فرق ترامپ با پیشینیانش

Shargh - - جهان - منبع: الاتحاد

عاطف الغمری:

دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سیاســت خارجی خود با رؤسایجمهوری پیشین تفاوتهایی دارد. برای مثال ریچارد نیکســون، هنری کیســینجر را بهعنوان مشــاور امنیت ملی و بعد وزیر خارجه در کنار خود داشــت؛ کســی کــه ابتکار عمل دیپلماتیک بالایی داشــت و توانســت بــا چین و بعد ویتنام صلح کرده و در سال 1۹۷۲ نیز با اتحاد جماهیر شوروی به توافق برسد. او همچنین در رابطه با اعراب و اسرائیل از یک دیپلماسی گامبهگام تبعیت میکرد.

پیــش از او، رئیسجمهــور هنــری ترومــن – در دهــه ۴۰- هرچند در امور خارجه تجربه کمتری داشت، اما این نقص را با تکیه بر دو نفر از برجستهترین وزیرانش یعنی جورج مارشــال و دین اچسون جبران میکرد. مارشال صاحب ابتکار عمل )طرح مارشال( برای بازســازی اروپا و بازسازی ویرانیهای باقیمانده از جنگ جهانی دوم بود. اچســون نیز ملقب به استاد دیپلماســی مدرن بود؛ به خاطر نقشــی که در ایجاد چارچوب عملی برای اســتراتژی مهار داشــت؛ طرح اصلی تأســیس ناتو. هنگامی کــه او وزیر خارجه بود نقشی محوری را در تأســیس بسیاری از سازمانهای بینالمللی ازجمله صنــدوق بینالمللی پول و بانک جهانی داشت.

جورج بــوش پــدر در دوران زمامــداری خود بر تجارب افرادی مانند برنت اسکوکرافت، مشاور امنیت ملی او و جیمز بیکر، وزیر خارجه، تکیه داشت؛ کسانی که به دنبال فروپاشــی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1۹۹1 نقش مهمی در ایجاد اســتراتژی جدید امنیت ملی آمریکا داشتند. پس از آن نیز آمریکا نقش مهمی در آزادســازی کویــت و بعد از آن انعقــاد کنفرانس صلح خاورمیانه در مادرید داشــت. خود جورج بوش نیز دارای تجارب فراوانی بــود زیرا پیشتر در جایگاه ســفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، رئیس سیا، سفیر این کشــور در چین و معــاون رئیسجمهــور ریگان فعالیــت کرده بود. هنگامی که جورج بوش پســر در سال ۲۰۰1 قدرت را به دســت گرفت، رهبران جنبش نومحافظهکار به کاخ سفید سرازیر شدند و بر سیاست خارجی و دفاع این کشــور نیز چنگ انداختند. یکی از آنها دیک چنی، معاون رئیسجمهور و دیگری دونالد رامســفلد، وزیر دفــاع، الیوت آبرامز، رئیس شــورای امنیت ملــی و کاندولیــزا رایس، وزیــر خارجه، بود. رایس البته جزء نومحافظهکاران به شــمار نمیرفت اما از افــکار آنها تبعیت میکــرد. در آن دوران تمام اصول نومحافظهکاران در سیاستهای دولت جورج بوش پسر خلاصه میشد مانند نظامیکردن سیاست خارجی، ضربات پیشگیرانه، هرجومرج خلاق و تغییر نظامهای عربــی. اما دوران ریاســتجمهوری باراک اوباما شاهد شــکافهای حادی در داخل دولت بود. نزاع بین رئیس شــورای امنیت ملی و برخی از وزیران مثل چاک هــاگل وزیر دفاع و جان کری، وزیر خارجه. اکثر تحلیلگران همین امر را موجب کوتاهشدن دیدگاه استراتژیک باراک اوباما در سیاستهایش دانستند.

با مقایسه همه اینها باید گفت در ریاستجمهوری دونالد ترامپ ما شاهد اختلاف بین او و همه اعضای کابینه هســتیم. او از همان نخســتین روزهای حضور در کاخ ســفید از نخبگان سیاسی و میراث سنتی آنها در حوزه سیاســت خارجــی کنارهگیری کــرد. وزیران و معاونانــش را از خــارج از حوزههــای دیپلماتیک مرســوم برگزید. یکی از آنها بازرگان و تاجر و دیگری یک نظامی ســابق بود؛ کسانی که دیدگاه ایدئولوژیک واحدی نداشتند کمااینکه شخص ترامپ نیز به ارتباط مســتقیم با رهبران جهان روی آورد. بهمرور مواضع رئیسجمهور تعدیل شد و نسبت به برخی مشکلات پیچیده بینالمللی دیدگاه دیگری پیدا کرد.

بــا ترامــپ و دولتش در حوزه سیاســت خارجی باید با اهتمام از یکســو و هوشــمندی از سوی دیگر برخورد کرد. در ایالات متحده جانبداری از اســرائیل یک اصل ثابت است. نهادهای دولتی و کنگره از این اصل جانبــداری حمایت میکنند. دیدگاه شــخصی او، در کنار جرد کوشــنر فرســتادهاش به خاورمیانه و یک یهودی دامــاد رئیسجمهور و نیز دیوید فریدمن صهیونیســت که طرفدار سیاستهای شهرکنشینی اســت، کاملا این جانبداری را نشــان میدهد. ترامپ در مدیریت دولتش با منطق کســی عمل میکند که اعتماد خود را به نخبگان از دست داده است؛ همان کسانی که به صورت ســنتی تولیدکننده فکر سیاسی در آمریکا بودند. همان کســانی که رؤســایجمهور گذشــته بــه صــورت متوالــی از آنها بهرهبــرداری میکردند. هــر رئیسجمهوری از بیــن این نخبگان کســی را برمیگزید که به تفکراتش نزدیکتر باشــد و در ضمــن ارتباط خودش را با ســایر نخبگان قطع نمیکرد، حتی اگر خارج از دایره رســمی باشــد زیرا احســاس میکرد نزد آنها افکاری است که میتواند به او در یک سیاســت خارجی مطلــوب کمک کند. هیــچ یــک از وزیران یــا معاونان ترامــپ از بین این نخبگان نیامدهانــد یا پیوندی بــا آن گنجینه متراکم کارشناسی در حوزه سیاســت خارجی ندارند. تعداد اندکی از آنها مثل مشــاور امنیت ملی یا وزیر دفاع از بین ژنرالهای سابق ارتش هســتند که در دورههای گذشــته در بحثها و مطالعات استراتژیک مشارکت داشتند. خلاصه اینکه روند دولت ترامپ در سیاست خارجی پیشبینیناپذیر اســت. او در صورتی خواهد توانســت بهترین راهکارها را پیــدا کند که از کارهای انفرادی کنونی دســت کشیده و مانند رؤسایجمهور پیشین به میراث نخبگان سیاسی تولیدکننده تفکرات جدید تکیه کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.