فشار انگلیس بر آمریکا برای کودتا علیه مصدق

Shargh - - سياست -

شرق: اسناد جديدی که وزارت امور خارجه آمريکا از حالت طبقهبندی خارج کرده اســت، نشان میدهد دولت انگليــس در کودتای ۲۸ مــرداد عليه دولت مصدق نقش داشته اســت. يک ماه پيش هم کتاب اسناد دخالت آمريکا در کودتای ۲۸ مرداد سال ۳۲ و سقوط حکومت مردمی دکتر مصدق، از سوی وزارت خارجه آمريکا منتشر شد. به گزارش ايسنا، به نوشته روزنامه فايننشالتايمز، اسناد جديدی که وزارت امور خارجه آمريکا از طبقهبندی خارج کرده است، نشان میدهــد دولت انگليــس بارها از آمريکا خواســته بود به کودتا برای ســرنگونی دولت محمد مصدق، نخستوزير وقت ايران، در سال ۱۳۳۲ بپيوندد.

اين اســناد که آرشــيو امنيت ملی دانشگاه جرج واشــنگتن روز سهشــنبه منتشر کرده اســت، نشان میدهنــد لنــدن در مقايســه بــا واشــنگتن، نقش پررنگتــری در ســرنگونی دولت مصــدق ايفا کرده است. دو پژوهشگر اين مؤسسه اسناد جديد را اولين تأييد رســمی منتشرشده از هدف اعلامشده انگليس در اواخر سال ۱۹۵۲ )برابر با ۱۳۳۲ هجری شمسی( برای متقاعدکردن واشنگتن به عزل مصدق از قدرت توصيف کردهاند.

از اين طرح با عنوان «آژاکس» ياد میشود، نامی که از عنوان طرح ســازمان اطلاعــات مرکزی آمريکا )ســيا( برای ســرنگونی دولت مصدق گرفته شــده است، نشان میدهد لندن بارها از واشنگتن خواسته برای ســرنگونی مصدق در قالب يک کودتا همکاری کند، اما آمريکا در ابتدا بــه اميد امضای يک قرارداد نفتی با ايران، با درخواســت انگليس مخالفت کرد. انگليس در ابتدا در قالب يک درخواســت کتبی که در هشــت اکتبــر ۱۹۵۲ انجام شــد، تقاضای حذف دکتر محمــد مصدق را مطرح کرد. يادداشــتهای وزارت امور خارجه آمريکا نشــان میدهند مقامهای انگليسی و آمريکايی از مهرماه سال ۱۳۳۱ دستکم ســه بار بــرای بحث دربــاره ســرنگونکردن دولت مصدق ديدار کردهاند. کريستوفر استيل، دومين مقام عالیرتبه سفارت انگليس در واشنگتن، اين ايده را با مقامات آمريکايی در ميان گذاشته بود.

سازمان ســيا درنهايت در طرح سرنگونی محمد مصدق مشارکت کرد. گفته میشود دولت انگليس در سالهای گذشته بارها مقامهای آمريکايی را برای جلوگيــری از اعلان علنی نقش لندن در کودتای ۲۸ مرداد ســال ۱۳۳۲ زير فشــار قرار دادهاند. سندهای تازهمنتشرشــده جزء مواردی بودهاند که از مجموعه مفصل اســنادی که چنــد وقت پيــش وزارت امور خارجه آمريکا بــرای اولينبار درباره طراحی کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ منتشر کرد، حذف شدهاند. ابتدا يک يادداشت با عنوان «پيشنهاد سازماندهی کودتا در ايران» به تاريــخ ۲۶ نوامبر ۱۹۵۲ در هفدهم می منتشر شد. سپس ســند دوم که در عنوان آن عبارت «پيشــنهاد بريتانيا برای سازماندهی کودتا در ايران» درج شده، منتشر شد که مربوط به يادداشتی در تاريخ سوم دســامبر ۱۹۵۲ است. اين ســند نشان میدهد دولت انگليس در حال کنترل آن چيزی بوده اســت که مردم آمريکا ممکن بود درباره دخالت دولتشــان در ماجرای کودتای ۲۸ مرداد در ايران مطلع شــوند. به نوشــته فايننشالتايمز، هنوز مشخص نيست آيا با لندن برای انتشار اسناد مربوط به سال ۱۹۵۲ مشورت شده است يا نه.

کتاب اسناد کودتا

خردادماه گذشــته، کتاب اسناد مرتبط با کودتای ۲۸ مرداد از ســوی وزارت خارجه آمريکا منتشر شد؛ همــان کتابی کــه انتشــارش در دوران وزارت جان کــری بر اين وزارتخانه، مجوز دريافت نکرده بود. اين کتــاب دربرگيرنده ۳۷٥ قطعه ســند مرتبط با وقايع سالهای ۱۹٥۱ تا ۱۹٥٤ است؛ سالهايی که کودتای ۲۸ مرداد و ســرنگونی دولــت محمد مصدق در آن رخ داده اســت. انتشــار اين کتاب، تصميم کنگره در ســال ۱۹۹۲ بوده که وزارت خارجه آمريکا را موظف کرد تاريخ ديپلماسی ايالات متحده را بهطور «جامع، دقيق و قابل اعتماد» چاپ کند. اين تصميم بهدنبال آن گرفته شــد که وزارت امور خارجه آمريکا در سال ۱۹۸۹ ميلادی، کتاب اســناد مربوط بــه روابط ايران و دولــت دوايت آيزنهاور را منتشــر کرد که اســناد کودتا در آن گنجانده نشــد. آن اقــدام بحثبرانگيز موجب اعتراضهای بسياری شد که کنگره، دستگاه ديپلماسی اين کشور را موظف کرد تاريخ ديپلماسی آمريکا را چاپ کند.

مردادماه ســال ۹۲ ســازمان سيا، اســنادی را از طبقهبندی «سری» خارج کرد که نشان میداد ايالات متحــده آمريکا، رهبری عمليات کودتای ۲۸ مرداد را بر عهده داشته است. آن اسناد بهعنوان مقدمهای از اسناد ۲٠٠ صفحهای منتشر شد و نشان میداد آمريکا پس از تلاشهای ناکام لندن برای ســرنگونی دولت ملی مصدق، به درخواســت انگليــس وارد ميدان میشــود و رهبری عمليات کودتــای ۲۸ مرداد را بر عهده میگيرد. بنا بر اين اســناد آمريکا قصد داشــته به شــکلی قانونی يا شــبهقانونی دولت مصدق را با يک دولت طرفــدار غرب به نخســتوزيری زاهدی عوض کند. اين اســناد که ۳۷۵ قطعه اســت، نشان میدهد آمريکا مستقيما در سرنگونی دولت منتخب محمــد مصدق و حمايــت از دولت زاهــدی ايفای نقش کرده است. براساس اين اسناد، واشنگتن برای ســرنگونکردن دولت مصدق برنامهريزی داشــته و کودتا را مستقيما مديريت کرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.