نگاه اصلاحطلبان به دولت

Shargh - - سياس - غلامعلي دهقان عضو شوراي مركزي حزب اعتدال و توسعه

به طورکلي در تاریخ معاصر، ما شــاهد شــکافی هســتیم که دورههــاي مختلف سیاســي را ایجاد کرده اســت کــه اگر آن را بررسي کنیم، متوجه ميشویم چرا فعالان سیاسي اصلاحطلب و جامعه هوادار آن، امروز ممکن است احساس روزهاي نخست پس از پیروزي دکتر روحاني را نداشته باشند. این شــکاف در جامعهشناسي سیاســي خود را نشان داده و دوقطبي «یا آزادي یا امنیت» را پدید آورده اســت. امنیت کاذبي که در دوره قاجار وجود داشــت سرانجام باعث انقلاب بزرگي به نام مشــروطه شد و 15 سال سوغات آزادي را به ارمغان آورد اما همین مقطع در دل خود، ناامنيهایي ایجاد کرد. ناامني فکري ایجاد شد و علماي مؤثر در مشروطه به دو طیف مشروطهخواه و مشروطهطلب تبدیل شدند. آیتالله نائیني کتاب «تنبیهالامه» را جمعآوري کرد. جنگ جهاني اول 1293 تا 1297 در کشــور ناامني ایجاد کرد و بحث تجزیه ایران مطرح شــد. رضاخــان به عنوان ناجي ملت و احیاگر از این فضا اســتفاده کرد و به اسم پایاندادن به ناامني، اســتبداد دیرپاي مســلط بر ایــران را بازتولید کرد. 20 ســال این وضعیت طول کشــید و در همین دوران امنیــت، دوباره گفتمان آزادي که در حال طي دوران جنیني به دوران بلوغ بود، فرا رسید. از 1320 تا 1332 یعني به مدت 12 سال، مقوله آزاديخواهي قد کشید و فضاي باز سیاسي ایجاد شد. در همین فضا تا کودتاي 28 مرداد 32، گفتمان آزاديخواهي طرفدارانــي پیدا کرد امــا همان دوقطبيهاي کاذب ایجاد شــد. برخــي آزادي را باعــث نوعي ناامني در کشــور دانســتند که به کودتــاي 28 مرداد انجامید و خیلي از کســاني کــه تا قبل از آن، طرفدار آزادي بودند از بازگشــت پهلوي دوم به کشــور استقبال کردنــد. بعــد از آن هم این رونــد ادامه داشــت. دوگانه ملي یا مذهبــي، یکي از این دوقطبيها بود. این دو جریان وقتي کنار هم بودند، 30 تیر 31 را آفریدند و وقتي یا این یا آن، بر سر زبانها افتاد 25 تا 28 مرداد 32، رقم خورد. خدا رحمت کند شــهید محلاتي نماینده امام در ســپاه را که در ســال 64 به شهادت رســیدند. ایشــان ميفرمود در مقطعي که ما طلبه بودیــم، در قم اطلاعیههایي به حوزه ميرســید که در آن آمده بود اگر دوباره قدرت را به دســت بگیریم با آخوندها چنینوچنان ميکنیم! فکر ميکردیم این کار حزب توده اســت و مصدق را بهخاطر برخوردنکردن با توده شــماتت ميکردیم اما بعدا مشخص شد که سرخط این اطلاعیهها خارج از کشور بود و هدف آن، تشدید اختلاف میان جریان ملي با جریان مذهبي بود تا به این وسیله، این دو بازوي مشروطه و مليشدن صنعت نفت را از هم جدا کنند. در این میان متأســفانه مظفر بقایيها هم بودند که ادعاي ملي داشتند اما بناي ایجاد اختلاف داشتند. ناامنيهــاي ایجادشــده، کمــر آزاديخواهــان را خــم کرد و پــس از آن بهظاهــر با امنیت 25ســاله پهلــوي دوم مواجه هستیم. ساواک در ســال 34 تأسیس شد و به اسم ایجاد