ریزگردها در آسمان شالیزارهای برنج روی زمین

Shargh - - جامعه - علی شریعتی

بارها شنیدهایم که ایران سرزمین چهارفصل است. درحالیکه از شــمال ایران مرکبات زمستانی به بازار سراسر کشور عرضه میشود، رنگ سرخ گوجهفرنگی جنوب، زینت ســفرههای ایرانی اســت. با وجود این ویژگی، ایران در اقلیمی خشــک و نیمهخشک واقع شده اســت. اقلیمی که در آن مدیریت منابع آب به شدت بااهمیت است. بااینحال در نیمقرن گذشته با توجه به روند توسعه کشور که با افزایش درآمد نفتی ســرعت گرفت، صنعت مدیریــت منابع آب موجب افزایش تأثیرات دورههای خشکســالی، بیابانزایی و مهاجرت کشاورزان به شهرها و حاشیه کلانشهرها شده اســت. مهاجرت روســتاییان به حاشیه شهرها و کلانشــهرها نهتنها موجب افزایش آســیبهای اجتماعی، آســیبهای فرهنگی، معضلات ترافیکی، آلودگی هوا و مســکن و محیط زیست میشود بلکه در مبدأ ایــن مهاجرتها با افزایش میانگین ســنی، کاهش سطح زیر کشت و همچنین آسیب به بخش کشــاورزی و دامداری مواجه هستیم. حال مصیبت زمانی دوچندان میشــود که مبدأ این مهاجرتهای روســتا به شهر مناطق مرزی کشــور باشد. چراکه با کاهش جمعیت در مناطق مرزی و کاهش اشتغال و رشد فقر، شاهد رویآوردن جمعیت بیکار منطقه به قاچاق کالا و مواد مخدر و همچنین رشد افراطیگری، گروههــای تروریســتی و ناامنی و ناچار به اســتقرار نیروهای امنیتی و نظامی خواهیم بود.

اگــر در ایــران تنها یک جا فرصت بیقیدوشــرط وجود داشــته باشــد، آنجا انتخاب محصول از سوي کشاورز برای کشت در فصل آتی است. اساسا در این بخش بدون هیچگونه کار کارشناسی و تنها بسته به فروش و بازار فصل گذشــته محصولات کشــاورزی و همچنین شــمه اقتصادی کشــاورز اســت که نوع کشت فصل بعد مشــخص میشود. براساس همین قاعده بیقاعده اســت که تنها در ایران شاهد امحاي گوجهفرنگــی و ســیبزمینی یا پیاز در یک ســال و کمبود آن در ســال بعدی آبی یا شاهد کشت زعفران در مازنــدران یــا غرقاب زمینهای خشــک طبس و اصفهان و یزد و خوزستان برای کاشت برنج هستیم. همانطور که گفته شد، کشور ایران در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد و این امر موجب شده است در برخی از مناطق مسکونی ایران میزان بارش به کمتر از 150 میلیمتر در سال برســد. در چنین شرایطی با سوءمدیریت، شاهد کاشت برنج، محصولی با نیاز آبی بســیار بالا )برای تولید هر کیلوگــرم برنج چهار هزار لیتر آب مصرف میشود( در مناطقی با بارش سالانه کمتر از 400 میلیمتر از جمله خوزســتان، اصفهان، لرســتان و همدان و حتی در دل کویر مرکزی ایران با بــارش کمتر از 200 میلیمتر مانند طبس و ســمنان هستیم. این کشاورزی غیراصولی برداشت بیرویه از منابع آبهای زیرزمینی و ایجاد دشــتهای ممنوعه با تنش آبی بالا را در پی دارد. همان بلایی که بر ســر دشــتهای اســتان کرمان، قزوین، البرز و دشتهای ســابقا حاصلخیز ورامیــن آمد که موجــب نابودی باغهای پســته و میوههای مختلف و زمینهای کلزا و ذرت و نشســت زمین در پی کاهش ســطح منابع زیرزمینی شد.

همچنیــن اســتفاده بیرویــه از منابــع آبهای سطحی و حذف حقابه تالابها و دریاچههای داخلی و مرزی ماننــد مهارلو، بختــگان، گاوخونی، هامون و جازموریــان و دریاچه ارومیــه، ایجاد منابع داخلی ریزگرد و توفانهای گردوغبار و نمک را موجب شد.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.