عیار صفر

Shargh - - اقتصاد - سیدحسن مرتضویکیاسری*

موضــوع حذف صفر )هــا( از پول ملی که در دولتهای گذشــته هــم مطرح بوده اســت، در روزهای پایانی دولت یازدهم، وارد مرحله جدیدی شــده بهطوریکه حذف یک صفــر از پول ملی و تغییــر نام آن از ریــال به تومــان در لایحهای به تصویب دولت رســیده است. اهم موضوعاتی که دراینباره قابل طرح است را میتوان در موارد زیر دستهبندی کرد:

1- بهدلیل تعلقات فرهنگی، ارتباط مستقیم با زندگی و اقتصاد مردم، سلایق و سایر وابستگیهای شخصی افراد به موضوع پول و همچنین زیربنایی و فراگیربودن این موضوع، تغییر در نام واحد پول و حتی تغییر ارزش آن، یک موضوع ملی اساسی تلقی شــده و طبق مفاد اصل 5٩ قانون اساسی، به رفراندوم عمومــی نیاز دارد. در انطباق با مفاد اصل یادشده پرواضح است که مسئله پول ملی و نام آن یک موضوع چندبعدی اجتماعی، فرهنگی و حتــی سیاســی نیــز تلقــی میشــود. بنابراین ساندویچکردن و تصویب چنین موضوعی اساسی در لابهلای ســایر برنامههای پولی و مالی دولت، نشاندهنده عدم وقوف مسئولان مربوطه بر تمایز و اهمیت موضوع است.

2- در شرایط حســاس فعلی حاکم بر اوضاع پولی، بانکی و اقتصادی کشــور، ورود به مواردی زیربنایی و اساســی از این دســت، ریســک بسیار خطرناکــی بوده و تغییر و دســتکاری در عوامل مهمی از این دست میتواند پیامدها و خطرهایی غیرقابل پیشبینی و ســهمگین به همراه داشــته باشد.

3- با توجه به هزینهها و پیامدهای ناشــی از حذف صفر از پول ملی، حذف تنها یک صفر، خود نشــاندهنده این موضوع اســت که پول ملی ما مستعد حذف صفر نیست. بنابراین فقط برای یک صفــر )!( نباید اقتصاد، بازارهــای پولی و مالی و مراکز و واحدهای اطلاعات مالی را دچار شوک و هزینههای غیرضروری و حتی خطرناک کرد.

تنها توجیــه دولت دراینباره این اســت که با این کار آنچه در ادبیــات مردم درباره واحد پولی متداول اســت با واقعیت منطبق شــود. اما باید گفت مردم سالهاســت که به این دوگانگی ریال - تومان عادت کردهاند و تغییر در این نظم ذهنی مردم، خود نوعی نقض غرض محسوب و موجب ســردرگمی میشــود. از طرفی هیچگاه نمیتوان ادبیات مردم را با واقعیتهای رســمی دراینباره منطبق کــرد. بــرای نمونه مردم در مــراودات و مکالمات بازار، هر 1٠ هــزار ریال را یک واحد ذکر میکننــد. مثلا به یک میلیــون ریال میگویند صد تومــان. در آینده نیز در صــورت حذف یک صفر، اوضاع بر همیــن منوال خواهد بود و بهجاي صد هزار تومــان، 5٠٠ هزار تومــان و... خواهند گفت صد تومــان، 5٠٠ تومان و... . آیــا دوباره باید یک صفر از پــول ملی حذف کرد؟! و ایــن حکایت با حذف هر صفر مسلسلوار ادامه خواهد یافت. با این توضیح آیا با حذف یک صفر و تغییر نام واحد پول، دولت به هدف خود خواهد رسید؟

4- انتخــاب «تومــان» بــرای نام پــول ملی، انتخاب مناســبی نیست زیرا واژه تومان به معنای دســته 1٠تایی بــوده و جایگاه واژگانــی آن مانند کرور، جین، دوجین و مانند اینهاســت. درحالیکه نام پول ملی باید یک شــاخص یــا نماد اصیل در زبان ملی باشــد نه واحد مقدار، آن هم با ریشــه غیرایرانی. برای کشــوری با پیشینه فرهنگی پربار، انتخاب یک واژه غیراصیل و نامناســب برای یکی از اصلیترین نمادهای ملی )پول ملی(، مناســب به نظر نمیرسد. 5- بررسی کلی موضوع حذف صفرها بهطور متداول کشــورها در دو حالت به حذف صفر از پول ملی اقدام میکنند:

الف( تعداد صفرهای پول، دستوپاگیر شده و برای انجام یک مبادله ساده روزانه، انتقال حجم بالایی از اســکناس لازم باشد. در این حالت چاپ اســکناسهای با مبلغ بالا )درشت( هم به دلیل زیادبودن صفرها شــدنی نیســت زیــرا قطعهای رایج اســکناس گنجایش تعــداد رقمهای پول را نخواهند داشت.

در ایــن حــال بــا وجــود نامطلوببــودن شــاخصهای اقتصادی، اجــرای برنامه حذف فقط بهعنوان یک درمان موقت تجویز میشود. قابل ذکر اســت بــا رواج مبــادلات الکترونیک، میــزان تحمل صفرهــا برای بازارهــای پولی یا مبادلاتی بســیار بالاتر از گذشــته اســت و نباید بــا شــاخصهای دهههــای قبل در ایــن مورد خطرناک، تصمیمگیری کرد.

ب( در برخــی موردهــا ممکن اســت تعداد صفرهای پول ملی در وضعیت دستوپاگیر نبوده و مشــکل حادی در نظام پولــی و مبادلاتی ایجاد نکند، اما بهطور نســبی تعداد صفرها زیاد باشد. از طرفی شــاخصهای اقتصادی هم بهبود یافته باشد. بنابراین حذف صفرها به کارایی سیستمهای اطلاعــات مالی و قابل درک و لمسشــدن واحد پولی کمک میکند... اما در کشور ما هیچیک از دو وضعیت یادشده وجود ندارد.

ادامه در صفحه 15

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.