امنیت، کمترین آزاديخواهي را تحمل نميکرد. جلســات روشــنفکران، نشســتهاي مذهبي و حتي جلسات حســینیه ارشاد به تعلیق درآمد و بســیاري کتابها به اســم امنیت، امکان انتشار نداشت. این فضا باعــث انقلاب بزرگ دیگري به نام انقلاب اســلامي در سال 57 شد. مطالبات انباشتهشده طیفهاي مختلف چپ، لیبرال، مذهبي و ملي ناگهان ســر باز کرد و به ســبب اتفاقات ســه سال ابتداي انقلاب، بار دیگــر فضا تغییر کرد. اگر بــه انتخابات مجلس اول در ســال 58 بنگریم با بالاترین ســطح آزادي برگزار شــد و حتي رهبر ســازمان مجاهدین خلق )منافقین( کاندیدا شــد و مسعود رجوي در تهران سيوهفتم شد! اما بازهم دعواي بین دو گفتمان آزاديخواهي و امنیتگرایي، آغاز شد. تجزیهطلبي در کردستان و ســفر دکتر چمران به پاوه، واقعه ترکمنصحــرا و قیام مســلحانه ســازمان منافقیــن و ترورهاي ناجوانمردانــه و میتینگهاي گروههاي سیاســي که یکي پس از دیگري به هم ميخــورد، فضاي ناامني شــدیدي ایجاد کرد که نتیجه آن تغییر فضا تا دوم خرداد 76 بود. آمدن محمود احمدينژاد و هشتســالي که شــرایط خاص خود را داشت و بهحاشــیهرفتن گفتمانهاي سیاسي دنبال شد، محصول همین نگاه است. اما باز هم با وجود همه اتفاقات چهار ســال پس از 88، مردم در مقطع انتخابات ســال 92 بــه کاندیدایي اقبال نشــان دادند کــه همان گروههاي سیاســي که آزادي و امنیــت را در کنار هم ميدانند، به مردم معرفي کرده بودند. کاندیدایي که در شــعارهاي خود، بر اهمیت فعالیت سیاسي و ازبینرفتن فضــاي امنیتي تأکید ميکرد. در سیاســت خارجي، مســائل فرهنگي و دانشــگاهي، آزاداندیش بود و «دولت دیني» را آرزوي خود دانست. حســن روحانــي به نوعي نشــان داد با گفتمانهاي رســمي فاصله دارد هرچند سالها درون نظام خدمت کرده بود. در چهار سال گذشته در حال تجربه جدیدي هستیم. مردم فضاي باز سیاسي ميخواهند اما سایر حوزهها هم داراي اهمیت اســت. با این حال آن «دور باطل» باز هم خود را نشــان داده و شــواهدي دال بر تلاش گروهها برای پدیــدآوردن دوباره تقابل کاذب میان مؤلفههاي «امنیتگرایي» و «آزاديخواهي» در دست است. در حوزه مسائل دانشگاه، برخوردهاي صورتگرفته با وزراي علوم پیشــنهادي و سرپرســتان و حتي انتخاب رؤساي دانشگاهها که جملگي از چهرههاي معتدل و متخصص هستند، به مشکل خورد. در تحولات اجتماعي جریاني که در هشت سال دولــت احمدينژاد هیچگاه نخواســت در جامعه با پدیدههایي مثل بدحجابي برخورد کند، دوباره فعال شده است. لیــدر آنها صراحتا گفته چون با احمدينژاد رفیق بوده، در آن دوره فعال نشــدهاند! همه اینها براي ناکارآمد نشاندادن دولت اســت. در این شــرایط، مســئولیت اصلاحطلبان که بدنه اصلي حامیان دولت را تشکیل ميدهند بسیار سنگین است. اساســا اصلاحطلبي یعني سیاســتورزي. خوشبختانه اقبال جامعه به اعتدال و اصلاحات، یعني توازن آرمانها و واقعیتها و ميتوان به دستاوردهاي آن امیدوار بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.