بهبود انتخاب مدرسه

Shargh - - تخته سفيد - کوروش بهرنگ دانشآموخته کارشناسی ارشد محیط زیست دانشگاه شریف

اکثریت جامعه بر این باورند که کودکان باید از حق آموزشوپرورش خوب برخوردار باشند؛ یک اجماع دراینباره وجود دارد. یک دلیل این اجماع این است که افراد تحصیلکرده بسیار آزادتر هستند. اما این اجماع زمانی از هم میپاشد که مردم متوجه میشوند که دقیقا چگونه به این حق میرسند.

انتخاب مدرســه در بسیاری از مناطق دنیا مســئله پیچیده و مهمی است. به گفته «میلتون فریدمن»، اقتصاددان، بهتریــن راه بهبود مدارس فرزندان ما معرفی عامل رقابت اســت. اگر مدارس رقابت کنند، بچهها برنده میشــوند. اگر مدارس به رقابت بپردازند، آنهایی که از کمترین مزایا برخوردارند، بیشترین بهره را به دســت میآورند. عالم انتخاب مدرسه ازســوي دانشآموزان بنا بر مقتضیاتی انگیزاننده رقابت است. خانوادههای ثروتمند درحالحاضر از مزیت انتخاب مدرسه برخوردارند، زیرا میتوانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی بفرســتند. اگر به والدین کوپنی برای ثبتنام فرزندانشان در هر مدرسهای که میخواهنــد بدهیم، در نتیجه کودکان خانوادههای فقیر را در ترازی نزدیک به طبقات متوسط و با کاس قرار دادهایم. آیا نباید کودکان فقیر از همان حقوقی که ثروتمندان برخوردارند، متنفع شوند؟ البته نگرانیهایی از این دست وجود دارند که در نهایت دادن کوپن مدرســه به والدین، سبب شود تا مدارس دولتی که در خدمت طیف گســتردهای از مردم هستند، دانشآموزان خود را از دست بدهند. درواقع این ترس وجود دارد که کوپنها تبدیل به یک یارانه برای والدین ثروتمند که میتوانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی فانتزی بفرســتند، شــوند. حتی بدتر، اینکه ســرانجامِ مدارس دولتی بچههایی باشد که مدارس خصوصی آنها را نمیخواهند. با توجه بــه این موضوع که برنامههای مبتنی بر بازاری مانند کوپنها برای تعداد نسبتا کمی از دانشآموزان سراسر کشور در دســترس خواهند بود، یک گزینه جایگزین میتواند انتخاب کنترلشده مدارس باشــد. ایده این طرح ادغام دانشآمــوزان با تضمین اولویــت حضور در یک مدرسه در نزدیکی خانهشان یا مدرسهای که خواهر و برادر دانشآموزان به آن میروند درحالیکه آنها گزینه ثبتنام در جایی دیگر را نیز داشته باشند، است.

