاند، این اســت که آنهــا هنوز میخواهند با اتکا به تجــارب خود از جنگ در موصل، ســوریه، ســومالی و نیجریه، با اقدامات نظامی روسیه در اروپا به مقابله برخیزند. این مسئله به نوبه خود به تنشی بر سر نحوه اختصاص منابع انجامیده است. هفته گذشته وزیر دفاع فرانســه در اعتراض به کاهش بودجه دفاعی اســتعفا داد. ارتشهای آمریکا و دیگر کشورهای غربی نیز با معضل نحوه توزیع بودجه میان طراحی تجهیزات نظامی پیشرفته یا اســتخدام و آموزش نیروهای جدید دستبهگریبان هستند. بخش عمدهای از طرح و نقشــه کشــورهای غربی بر حــول مواجهه با «دکترین گرازیمــوف» میگردد که به جای درگیریهــای نظامی متعارف، بر اقدامات سیاسی تکیه دارد. باایننحال، استراتژیستهای غربی بار دیگر مداخله نظامی کلاسیک به سبک جنگ ســرد را در کانون توجه قرار دادهاند تا به مسکو نشــان دهند که حمله به هر یک از اعضای ناتو، هزینه ســنگینی روی دست این کشور خواهد گذاشت. کرملین در سه سال گذشته بــرای هراسانداختن در دل کشورهای اروپایی، به شکلی خصمانه به تهدید مداخله نظامــی مســتقیم )هم در معنای متعــارف و هم در معنای اتمی( متوسل شده اســت. رزمایشهای بزرگ روســیه را کــه قرار اســت در ماه ســپتامبر برگزار شــود باید در همین راســتا تفسیر کرد. البتــه با این کار، پوتیــن عملا عرصه را بر خود تنگتــر میکیکند. درواقــع برنامههای غرب به این معنی اســت که انجام هرگونه حملــه نظامی، بیــش از هر زمانــی برای مســکو هزینه دربر خواهد داشــت و هرچه پوتین مواضع خصمانهتــری بگیرد، این قضیه بیشــتر صدق پیدا میکیکند. ممکن اســت ارتش روســیه از لحاظ تعداد بر نیروهای ناتو در منطقه برتری داشته باشد، ولی مسکو بهخوبی میداند نمیتواند بدون واردشدن به یک جنگ بهمراتب تمامعیارتر، قصد ســرنگونی یکی از کشورهای عضو ناتــو را بکند؛ نزاعی کــه احتمالا به یک جنگ اتمی بدل خواهد شد و این را هر دو طرف بهخوبی میدانند. حرکت خزنده آلمان به ســوی اختصاص دو درصــد از تولید ناخالص داخلیاش به ناتو، حاکی از آن اســت که این کشور بهخوبی اهمیت اقدامات روسیه در اوکراین را درک کرده اســت. ارتش آلمان بهنظر مشتاق بازیابی مهارتهای خود در حوزههای فراموششــدهای مانند دفاع موشــکی و مهندســی نبرد است. علاوه بر این، آلمان همکاری نظامــی تنگاتنگتری را با متحدان اروپاییاش در دســتور کار قرار داده است. هر روز شمار بیشــتری از استراتژیستهای غربی متقاعد میشوند که پوتین آرزو دارد تبلیغات و مداخلات سیاســی روســیه درنهایت موجبات فروپاشی ناتو و اتحادیه اروپا را فراهم آورد. هرچند کشورهای معدودی احتمال چنین امری را میدهند، ولی کشورهایی مانند کشورهای حوزه بالتیک و فنلانــد که در قیاس با دیگر کشــورها، آســیبپذیری بیشــتری نسبت به روســیه دارند، بهآســانی از کنار این احتمــال ضعیف نمیگذرنــد. در صورت بــروز حمله نظامی از ســوی روســیه، طرح ارتش اکثر این کشورها عقبنشــینی به مناطق جنگلــی و ترتیبدادن حملات چریکی علیه ارتش روسیه خواهد بود.

از این گذشــته، بسیاری از کشورهای شــمال اروپا از جمله ســوئد، فنلاند، نــروژ، هلند، اســتونی، لیتوانی و دانمارک، به صــورت چراغ خاموش و به رهبری بریتانیا اقدام به تشــکیل نیرویی به نام «نیروی اقدام مشترک» کردهاند. این چارچوبی است که میتواند سازوکار دفاعی پایدار و مســتحکمی را برای کشــورهای حــوزه بالتیک ایجاد کند؛ ســازوکاری که حتی در صــورت ازمیانرفتن ناتــو و اتحادیه اروپا، به حیات خــود ادامه خواهد داد. بااینحــال، این نیرو بهتنهایی نمیتواند مانع روســیه از انجام یک حملــه غافلگیرانه در بخشــی از قلمرو ناتو شود. البته چنین اقدامی از سوی روسیه تنها عزم ناتو را برای دفــاع از تمامی قلمرواش جزمتر میکند. واقعیت این است که اروپا امروز بهتر از زمان دیگری در چند دهه اخیر سنگربندی شــده و توان دفاعیاش افزایش یافته اســت. اگر روسیه این مسئله را تهدیدی برای خود ببیند و دســت به اقدامی نظامی بزند، دود این اقدام در چشم خود روسیه و پوتین خواهد رفت.

منبع: رویترز

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.