سوزن و جوالدوز

Shargh - - صفحه اول - حجتاله صیدی عضو هیئت علمی دانشگاه

در میــان پنــج صنعت بــزرگ جهــان، بانکداری وضعیتی متفــاوت دارد. دلیل اصلــی این تفاوت آن اســت که نظام بانکی بهمثابه شــبکهای منسجم و مویرگی، وظیفه خونرســانی به همــه اعضای دور و نزدیک پیکره بزرگ اقتصــاد جهانی را دارد و از این منظر اســت که نــه مانند صنعت نفــت و گاز، فقط در میادیــن و حوزههای مربوطه، بلکــه مانند صنایع غذایــی در نقطهنقطه این کره خاکــی حضور دارد و این حضور بهقدری حیاتی اســت کــه برقراری رابطه اقتصادی بیــن بنگاهها، صنایع و کشــورهای جهان، بدون اســتفاده از نظام بانکی، تصــوری محال تلقی میشــود. در این صنعــت، بانکهــا درعینحال که ممکن است رقیب یکدیگر به شمار آیند، نیاز شدید به برقراری رابطه بانکی با همدیگر دارند که در اصطاح صنعت، به آن رابطه کارگزاری گفته میشود و بدون برقــراری این رابطه، نظام بانکی زمینگیر خواهد بود؛ زیرا در ایــن صورت نه انتقال وجهی از شــخصی به شــخصی دیگر، شــرکتی به شــرکت دیگر یا کشوری به کشــور دیگر امکانپذیر اســت و نه انتقال دارایی یا اعتباری. ازاینروســت که حتی معاملهای شــکل نخواهد گرفت. تعامل کشورها و شرکتها با یکدیگر در اقتصاد را رابطه کارگزاری بانکها به میزان بســیار زیادی تســهیل میکنــد. کارایی رابطــه کارگزاری در نظام بانکی بینالمللی، دو جنبه سیاسی و فنی دارد. از منظر سیاســی اگر کشورهای متبوع بانکها نتوانند رابطه مناســبی با یکدیگر برقرار کننــد، ایجاد رابطه کارگــزاری دشــوار، هزینهبر و در مــواردی غیرممکن خواهــد بود. درســت از ایــن منظر بود کــه موضوع محوری تحریمهای بینالمللی علیه کشورمان که از انگیزه سیاســی ظالمانهای برخوردار بوده و هســت، ایجــاد محدودیــت در روابط بانکی بود که از ســوی سیاســتگذاران آمریکایی، تحریمهای هوشمند لقب گرفت. آنان میدانســتند که تنها با ایجاد موانع جدی بر ســر راه روابط بانکی و بســتن مسیر تعامات پولی و مالی ایران با جهان، میتوان اقتصاد کشــور را دچار چالشهایی جــدی کرد. اگر تاشهــای دولتمردان دولت یازدهم در دســتیابی به ســند بــاارزش برجام نبود، اکنون با شرایطی به مراتب پیچیدهتر و دشوارتر روبهرو بودیم؛ زیــرا جریان ورود و خروج پول و ارز در کشور روندی بسیار بهتر از گذشته یافته و از این منظر، فرصت اصاحات اقتصادی را نیز برای سیاستگذاران فراهم آورده اســت. آنچه اکنون، مانع از تحقق همه دســتاوردهای بالقوه برجام در زمینه اقتصاد شــده، رفتارهــای آکنده از خصومت آمریکاســت که نهتنها بنگاهها و بانکهای آمریکایی را از تعامل با بانکهای ایرانی باز داشته؛ بلکه بانکهای بزرگ بینالمللی در دیگر کشورها را نیز که حجم سپردههای بسیار کانی نزد بانکهای آمریکایی داشــته یا سپردههای بانکها و بنگاههــای بزرگتریــن اقتصاد جهــان را نگهداری میکننــد و عاوه بر آن، درآمد سرشــاری از تعامات اقتصادی بــا بنگاههای آمریکایی میبرنــد، عاوه بر جریمه نقدی به قطع رابطه تجاری در صورت تعامل با اشخاص، بنگاهها و بانکهای ایرانی تهدید میکند؛ اما از منظر فنی موضوع به کلی متفاوت است. ازاینرو نوشــته حاضر، نه در پی تحلیل علل تحریمها و آثار آن، بلکه به دنبال آن اســت که در کنار جوالدوزی که برای مذاکره با خارجیان و احقاق حق ایران و ایرانیان ضروری میشمارد، سوزنی به خود فرو کند تا معلوم شــود اگر تاشهای سیاستمداران و مذاکرهکنندگان در مجابکــردن نهادهای مالــی بینالمللی به ثمر بنشــیند، زمینه و ظرفیت استفاده از این فرصتها در داخل تا چه میزان فراهم اســت؟ در سراســر جهان وقتــی بانکی پیشــنهاد برقراری رابطــه کارگزاری به بانــک دیگر میدهد، یکــی از نخســتین و مهمترین اســناد لازم، صورتهای مالی حسابرسیشــده بانک پیشــنهاددهنده اســت که اطاعات اولیــه مهمی را دربــاره آن بانک ارائه میدهــد و بانک مقابل، ضمن بررســی و تحلیــل اطاعات منــدرج در صورتهای مالی و سایر اطاعاتی که طلب میکند، درباره پاسخ مثبت یا منفی برای برقراری رابطه کارگزاری تصمیم میگیرد کــه تصمیمی کاما فنی و براســاس اصول بانکداری، مقــررات بینالمللی )مانند مقررات کمیته بال، الزامات گروه ویــژه اقدام مالی یا همان FATF و ضوابط نهادهایی مانند بانــک مرکزی اروپا، صندوق بینالمللی پول و نظایر آن( و نظامنامهها و رویههای داخلــی آن بانک اســت. مشــکات پیشپاافتادهای در نظــام بانکی وجود دارد. در تیر گذشــته که فصل مجامع ســالانه بانکهاســت، از میان 22 بانک بزرگ بورسی، فقط شش بانک مجمع عمومی برگزار کردند که در برخی موارد، آن هم با اماواگر از سوی بورس و ســهامداران و بانک مرکزی روبهرو بود و به مصوبات متقن قابل ارائهای منجر نشد. 1۰ بانک مجمع خود را لغو یا معلق کردند و سه بانک هم اصا آگهی دعوتی منتشر نکردند. در بین بانکهای غیربورسی نیز داستان کمابیش مشابه است و به قرار اطاع تعداد اندکی از این بانکها توانستهاند مجمع سالانه برگزار کنند. دلیل اصلی این مــوارد را لزوم بهکارگیری اســتانداردهای بینالمللی گزارشــگری مالــی IFRS() ذکر میکنند که خــود یکی داســتان اســت پر آب چشــم. بانک مرکزی بهدرستی بر این اعتقاد است که بدون رعایت اســتانداردهای مزبور، صورتهای مالی بانکها قابل ارائه در مجامع، بانکها و نهادهای بینالمللی نیست؛ بنابراین ضوابطــی برای آن ارائــه داده که مورد نقد سازمان حسابرســی که با استناد به شواهدی قانونی، خود را مرجع رسمی تدوین استانداردهای گزارشگری مالی میداند، واقع شده و موارد انتقادی حرفهای آن هم از اهمیت وافری برخوردارند و ســازمان یادشده چون حســابرس بســیاری از بانکها نیز هست، عما قادر به تأیید صورتهای مالی تهیهشــده براســاس استانداردهای جدید نیست. ســازمان بورس و اوراق بهادار هم که نهاد ناظر بر بانکهای پذیرفتهشــده در بورس اســت، راهحل میانهای را در پیش گرفته و رأی به برگزاری مجامع براساس استانداردهای ملی داده و مهلت دیگری را برای ارائه صورتهای مالی براساس اســتانداردهای جدید اعام کرده که در متن اعامیه منتشرشده ابهام اساســی وجود دارد که ناظر بر متن مرجع برای بهکارگیری IFRS است. با توجه به اینکه اخباری دایر بر گفتوگوی مؤثر بین این سه نهاد مهم و توافــق درباره چگونگی بهکارگیری اســتانداردهای بینالمللــی گزارشــگری مالی به گوش نمیرســد، سرنوشت این مهم، همچنان تاریک است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.