انتخاب مدرســه یک ایده عالی اســت، زیــرا آزادی را افزایش داده و وعده واقعــی برای بهبود آموزشوپرورش میدهــد. البته اصاحات باید به صورت تجربی، نه به صورت انتزاعی مورد بررســی قرار گیرند. خوشبختانه شواهد در سراســر دنیا نشان میدهند که حق انتخاب مدرسه به شکل قابلتوجهی مایه امیدواری برای بهبود سطح آموزش است. درواقع حق انتخاب مدرسه، رقابت را در بین مدارس شــکل میدهد. اما از آنجا که موضوع انتخاب برای انسانها در موقعیتهای مختلف کار آسانی نیســت، بهویژه اگر تعداد گزینههای قابل انتخاب زیاد شــوند، میتوان از پتانســیلهای علوم رفتاری برای گرهگشایی از موانع رفتاری موجود بر سر راه انتخاب بهترین گزینه استفاده کرد. مشوقها و امتیازاتی که از جانب مدارس ارائه میشود تأثیر بسزایی بر نحوه انتخاب والدین دارد. نتایج تجربی بسیاری گواه آن هستند که والدین کمدرآمد در هنگام انتخاب مدرسه فرزندانشان وزن کمتری را به سطح علمی مدرسه میدهند. درحالیکه میتــوان با تلنگرهای کوچکی این ســوگیری رفتاری در والدیــن را تا اندازهای تصحیح کرد. بهعنوان مثال در شارلوت، آمریکا، یک آزمایش خاقانه نشان داد که انتخابها میتوانند با اطاعات بهتر و ساده بهبود یابند. مقامات در شارلوت به والدین گزینه درخواست پذیرش در مدارس دولتی متعددی عاوه بر مدرسه پیشفرض خودشــان را دادند. والدین کمدرآمد تمایل به ارزشگذاری کمتری برای کیفیت علمی مدرســه -نمرات آزمون - نســبت به والدین با درآمد بالا داشــتند و بهندرت تمایلی به ثبتنام فرزندانشان در مدارس با کارآمدی بیشتر داشتند. یک نمونه تصادفی از والدین برای دریافت یک «برگه اطاعات مختصر » در مورد مدارس گرفته شد. روی هر برگه فهرست کامل متوسط نمرات آزمون و نرخ پذیرش، بهترتیب از بیشــترین به کمترین، برای مدارس موجود برای یک دانشآموز نوشته شده بود. هدف آزمایشگران این بود که بفهمند آیا والدین و بهویژه والدین کمدرآمد، مدارس بهتر را انتخاب میکنند یا خیر. آنها خیلی بهتر از بقیه این کار را کردند. ارزش اختصاص دادهشــده به کیفیت مدرسه ازسوي والدینی که برگههای اطاعات را دریافت کردند دو برابر شــد. مدارسی که آنها انتخاب کردند به طور متوسط، نمرات آزمونی 70 درصد بالاتر از نمرات آزمون مدارس محله خودشــان داشــتند. تأثیر این آزمایش، انتخاب مدرسه مشابه با خانوادههایی بود که درآمد سالانهشان از 65 هزار دلار بیشتر بود. عاوه بر این، زمانی که کودکان برای انتقال به مدارس بهتر به حد کافی خوششانس باشند، عملکردشان بهطور قابلتوجهی ارتقا مییابد. دانشآموزان خوششانسی که امکان حضور در مــدارس محبوبتر را پیدا میکنند به احتمال کمتری تعلیق میشــوند و نمرات آزمون بالاتری از دانشآموزانی که این شــانس را از دست میدهند، دارند. نتایج تحقیقات در حوزه علوم رفتاری حاکی از آن است که فقر یکی از عوامل رفتارهای مشکلســاز در مدیریت مسائل مختلف زندگی است. افراد فقیر باوجود باور عمومی، میتوانند تصمیمات بسیار دقیقی بگیرند. آنها شرایط را سبک و سنگین میکنند، به قیمتها توجه ویژهای دارند و منابع خود را با دقت تخصیص میدهند. اما تمرکز شــدید آنها برای «طولانیترســاختن منابع کمیاب» میتواند همه ظرفیتهای ذهنیشان را تحلیل برد، بهطوری که برای آنها «پهنای باند شناختی» باقی نمیگذارد که بتوانند بهدنبال فرصتهای شغلی، آموزشی و سایر فرصتهایی بروند که آنها را از دام فقر خارج میکند.

در حــوزه علوم رفتاری، بهشــدت از مفهوم حق انتخاب مدرســه حمایت میشــود، زیرا آزادی معمولا یک ایده خوب است و از طرفی رقابت به احتمال زیاد به بهبود آموزشوپرورش میانجامد. اما یک ترجیح انتزاعی برای انتخاب، بــه ما اجــازه انتخاب یک طرح خــاص را نمیدهد و صد البتــه موفقیت هر برنامهای در گرو آزمودن آن است. اما فقط بیشینهسازی انتخابها همیشه به بهترین نتایج ممکن منجر نمیشــود. بنابراین باید بپرسیم آیا در مورد مدارس واقعا انتخابهای بیشــتر کمک میکنند؟ نتایج تحقیقــات کارولین هاگزبی ، اقتصاددان برجسته، نشان میدهد به هنگام مواجهه با رقابت، مدارس دولتی به ســطح بالاتری از موفقیــت دانشآموزان به ازای هر دلار دســت مییابند. بهبود نمره آزمون میتواند در بازه یک تا هفت درصد در سال بسته به مدرسه و دانشآموز باشــد، بهبود عملکــرد معمولا در میان دانشآمــوزان جوانتر، دانشآموزان کمدرآمد و اعضای گروههای اقلیت بیشــتر است. حتی اگر نتایج نشان دهد که حق انتخاب مدرسه میتواند مفید واقع شود. اعتقاد بر آن است کــه نتایج میتواند به طرز قابل توجهــی با کمک به والدین به انتخاب بهتر به نمایندگی از فرزندانشــان بهبود یابد. بسیاری از والدین بهسادگی از گزینههای خود اســتفاده نمیکنند و به جای آن تنها فرزند خود را به مدرسه پیشفرض میفرستند )معمولا، اما نه همیشه، مدرسه محله خودشان( و این افراد گاهی اوقــات آمادگی انتخاب خوب را ندارند. بنابراین ایجاد برنامههایی برای والدین که آنها را در موقعیتی عقانی در تصمیمگیری برای فرزندانشان قرار میدهد، میتواند راهکار خوبی باشد. البته برای بهبود این سیستم باید مکانیسمی ترتیب داده شــود کــه والدین با صرف زمان به بازدید از مــدارس و معلمان، به جای برآورد سطح رقابت برای واردشدن به هر مدرسه بپردازند.

پینوشت:

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.